Ferill 194. máls. Aðrar útgáfur af skjalinu: Word Perfect.

---

1992. – 1062 ár frá stofnun Alþingis.
116. löggjafarþing. – 194 . mál.

231. Frumvarp til laga

um breytingu á umferðarlögum, nr. 50/1987.

Flm.: Steingrímur J. Sigfússon, Kristín Ástgeirsdóttir, Valgerður Sverrisdóttir.

1. gr.

    Í stað 1.–2. mgr. 51. gr. laganna koma þrjár nýjar málsgreinar er orðast svo:
    Ökuskírteini eru þrenns konar: Reynsluskírteini, bráðabirgðaskírteini og fullnaðarskírteini.
    Reynsluskírteini er gefið út til byrjenda og gildir í sex mánuði. Brjóti handhafi reynsluskírteinis af sér á reynslutímanum er heimilt að framlengja gildistíma skírteinis hans um allt að sex mánuði í senn. Handhafa reynsluskírteinis er óheimilt að stjórna bifreið nema í fylgd með honum sé einstak lingur, handhafi fullnaðarskírteinis og a.m.k. 21 árs að aldri. Stjórnandi bifhjóls með reynsluskír teini skal vera í fylgd annars sem fullnægi fyrrgreindum skilyrðum.
    Bráðabirgðaskírteini er gefið út að loknum gildistíma reynsluskírteinis og gildir í tvö ár.

2. gr.

     Lög þessi öðlast þegar gildi.

Greinargerð.

     Frumvarp þetta gengur út á að gera eina einfalda breytingu á þeim kafla umferðarlaga sem fjallar um ökupróf og ökuskírteini, breytingu sem felur það í sér að við upphaf ökumannsferils ungmenna, sem lokið hafa prófi til að stjórna bifreið eða bifhjóli, komi sérstakt reynslutímabil, sex mánuðir, þar sem þeir skuli njóta fylgdar reyndari ökumanns eða stjórnanda. Sambærilegt fyrirkomulag eða svipað er þekkt frá mörgum löndum og hér á landi hefur oft komið til umræðu að innleiða reynslu- eða æfingatímabil sem hluta af þjálfun ungra ökumanna.
     Horfast verður í augu við þá staðreynd að tíðni óhappa og slysa er óheyrilega mikil meðal yngstu ökumannanna og þar af verða sorglega mörg alvarleg slys á fyrstu vikum og mánuðum sem menn stjórna ökutækjum. Eins og reglur eru í dag eru því engin sérstök takmörk sett hvar, hvenær eða hverjum nýir og óreyndir stjórnendur ökutækja geta ekið. Slíkt er þó vel þekkt af öðrum sviðum og nægir að nefna áfanga á réttindabraut flugmanna og aðgreiningu í sólópróf (án farþega) og einka flugmannspróf í því sambandi.
     Hér er valin sú leið að gera það að skilyrði á reynslutíma (gildistíma reynsluskírteinis) ökumanns að í fylgd með honum sé a.m.k. einn reyndari stjórnandi.
     Eins og hörmuleg dæmi sanna er ekkert því til fyrirstöðu í dag að nýútskrifaður stjórnandi öku tækis réttra 17 ára og með mjög takmarkaða reynslu fylli bifreið af jafnöldrum sínum og leggi út í umferðina, þess vegna í langferð við hvaða skilyrði sem er. Þannig getur líf 4–5 ungmenna 15–17 ára hvílt á herðum eins óreynds bílstjóra og enginn er með í för sem neina umtalsverða reynslu hefur af stjórn ökutækis. Allt mat á aðstæðum og þar með því hvenær akstur er orðinn varhugaverður við tilteknar aðstæður byggir á takmarkaðri reynslu bílstjórans.
     Með viðveru reyndari stjórnenda og reynsluskírteini byrjandans vinnst a.m.k. tvennt, til staðar er meiri reynsla og þjálfun í mati á aðstæðum og akstri sem þeim hæfir og með reynslutímabili og reynsluskírteini er byrjandinn minntur á stöðu sína.
    Með tillögu þessari er á engan hátt verið að varpa rýrð á ökukennslu í landinu eða þær kröfur sem gerðar eru til nemenda á ökuprófi og niðurstaða flutningsmanna var að gera ekki að svo stöddu nein ar tillögur um breytingar á því fyrirkomulagi sem þar er við lýði.Vissulega hafa á undanförnum árum komið fram hugmyndir og tillögur um breytingar á tilhögun ökukennslu og ökuprófa sem eru allrar athygli verðar en hér er lögð til einföld en að mati flutningsmanns árangursrík aðferð við að draga úr þeim hlutfallslega mikla háska sem fylgir fyrstu mánuðum bílstjóraferilsins og dapurlegar staðreyndir úr skýrslum um slys og óhöpp í umferðinni tala skýru máli um.
     Upplýsingar úr gagnabanka Umferðarráðs, sem fylgja tillögunni og taka til áranna 1986–1991 að báðum árum meðtöldum, sýna ekki aðeins að tíðni óhappa og slysa er mest í hópi yngstu öku mannanna, heldur einnig að tíðnin er vaxandi á þessu tímabili.
     Ef árið 1991 er skoðað sérstaklega og tekið fyrir aldursbilið 17–64 ára, flokkað eins og gert er á skráningarblöðum Umferðarráðs, kemur eftirfarandi í ljós:

Fjöldi slasaðra og látinna.

    Bifreiðar:     17–20 ára     133     =     33 að meðaltali úr árgangi
         21–24 ára     58     =     15 að meðaltali úr árgangi
         25–64 ára     229     =      6 að meðaltali úr árgangi
    Bifhjól:     17–20 ára      26     =      7 að meðaltali úr árgangi
         21–24 ára     10     =      3 að meðaltali úr árgangi
         25–64 ára     11     =      >1 að meðaltali úr árgangi

    Ef aldur ökumanna, sem áttu aðild að slysum, er skoðaður nánar kemur í ljós að á árinu 1991 voru
         17 ára ökumenn     136
         18 ára ökumenn      96
         19–24 ára ökumenn     244 eða 41 að meðaltali úr árgangi
         25–64 ára ökumenn     563 eða 16 að meðaltali úr árgangi
         (Meðaltöl hækkuð eða lækkuð í næstu heila tölu.)

    Önnur ár segja svipaða sögu. Ef tekið er meðaltal yfir árabilið 1986–1991 að báðum árum meðtöldum er útkoman eins og sjá má í meðfylgjandi töflu, sjá fskj. I. Rétt er að hafa í huga að hér eru einungis skoðaðir aldurshóparnir 17–64 ára og ekki er leiðrétt fyrir mismunandi fjölda í árgangi eða því um líku. Engu að síður segja þessar tölur mikið um hina háu slysatíðni í hópi yngstu öku manna og í því sambandi er sláandi að í öllum tilvikum er fjöldi 17 ára ökumanna, sem tengjast óhöppum, mun meiri en þeirra sem eru ári eldri.
Fylgiskjal I.

Fjöldi slasaðra og látinna.

              1986     Meðalt.     1987     Meðalt.     1988     Meðalt.     1989     Meðalt.     1990     Meðalt.     1991     Meðalt.     Samtals     Meðalt. Meðalt. í árgangi
                   í árg.          í árg.          í árg.          í árg.          í árg.          í árg.          á tímab. yfir allt tímab.

Bifreiðar:
    17–20 ára      98     24.5     107     26.8     104     26.0      82     20.5     102     25.5     133     33.3      626     104.3     26.1
    21–24 ára      44     11.0      65     16.3      48     12.0      34      8.5      48     12.0      58     14.5      297      49.5     12.4
    25–64 ára     168      4.2     196      4.9     175      4.4     174      4.4     179      4.5     229      5.7     1121     186.8      4.7

Bifhjól:
    17–20 ára      15      3.8      4      1.0      7      1.8      19      4.8      19      4.8      26      6.5      90      15.0      3.8
    21–24 ára      8      2.0      2      0.5      7      1.8      9      2.3      5      1.3      10      2.5      41      6.8      1.7
    25–64 ára      3      0.1      2      0.1      4      0.1      8      0.2      5      0.1      11      0.3      33      5.5      1.4

Aldur ökumanna sem átt hafa aðild að slysum.

     17 ára      70     70.0      76     76.0      91      91.0      76      76.0      83      83.0     136     136.0      532      88.7      88.7
     18 ára      62     62.0      61     61.0      78      78.0      64      64.0      63      63.0      96      96.0      424      70.7      70.7
    19–24 ára     231     38.5     250     41.7     220      36.7     172      28.7     206      34.3     244      41.0     1323     220.5      36.8
    25–60 ára     386     10.7     435     12.6     447      12.4     394      10.9     442      12.3     563      16.0     2685     447.5      12.4

Fylgiskjal II.


Umferðarráð:

BRÁÐABIRGÐASKRÁNING UMFERÐARSLYSA 1986–1991

(Töflur myndaðar.)