Friðarvika Sameinuðu þjóðanna
Fimmtudaginn 01. nóvember 1990


     Menntamálaráðherra (Svavar Gestsson) :
    Virðulegi forseti. Það er tíðkað hjá Sameinuðu þjóðunum að gera samþykktir um ár og vikur og daga til þess að minnast og gera átak í tilteknum mikilvægum málum. Þannig er um friðinn eins og margt fleira. Hef ég undir höndum lista yfir átök af því tagi sem Sameinuðu þjóðirnar hafa ákveðið, eða öllu heldur beint til aðildarríkja sinna að sinna sérstaklega.
    Það er brotalöm á því í stjórnkerfi íslenska ríkisins, og sjálfsagt annarra ríkja líka, hversu þessum málum er sinnt. Ég geri ráð fyrir því að það séu utanríkisráðuneytin sem að jafnaði eigi að fylgjast best með því sem kemur fram á þingum Sameinuðu þjóðanna og síðan er væntanlega ætlunin að þau komi þeim málum áleiðis til viðkomandi ráðuneyta.
    Eins og hv. fyrirspyrjandi gat um í inngangsræðu sinni er gert ráð fyrir því að friðarvikur verði að jafnaði í nóvembermánuði ár hvert til þess að leggja áherslu á friðarboðskapinn, friðarinnihaldið í baráttu og starfsemi Sameinuðu þjóðanna. Af því tilefni hefur menntmrn. fyrir sitt leyti ákveðið að þessi þáttur verði hafður til hliðsjónar þegar ákveðin er stefna Íslendinga í vísinda- og tæknimálum sem verður til meðferðar á næstu vikum og mánuðum, m.a. á ársfundi vísindaráðs og rannsóknaráðs. Þannig er komið til móts við þau grundvallaratriði sem minnst var á í samþykkt Sameinuðu þjóðanna þegar hún var í upphafi gerð.
    Hins vegar er það svo að í okkar stjórnkerfi eru auðvitað viss takmörk fyrir því hvað menn komast yfir og hvað það er sem menn geta lagt áherslu á með einhverjum myndarskap. Á þessu ári, að þessu sinni höfum við ákveðið að leggja megináherslu á alþjóðaár læsis, sem ég vona að hafi ekki farið fram hjá hv. þm., alþjóðaár lestrar, sem er ákveðið í beinu framhaldi af málræktarátaki sl. árs og í beinum tengslum við menningarhátíðir á landsbyggð sem framkvæmdar hafa verið og hafa verið í gangi að undanförnu. Við höfum tekið þetta ár læsis út úr að okkar leyti.
    Ég tel hins vegar að fsp. hv. þm. eigi fyllilega rétt á sér og þakka henni fyrir að minna á málið, svo mikilvægt sem það er. Á undanförnum árum hefur talsvert verið rætt um almenna friðarfræðslu og hv. þm. Samtaka um kvennalista hafa iðulega hreyft því máli hér á hinu virðulega Alþingi. Í þeim efnum hafa komið upp mjög skiptar skoðanir. Aðalatriðið í þeim efnum er það að námsskrá og námsstefna sé á hverjum tíma ekki rígbundin heldur sveigjanleg, þannig að það sé svigrúm til þess að takast á við einstök mikilvæg verkefni sem upp kunna að koma á hverjum tíma. Sú aðalnámsskrá grunnskóla, sem við gáfum út vorið 1988, er mikilvæg forsenda þess að hægt sé að taka á málum af því tagi innan hins almenna grunnskóla.
    Mér er ljóst að svarið er ekki fullnægjandi en þetta er það svar, virðulegi forseti, sem ég hef á þessu stigi málsins.