Ferill 313. máls. Aðrar útgáfur af skjalinu: Word Perfect.

---

122. löggjafarþing 1997–98.
Þskj. 610 – 313. mál.

Svar

heilbrigðisráðherra við fyrirspurn Guðmundar Árna Stefánssonar um þróun lyfjaverðs.

    Fyrirspurnin hljóðar svo:
     1.      Hver hefur þróun lyfjaverðs orðið eftir að ný lyfjalög öðluðust gildi 1. júlí 1994 og ákvæði VII. kafla (um stofnun lyfjabúða og lyfsöluleyfi) og XIV. kafla (um lyfjaverð) komu til framkvæmda 1. nóvember 1995?
     2.      Hver hefur þróun á verði 20 mest seldu lyfseðilsskyldu lyfjanna orðið á þessu tímabili?
     3.      Hefur aukin samkeppni samfara meira frelsi heildsala og smásala til verðákvörðunar og meiri þjónusta á þessum vettvangi, þ.e. með fjölgun lyfjabúða, leitt til aukins kostnaðar og hækkaðs verðs til neytenda og enn fremur aukinnar neyslu?
     4.      Í hve mörgum tilfellum selja heildsalar og smásalar lyfseðilsskyld lyf á hámarksverði sem lyfjaverðsnefnd hefur ákveðið og hversu oft og mikið er verðið undir hámarki samkvæmt upplýsingum lyfjaverðsnefndar, sbr. 40. gr. lyfjalaga?
     5.      Hefur frjáls verðlagning lyfja, sem seld eru án lyfseðils, skv. 40. gr. lyfjalaga leitt til söluaukningar og verðbreytinga og þá hverra?
     6.      Er það mat ráðherra að auknar heimildir til upplýsinga og kynningar í lyfjalögum hafi aukið neyslu lyfja sem seld eru án lyfseðils eða breytt neyslumunstri á annan veg?
     7.      Er ráðherra sömu skoðunar nú og hann var sem stjórnarandstöðuþingmaður á síðasta kjörtímabili þegar frumvarp til nýrra lyfjalaga var til umræðu og afgreiðslu á Alþingi?

    Ákvæði VII. kafla, um stofnun lyfjabúða og lyfsöluleyfi, og XIV. kafla, um lyfjaverð, laga nr. 93/1994 tóku gildi 15. mars 1996. Ekki liggja fyrir nægar upplýsingar til að hægt sé að svara 4. lið fyrirspurnarinnar. Leitast er við að svara 1., 2., 3. og 5. lið í tvennu lagi, annars vegar um þróun lyfjaverðs og hins vegar um þróun lyfjanotkunar.

Breytingar á hámarksverði lyfja.
    Hagstofan mælir breytingar á opinberu hámarksverði á þriggja mánaða fresti með sér stakri lyfjavísitölu sem er hluti af vísitölu daggjaldastofnana.
    Á eftirfarandi töflu má sjá að hámarksverð lyfja hefur lækkað að meðaltali um 6,6% frá 1. janúar 1996 til 1. október 1997.

Lyfjaliður vísitölu daggjaldastofnana.
	jan.	feb.	mars	apríl	maí	júní	júlí	ágúst	sept.	okt.	nóv.	des.
1996	102,7	102,7	102,7	102,7	102,7	102,7	102,7	101,5	101,5	101,5	101,8	101,8
1997	100,0	100,0	100,0	97,9	97,9	97,9	96,9	96,9	96,9	95,9	95,9	95,9

    Ástæða verðlækkunarinnar er þríþætt:
     1.      Innflutningsverð hefur lækkað, þar sem íslenska krónan hefur styrkst gagnvart helstu lyfjainnflutningsmyntunum, að breska pundinu undanskildu.
     2.      Breytt hámarksverð frá 1. janúar 1997 í heildsölu og smásölu.
     3.      Samkeppni í sölu lyfja á viðmiðunarverðskrá.

Þróun hámarksverðs 20 mest seldu lyfseðilsskyldu lyfjanna.
    Samanburður á hámarksverði 1. mars 1996 og 1. nóvember 1997 á 20 mest seldu lyf seðilsskyldu lyfjunum sýnir að verðið hefur lækkað á þeim öllum að þremur undanskildum en þau eru keypt inn í breskum pundum. Að meðaltali hefur hámarksverð 20 mest seldu lyfjanna lækkað á þessu tímabili um 14%. (Sjá samanburð á fylgiskjali I.)

Breytingar á lyfjaverði til sjúklinga.
    Samkeppnisstofnun kannaði í mars og í nóvember á þessi ári verð 32 algengra lyfja á höfuðborgarsvæðinu (sjá fylgiskjal II). Þar kemur fram að það verð sem sjúklingur greiðir fyrir lyf er að jafnaði lægra en greiðsluhluti hans samkvæmt ákvörðuðu hámarksverði.
    Þegar borinn er saman hluti sjúklings samkvæmt gildandi opinberu lyfjaverði 1. mars 1996 og meðalverð samkvæmt könnun Samkeppnisstofnunar 1. nóvember 1997 kemur fram að hluti sjúklings hefur lækkað í nær öllum tilvilkum. Sé lægsta verðið skoðað sést að hluti sjúklings í lyfjaverði hefur lækkað að meðaltali um 40%.
    Hluti sjúklings samkvæmt opinberu hámarksverði hefur hins vegar hækkað frá því 1. mars 1996 á flestum þeim lyfjum sem könnunin nær til. Skýringar á því eru m.a. þær að ódýrari lyf hafa hækkað í verði og dýrari lækkað. Þannig var hámarksverð lyfja sem kostuðu minna en 3.100 kr. hækkað og eru flest lyfin sem könnun Samkeppnisstofnunar nær til undir þeirri upphæð.
    Ljóst var um síðustu áramót að hluti sjúklings í lyfjaverði hafði lækkað verulega og mið uðu áðurgreindar aðgerðir að því að halda hlutfalli almannatrygginga og sjúklinga í lyfja verði óbreyttu.
    Í vísitölu neysluverðs er sérstakur lyfjaliður sem mælir breytingar á hluta sjúklings í lyfjaverði. Í apríl á þessu ári breytti Hagstofan mælingaraðferðum sínum á þessum lið, í stað þess að reikna út hluta sjúklings af hámarksverði er nú gerð könnun mánaðarlega í nokkrum apótekum á verði til sjúklinga á algengum lyfjum. Eins og sjá má í eftirfarandi töflu hefur hluti sjúklings frá því í apríl á þessu ári lækkað um 5%:

Lyfjaliður vísitölu neysluverðs.
	mars	apríl	maí	júní	júlí	ágúst	sept.	okt.	nóv.	des.
1997	100	79,8	78,4	80,2	80,9	80,2	80,4	79,8	78,9	75,8

    Könnun Samkeppnisstofnunar og vísitala Hagstofunnar gefa afdráttarlausa vísbendingu um að hluti sjúklings í lyfjaverði hefur lækkað.

Breyting á verði lausasölulyfja.
    Verðkönnun Samkeppnisstofnunar í nóvember 1997 nær til þriggja lausasölulyfja og sé verð sem þar er birt borið saman við opinbert verð 1. mars 1996 kemur í ljós að í nokkrum apótekum eru lyfin þrjú seld á hærra verði, en í langflestum apótekunum hefur verðið lækkað og geta nú sjúklingar fengið þessi þrjú lyf á 25–35% lægra verði en 1. mars 1996.

Um lyfjanotkun.
    Ráðuneytið hefur tekið saman yfirlit yfir heildarlyfjanotkun þjóðarinnar, mælt í skil greindum dagsskömmtum á 1.000 íbúa á dag (DDD/1.000íb./dag). Í ljós kemur að hlutfalls breyting lyfjanotkunar á milli áranna 1995 og 1996 er sú sama og á milli 1994 og 1995 (sjá fylgiskjal III). Ekki liggja fyrir tölur um árið 1997. Ekki eru til sambærilegar tölur um skil greinda dagsskammta lausasölulyfja en ef sala þeirra er reiknuð á leyfilegu hámarks útsöluverði sést að hlutfallsbreyting hefur verið 14% á milli áranna 1995 og 1996 en 9% á milli áranna 1994 og 1995 (sjá fylgiskjal IV). Þessi breyting skýrist að mestu leyti vegna sölu tveggja lyfja sem seld hafa verið í lausasölu með undanþágu frá lyfseðilsskyldu. Þetta eru lyfin Parkódín, sem er hitalækandi verkjalyf, og Nicorette, sem er hjálparefni til að hætta reykingum.

Svar við 5. lið fyrirspurnarinnar.
    Eins og áður er komið fram hefur orðið aukning á sölu lausasölulyfja sem að mestu skýr ast vegna sölu lyfjanna Parkódíns og Nicorette. Það er mat ráðherra að auknar heimildir til upplýsinga og kynningar hafi aukið sölu þessara lyfja.

Svar við 6. lið fyrirspurnarinnar.
    Ráðherra er enn sömu skoðunar, enda hafa allar afleiðingar aukins frelsis í lyfjasölu og verðlagningu lyfja ekki enn komið fram.
Fylgiskjal I.

Fylgiskjal II.

Fylgiskjal III.

Fylgiskjal IV.