Efndir við loðdýrabændur
Fimmtudaginn 07. mars 1991


     Margrét Frímannsdóttir :
    Virðulegi forseti. Enn stöndum við í þeim sporum að ræða um vanda loðdýrabænda. Þótt margar hvatningarræður hafi á sínum tíma verið haldnar um það hve góður atvinnukostur loðdýraræktin væri, þá eru þær líklega orðnar fleiri um það hvernig og hvort leysa eigi úr vandamálum þeirra sem á sínum tíma hlýddu hvatningunni og fóru út í loðdýrabúskap.
    Fyrir rúmu ári voru samþykktar aðgerðir fyrir loðdýrabændur til að reyna að bjarga þeim sem bjargað varð. Þá var, eins og kom hér fram áðan, samþykkt að veita ríkisábyrgðir, fella niður hluta af lánum og skuldbreyta. Ríkisábyrgðin er að margra mati skásta úrlausnin sem loðdýrabændur hafa fengið og sú skuldbreyting sem farið hefur fram í kjölfar hennar í bönkum landsins. En eins og fram hefur komið fylgir böggull skammrifi, um 10 millj. kr. af aðstoðinni fara í lántökugjöld til bankanna. Eðlilegt, kann einhver að segja, því að bankarnir hljóta að taka gjöld af þeim lánum sem þeir veita. En hér er ekki verið að tala um eðlileg, venjubundin bankaviðskipti. Hér er verið að tala um bankaviðskipti vegna sérstakra ráðstafana sem gerðar voru vegna gífurlegra erfiðleika einnar stéttar í landinu og hér er verið að tala um að bankarnir eru að taka lántökugjöld af upphæðum sem þeir áður eru búnir að fá lántökugjöld af, minnst tvisvar og síðan vexti og dráttarvexti reiknaða í topp því um er að ræða skuldbreytingalán.
    Hér höfum við eitt raunverulegt dæmi sem mig langar til þess að hv. þm. heyri. Loðdýrabóndi breytti árið 1988 lausaskuldum í viðskiptabanka sínum að upphæð 2,7 millj. kr. í fimm ára lán með 13,5% vöxtum. Hann greiddi þá í lántökugjald 54 þús. kr. Áður hafði hann að sjálfsögðu borgað lántökugjald af lausaskuldum og skammtímalánum sem nú var verið að skuldbreyta. Fyrstu afborgun af láninu gat hann greitt haustið 1988, en síðan féllu í gjalddaga fjórar afborganir án þess að hann gæti greitt þær. Nú er búið að skuldbreyta láninu aftur og þessar 2,7 millj. eru með vöxtum og dráttarvöxtum komnar í 4,3 millj. og aftur fær sami bankinn um 90 þús. kr. í lántökugjald af upphæðinni og öllum vöxtum sem á hana hafa verið reiknaðar. Má ætla að af upphæðinni hafi frá upphafi verið teknar rúmar 200 þús. kr. í lántökugjöld.
    Fyrir fólk sem ekkert á eru þetta stórar upphæðir. Loðdýrabændur á Suðurlandi hafa ritað bankaráðum Landsbanka og Búnaðarbanka bréf þar sem farið er fram á niðurfellingu eða endurgreiðslu þessara lántökugjalda. Mér vitanlega hafa svör ekki borist en fróðlegt væri að fá svör þess ráðherra sem fer með málefni bankanna hvert viðhorf hans er til þessara mála. Og um leið, virðulegi forseti, og ég fagna áhuga Alþfl. á þessu máli, þá treysti ég því að hv. þm. Árni Gunnarsson beini þessari spurningu til flokksbróður síns og ráðherra úr því að hann er hér ekki, þrátt fyrir að hæstv. ráðherra hafi mátt búast við því að lántökugjaldið yrði rætt.