Halldór Ásgrímsson :
    Virðulegur forseti. Ég hafði ekki hugsað mér að taka þátt í þessari umræðu því að mér er ljóst að það hafði verið ætlunin að ljúka þinghaldinu á morgun og því er því miður ekki mikill tími til þess að ræða mál mikið lengur ítarlega þótt full ástæða væri til þess.
    Ég vildi aðeins út af ummælum hæstv. félmrh. um gagnýni á húsbréfakerfið segja það að það er svo með öll kerfi að þau hafa sína kosti og sína galla, hvort sem það er 1986 - kerfið eða húsbréfakerfið. Og hæstv. félmrh. segir að ekkert sé talað um kosti húsbréfakerfisins. Ég heyri ekki hæstv. félmrh. tala mikið um kosti 1986 - kerfisins og það má vera að það sé rétt sem hv. 10. þm. Reykv. Ingibjörg Sólrún Gísladóttir sagði hér í mikilli ágætisræðu um húsnæðismálin í gærkvöldi að mínu mati að umræðan snerist allt of mikið um hvítt og svart. Auðvitað eru miklir gallar á 1986 - kerfinu og kostir líka. En aðalgallinn er að sjálfsögðu sá að þar var verið að lána fjármagn út á miklu lægri vöxtum en viðkomandi stofnun þurfti að taka lánin á. Og það viðurkenna allir að slíkt gat ekki gengið og það hefði leitt til þess að húsnæðissjóðirnir hefðu orðið gjaldþrota.
    Ég hef sagt það hér í umræðunum og lýst því oft yfir áður að ég skilji að sjálfsögðu nauðsyn þess að hækka vextina í þessu kerfi. Og það var auðvitað hægt að lagfæra það, hækka vextina og ná jafnvægi í því kerfi alveg með sama hætti og nú þarf að ná jafnvægi í húsbréfakerfinu. Þar er ekkert jafnvægi. Auðvitað er það rétt hjá hæstv. félmrh. að þetta kerfi hefur ýmsa kosti. Þar er hærra lánshlutfall og þar eru ýmsir kostir. En það verður að gera einn fyrirvara við þessa kosti, það verða að vera til peningar. Það verður að vera til fé til þess að fjármagna alla þessa kosti með sama hætti og það varð að vera til fé til þess að fjármagna kostina í 1986 - kerfinu. Það hefðu að sjálfsögðu allir kosið að geta haldið áfram að lána fólki með lágum vöxtum og viðhalda þeim kosti, en til þess þurfti peninga. Það þurfti peninga úr ríkissjóði og það þurfti peninga á lánamarkaðinum.
    Ég skal nú reyna að stytta mál mitt, þó að hæstv. ráðherrar hafi ekki mjög mikið verið að greiða fyrir stuttri umræðu hér, með því að spyrja hæstv. fjmrh. að því hvernig eigi að ná þessu jafnvægi. Ég geri mér vel grein fyrir því að það er ekkert einfalt mál. Það er staðreynd að mikið af því fjármagni sem kemur í gegnum húsbréfakerfið fer ekki til húsnæðismála. Það liggur alveg ljóst fyrir. Auðvitað er hægt að halda því fram að það sé minna af fjármagni, og sjálfsagt er það rétt, ekki efast ég um það, sem kemur úr bankakerfinu inn í húsnæðismálin en áður var. Þetta skiptir bara engu meginmáli. Það sem skiptir máli er að það fer svo mikið af fjármagni til húsnæðismála með veði í íbúðum að það er töluvert mikið umfram það sem byggt er. Sú aukning sem er á sparnaði landsmanna fer í svo miklum mæli til þessa málaflokks að við höfum ekki efni á því.
    Þetta er nú ekki flóknara en það. Og hæstv. ríkisstjórn hefur komið auga á þetta eins og svo margir

áður. Og Seðlabankinn hefur komið auga á þetta enn einu sinni, þótt Seðlabankinn kæmi ekki að mínu mati nægilega auga á þessa staðreynd í upphafi. Því að bæði ég og fleiri spurðum skipti eftir skipti: Hvaða áhrif mun þetta kerfi hafa til langframa á efnahagslíf landsmanna og jafnvægi á lánamarkaðinum? Og það fengust lítil svör.
    Nú sé ég að hæstv. ríkisstjórn hefur fengið ráðleggingar frá Seðlabankanum þar sem sagt er, með leyfi hæstv. forseta: ,,Eigi að síður virðist ástæða til að stinga við fæti og gaumgæfa leiðir til að draga úr framboði húsbréfa tímabundið.`` Ætli þetta sé ekki staðreynd sem hæstv. fjmrh. stendur frammi fyrir og hæstv. félmrh. líka og allir þeir sem hér eru á Alþingi og þjóðin í heild sinni?
    Þá getur hæstv. ríkisstjórn í sjálfu sér komið og sagt að við sem nú erum í stjórnarandstöðu séum að gagnrýna þetta kerfi á óréttmætan hátt. Það er allt í lagi þótt menn segi það. En það verður að viðurkenna að þarna er vandamál sem verður að ráðast á. Það er ekki nóg að skera niður einhverja vegarspotta fyrir austan og norðan og dúlla við að tína til einhverjar smátölur. Það veit hæstv. fjmrh., sérstaklega þegar hann hefur nú engan stuðning fyrir því í flokknum sínum og stjórnarandstaðan í Sjálfstfl. er orðin svo stór hér á þingi að það þykir sjálfsagt að hún fái að tala fyrst eins og var hér í gær. Ég geri engar athugasemdir við það. En ég taldi það í reynd vera að fulltrúi stjórnarandstöðunnar í Sjálfstfl. hefði fengið að tala hér fyrstur af stjórnarandstöðunni í gær og mér þótti það óþarft af hv. 8. þm. Reykn. Ólafi Ragnari Grímssyni að vera að gera athugasemdir við það þó að stjórnarandstöðunni væri raðað upp með þessum hætti. Því að það hefur komið berlega í ljós að þar er veruleg andstaða við það sem er verið að gera.
    Þá er spurt: Hvað viljið þið gera í húsnæðismálunum? Hvernig viljið þið takmarka þetta? Ætli það sé ekki eins og í flestum öðrum málum að þar eru ekki margir kostir. Seðlabankamenn nefna þá að rétt sé að lækka tímabundið lánshlutföll, hleypa af stokkunum nýjum flokki með styttri lánstíma og lána minna. ( Félmrh.: Er þingmaðurinn sammála því?) Sammála því? Ja, ég held að ég geti bara ekkert annað en verið sammála því. Þegar ekki eru til peningar til að lána út er ekkert annað að gera en að stoppa það. Ég kann engin önnur ráð. Ef bankarnir hafa ekki meiri peninga og sparnaður hefur dregist saman, þá kann ég ekki ráð, hæstv. félmrh., til þess að halda áfram lánunum. En svo virðist sem hæstv. félmrh. haldi að það eigi að halda áfram eins og ekkert sé og það eigi ekki að lána í nokkurn skapaðan hlut annan í þessu þjóðfélagi nema til húsnæðismála. Það er stefna út af fyrir sig. ( Félmrh.: Þetta er rangt.) Þetta er rangt, já. Hæstv. félmrh. getur komið og rætt það betur hér á eftir. En það eru atvinnuvegir, það er ríkissjóður og það er margt annað sem þarf að halda gangandi í þessu ágæta landi okkar.
    Ég vildi spyrja hæstv. fjmrh. hvað hann telji að þurfi að gera til að ná jafnvægi í þessu kerfi og hvað honum finnst um tillögur Seðlabankans sem ég hef

fullan skilning á. En það er kannski svo í öllum málum að stjórnarandstaðan hefur fullan skilning á því að það þurfi að skera niður til ýmissa mála þótt stjórnarandstaðan í Sjálfstfl. hafi ekki skilning á því. Og það má líka vera að hæstv. fjmrh. hafi fullan skilning á því að þarna þarf að taka í taumana en Alþfl. hafi ekki nokkurn skilning á því. Einhvern veginn virðist þetta liggja svona. En það er nauðsynlegt fyrir þá sem ætla sér að kaupa húsnæði á næstunni að vita eitthvað um það hvað er að fæðast í núv. ríkisstjórn í þessum málum, hvort það stendur til að takmarka þar.
    Þetta er mín aðalspurning til hæstv. fjmrh. En ég vildi aðeins þó segja það, vegna þess að hann kom inn á það að nú væri að koma að skuldadögunum í öllum þessum sjóðum sem settir voru á stofn á sínum tíma og talaði um þá alla undir einu formerki, að ég hef fullan skilning á því að hæstv. ráðherrar þurfi að koma sér saman um þetta mál og ég vil gjarnan gera hlé á ræðu minni til þess. En ég ætla aðeins að segja það, hæstv. fjmrh., að lokum, að Atvinnutryggingarsjóðurinn var settur á stofn og þar voru gerðar verulegar kröfur um eigið fé. Hæstv. fjmrh. getur ekki talað um þann sjóð eins og það sé allt saman tapað fé. (Gripið fram í.) Mér fannst hæstv. fjmrh. gera það hér í gær. En ég var hins vegar að lesa það í blöðum í morgun að nú væri búið að taka upp þá reglu að fella niður staðgreiðslu skatta og það var vitnað í þessu blaði um að það hefði verið rætt í síðustu ríkisstjórn. Ég kannast ekki við það. Ég man ekki betur en fjmrn. segði alla tíð: Það má aldrei ganga inn á það að fella niður staðgreiðslu skatta. ( Gripið fram í: Var það gert núna?) Enda hef ég fullan skilning á því. Þetta kemur mér verulega á óvart því þessu var ávallt neitað, enda var ég að hlusta á ágætan mann úr fjmrn. fyrir stuttu síðan lýsa því í fjölmiðlum að nú ætlaði fjmrn. að fara að finna eitthvert það gott mál þar sem dregist hefði að borga staðgreiðslu skatta í þeim tilgangi að dæma viðkomandi aðila í tukthús. Það er því mikilvægt að eitthvert prinsipp ríki í þessum málum. Það er ekki vont mál að líta til með atvinnufyrirtækjum sem eru í vanda, en menn verða að sjálfsögðu að gera það á þeim grundvelli að almennar leikreglur séu virtar. Þess vegna fannst mér hæstv. fjmrh. fara nokkuð óvönduðum orðum um Atvinnutryggingarsjóðinn.
    Hlutafjársjóðurinn kom síðar til, m.a. vegna tillöguflutnings Sjálfstfl. og Kvennalistans hér á Alþingi. Hann var ekki í upphaflegum tillögum. Ég vildi spyrja hæstv. fjmrh. jafnframt um það, vegna þess að fyrrv. ríkisstjórn fór út í það gegn mótmælum atvinnulífsins að koma á fót Verðjöfnunarsjóði sjávarútvegsins sem m.a. var gert í þeim tilgangi, og það var um það rætt, að allar þær skuldir sem ríkissjóður væri í ábyrgð fyrir hjá sjávarútveginum væru tryggari vegna þess að atvinnugrein sem á í sjóði til erfiðleikaáranna hlýtur að vera tryggari greiðandi en atvinnugrein sem á enga slíka sjóði. Ég hef hins vegar tekið eftir því að talsmenn Sjálfstfl. taka undir þær kröfur sjávarútvegsins að það beri að leggja þennan sjóð niður. Ég tek

ekki undir þær kröfur, m.a. vegna þess að ég veit um allar ábyrgðir ríkisins í þessum efnum og þess vegna vildi ég spyrja hæstv. fjmrh. um það: Stendur til að gera það og gerir hæstv. fjmrh. sér grein fyrir því hvaða þýðingu það getur haft fyrir þá tryggingu sem ríkið hefur að þessu leytinu?
    Hæstv. forseti. Ég talaði heldur lengur en ég ætlaði mér og upphaflega ætlaði ég mér ekki að tala, en ég vænti þess að þetta verði ekki til þess að lengja umræðuna um of.