Aðrar útgáfur af skjalinu: PDF - Word Perfect. Ferill 406. máls.
130. löggjafarþing 2003–2004.
Þskj. 751  —  406. mál.




Svar



landbúnaðarráðherra við fyrirspurn Össurar Skarphéðinssonar, Björgvins G. Sigurðssonar og Önundar S. Björnssonar um stofnverndarsjóð íslenska hestakynsins.

     1.      Hvenær var sérstakur stofnverndarsjóður íslenska hestakynsins settur á stofn og hver voru skilgreind markmið hans?
    Stofnverndarsjóður íslenska hestakynsins varð til með breytingu á lögum um búfjárækt, nr. 31/1973. Reglugerð var síðan sett, nr. 248, 14. maí 1975. Í 37. gr. laga nr. 31/1973 segir:
    „Mynda skal hjá Búnaðarfélagi Íslands sérstakan sjóð, „Stofnverndarsjóð“, í þeim tilgangi að styrkja og lána hrossaræktarsamböndum fé til kaupa á kynbótahrossum, sem annars kynnu að verða seld úr landi.
    Til sjóðsins skulu útflytjendur hrossa greiða gjald, er nemi 20% af útflutningsverði ógeltra hesta og 10% af útflutningsverði hryssna.
    Búnaðarfélag Íslands setur reglur um starfssemi sjóðsins og fer með stjórn hans.“
    Skilgreind markmið sjóðsins koma fram í tilgreindri lagagrein og í 4. gr. reglugerðar nr. 248/1975, en þar segir:
    „A. Að styrkja hrossaræktarsambönd, stofnræktarfélög og stofnræktarbú til kaupa á kynbótahrossum.
     1.      Styrkja kaup á kynbótahestum, sem hlotið hafa I. og II. verðlaun, og öðrum álitlegum stóðhestum, sem yrðu að öðrum kosti fluttur úr landi. Styrkfjárhæð má nema 30–50% af kaupverði.
     2.      Styrkja kaup á efnilegum ungum stóðhestum. Styrkfjárhæð má nema 20 til 40% af kaupverði.
     3.      Styrkja kaup á kynbótahryssum, er hlotið hafa I. og II. verðlaun, sem annars yrðu fluttar úr landi. Styrkfjárhæð má nema 10 til 20% af kaupverði.
    B. Að lána hrossaræktarsamböndum, stofnræktarfélögum og stofnræktarbúum til kaupa
á kynbótahrossum. Veita lán til kaupa á ættbókarfærðum stóðhestum, sem annars yrðu fluttir úr landi. Miðað skal við, að styrkur og lánsfjárhæð geti numið allt að 80% af kaupverði.Veita lán til kaupa á ungum stóðhestum. Miðað skal við, að lánsfjárhæð og styrkur geti numið allt að 60% af kaupverði. Veita lán til kaupa á ættbókarfærðum hryssum. Lánsfjárhæð skal miðuð við, að styrkur og lán geti numið allt að 50% af kaupverði.“
    Breytingar á lögum um Stofnverndarsjóð íslenska hestakynsins: Lög um búfjárrækt, nr. 84/1989, 15. gr., og reglugerð nr. 137, 14. apríl 1992, með síðari breytingum. Búnaðarlög, nr. 70/1998, 15. gr., og reglugerð nr. 470, 29. júní 1999.

     2.      Hvernig hefur sjóðurinn verið fjármagnaður og hve miklir fjármunir hafa runnið til hans
              a.      á ári frá upphafi,
              b.      samtals?

    Fjármögnun sjóðsins hefur ætíð verið með þeim hætti sem lög um hann og reglugerðir hafa sagt fyrir um, þ.e. með gjaldi til hans af útflutningi hrossa.
    Árin 1973–1989 samkvæmt lögum nr. 31/1973: 20% af söluverði ógeltra hesta til útflutnings og 10% af verði útfluttra hryssna.
    Frá 30. maí 1989 samkvæmt lögum nr. 84/1989 og reglugerð nr. 137, 14. apríl 1992: 10% af söluverði óvanaðra hesta til útflutnings og 5% af söluverði útfluttra hryssna, hrossasæðis og fósturvísa. Reglugerðinni var breytt 6. apríl 1993: allt að 20% af kaupverði tímgunarhæfra hrossa, fósturvísa og sæðis, sem flutt er úr landi.
    Frá 15. apríl 1995 samkvæmt lögum nr. 161/1994, um útflutning hrossa, 5. gr.: „Útflutningsgjald, skal leggja á hvert útflutt hross og skal það innheimt við útgáfu upprunavottorðs. Það skal vera 8.000 kr. að hámarki og breytast árlega … 5% af gjaldinu skal greiða í stofnverndarsjóð íslenska hestakynsins, sem starfar skv. 15. gr. laga nr. 84/1989, um búfjárrækt…“
    Frá 16. mars 1999 lækkaði útflutningsgjaldið samkvæmt lögum nr. 15/1999 í 6.800 kr. á hvert útflutt hross en gjald til stofnverndarsjóðs var áfram 5% gjaldsins.
    Frá 1. júlí 2002 samkvæmt 5. gr. laga nr. 55/2002: „Af hverju útfluttu hrossi skal greiða 500 kr. gjald í stofnverndarsjóð skv. 15. gr. búnaðarlaga, nr. 70/1998. Bændasamtök Íslands annast innheimtu gjaldsins.“
    Í töflunni er yfirlit um árlegar tekjur sjóðsins frá upphafi, svo og gjöld, lánahreyfingar og innstæðu sjóðsins um hver áramót. Upphæðir eru í kr. á verðlagi hvers árs.

Stofnverndarsjóður íslenska hestakynsins.

Tekjur Gjöld Eignir
Af útflutningi hrossa

Af vöxtum
Framlög til hrossaræktarsambanda/ rannsókna

Kostnaður
Skuldabréf hrossaræktarsambanda. Árleg breyting
Innstæða á banka
1973 47 1 48
1974 560 45 653
1975 12.525 784 13.962
1976 14.429 3.550 2.550 3.400 25.991
1977 19.634 4.088 2.000 1.000 46.713
1978 19.611 8.857 4.000 5.000 66.181
1979 41.436 11.720 15.900 15.055 88.382
1980 42.844 14.735 37.500 65.900 42.561
1981 42.221 49.816 46.500 48.395 39.703
1982 222.583 63.613 12.000 13.370 -325 300.854
1983 482.621 222.905 80.000 6.582 243.000 676.798
1984 100.700 145.225 24.000 2.897 895.826
1985 396.720 96.641 250.150 11.900 205.036 922.101
1986 641.109 283.633 346.000 228.005 1.272.838
1987 2.049.616 454.089 816.000 1.329.011 1.631.532
1988 1.111.173 407.712 3.150.417
1989 3.442.828 1.155.528 1.670.000 331.738 5.747.035
1990 5.138.361 883.305 1.390.000 262.514 10.116.187
1991 5.215.819 1.713.581 2.300.000 3.470.000 11.275.587
1992 6.371.215 1.054.075 1.383.900 414.426 16.902.551
1993 4.537.650 1.662.752 1.100.000 -2.364.702 24.367.655
1994 10.134.462 1.050.401 1.242.000 -1.142.950 35.453.468
1995 4.628.757 1.584.126 1.380.100 600.000 -587.050 41.935.091
1996 959.575 3.916.929 2.300.001 31.635 888.714 43.591.245
1997 1.023.125 3.823.341 3.890.000 36.454 152.984 44.358.273
1998 797.600 3.749.914 42.878 -1.222.016 50.084.925
1999 628.928 5.874.247 4.500.000 141.185 -1.015.016 52.961.931
2000 588.107 5.574.684 176.787 -1.015.016 59.962.951
2001 601.340 8.210.845 4.800.000 156.915 -320.000 64.138.221
2002 636.220 4.972.570 4.400.000 212.082 65.134.929
49.901.816 46.993.712 31.992.601 1.429.788 0 535.204.609
Allar fjárhæðir á verðlagi hvers árs.

     3.      Gilda sérstakar reglur um starfsemi sjóðsins? Ef svo er, hverjar eru þær?
    Reglur um starfsemi sjóðsins er fyllstar að finna í fyrstu reglugerð um sjóðinn, nr. 248/ 1975, einkum í 4. gr. reglugerðarinnar en einnig í 5–7. gr. Enn fremur í lögum og reglugerðum um sjóðinn síðan.
    Núgildandi reglugerð, nr. 470/1999, er samkvæmt heimild í 19. gr. búnaðarlaga, nr. 70/1998, með síðari breytingum. Reglur um starfsemi sjóðsins er að finna í 2.–3. gr. reglugerðarinnar:
    „2. gr. Verkefni sjóðsins eru að veita lán og styrki til kaupa á sérstökum úrvalskynbótagripum, ef sannað þykir að þeir verði fluttir úr landi að öðrum kosti. Hér væri um að ræða gripi sem gætu haft úrslitaáhrif á erfðabreytileika í stofninu, svo sem litafjölbreytni, eða byggju yfir einstæðu kynbótagildi í þeim eiginleikum sem prýða íslenskan hest.
    Heimilt er að veita úr sjóðnum fé til þróunarverkefna í hrossarækt. Fagráð auglýsir eftir umsóknum ár hvert og tekur ákvörðun um styrkveitingar.“
    „3. gr. Óheimilt er að skerða höfuðstól stofnverndarsjóðs að raungildi frá því sem var 1. janúar 1998. Lán úr sjóðnum skulu vera til fimm ára gegn veðum sem fagráð metur gild. Vextir af lánum sem sjóðurinn veitir skulu vera þeir sömu og inneignir sjóðsins bera á hverjum tíma.“

     4.      Hver skipar stjórn sjóðsins? Hverjir hafa setið í stjórninni og hvenær?
    Stjórn sjóðsins er skipuð með reglugerðum.
    Í fyrstu reglugerð sjóðsins, nr. 248/1975, segir í 2. gr.: „Stjórn sjóðsins skipa ráðunautur Búnaðarfélags Íslands í hrossarækt og 4 menn sem stjórn Búnaðarfélags Íslands kýs, einn úr hverjum landsfjórðungi, og skulu þeir kosnir, er nýkjörið Búnaðarþing kemur saman.“
    Í reglugerð nr. 137/1992 segir í 1. gr.: „Hrossaræktarnefnd Búnaðarfélags Íslands, skv. 5. gr. laga nr. 84/1989, annast stjórn sjóðsins.“
    Í reglugerð nr. 470/1999 segir í 1. gr.: „Stofnverndarsjóður íslenska hestakynsins er deild í stofnverndasjóði, sem starfar skv. 15. gr. búnaðarlaga nr. 70/1998. Fagráð í hrossarækt annast stjórn sjóðsins.
    Sjóðurinn er í vörslu Bændasamtaka Íslands sem annast reikningshald sjóðsins og ávöxtun í samráði við fagráðið. Reikningar stofnverndarsjóðs skulu endurskoðaðir af ríkisendurskoðun.“

     5.      Hvaða reglur gilda um laun stjórnarmanna? Hve mikið hefur verið greitt fyrir stjórnarsetuna samtals frá stofnun sjóðsins?
    Laun hafa aldrei verið greidd fyrir stjórnarsetu í Stofnverndarsjóði. Aldrei hefur verið greidd þóknun fyrir umsjón eða umsýslu með sjóðnum.

     6.      Hve oft hefur sjóðurinn lánað til kaupa á sérstökum úrvalskynbótahrossum eða styrkt slík kaup? Hve miklar upphæðir var um að ræða
              a.      hverju sinni,
              b.      samtals?

    Í eftirfarandi töflu koma fram allar lán- og styrkveitingar úr Stofnverndarsjóði, allt frá byrjun. Á árunum 1976–1997 var eingöngu lánað og veittir styrkir til kaupa á úrvalskynbótahrossum. Efir það hafa eingöngu verið veitt framlög til þróunarverkefna. Er það í samræmi við heimild og breyttar áherslur sem fram koma í reglugerð nr. 470/1999.

Stofnverndarsjóður íslenska hestakynsins.
Lán og framlög, kr.

Ár Lán-/styrkþegi

    Styrkir/framlög

Lán Samtals
1976
Hrossaræktarsamband Suðurlands 750 900 1.650
Hrossarækarsamtök Eyfirðinga og Þingeyinga 1.500 2.100 3.600
Hrossaræktarsamband Vesturlands 300 400 700

1977     
Hrossaræktarsamband Dalamanna 2.000 1.000 3.000
1978
Hrossaræktarsamband Skagfirðinga 4.000 5.000 9.000
1979
Hrossaræktarsamband Suðurlands 7.500 7.500 15.000
Samtök hrossabænda í A-Húnavatnssýslu 2.250 2.250 4.500
Hrossaræktarsamband Dalamanna 2.400 2.400 4.800
Hrossaræktarsamband Vesturlands 1.500 1.500 3.000
Hrossaræktarsamband Vesturlands 2.250 2.250 4.500
1980
Hrossaræktarsamband Suðurlands 13.000 2.600 15.600
Hrossaræktarsamband Suðurlands 5.000 15.000 20.000
Hrossaræktarsamband Skagfirðinga 19.500 26.000 45.500
Fjalla-Blesi, stofnræktarfélag 2.000 2.000 4.000
Hrossaræktarsamtök V-Húnavatnssýslu 14.000 16.000 30.000
Samtök hrossabænda í A-Húnavatnssýslu 1.500 5.000 6.500
Hrossaræktarsamband Vesturlands 9.000 13.500 22.500
1982
Hrossaræktarsamtök Austurlands vegna Freyfaxa 12.000 15.000 27.000
1983
Hrossaræktarsamband Dalamanna 3.000 6.000 9.000
Hrossaræktarsamband Vesturlands 9.000 18.000 27.000
Hrossaræktarsamband Vesturlands 12.000 12.000 24.000
Hrossaræktarsamband Skagfirðinga 43.000 90.000 133.000
Hrossaræktarsamband Skagfirðinga 13.000 65.000 78.000
Hrossaræktarsamband Suðurlands 20.000 20.000
1984
Hrossaræktarsamband Suðurlands 24.000 36.000 60.000
1985
Hrossaræktarsamband vegna Hlyns 910 168.750 98.438 267.188
Hrossaræktarsamband Vesturlands 40.700 61.000 101.700
Hrossaræktarsamband Suðurlands 40.700 61.000 101.700
1986
Hrossaræktarsamband Vesturlands 70.000 70.000 140.000
Hrossaræktarsamband Vesturlands 56.000 56.000 112.000
Hrossaræktarsamband Suðurlands 70.000 70.000 140.000
Hrossaræktarsamband Dalamanna 35.000 35.000 70.000
Hrossaræktarsamtök Eyfirðinga og Þingeyinga 35.000 35.000 70.000
Hrossaræktarsamband Skagfirðinga 80.000 80.000 160.000
1987
Samtök hrossabænda í A-Húnavatnssýslu 100.000 200.000 300.000
Hrossaræktarsamband Skagfirðinga 200.000 400.000 600.000
Hrossaræktarsamtök Eyfirðinga og Þingeyinga 200.000 400.000 600.000
Hrossaræktarsamtök Eyfirðinga og Þingeyinga 26.000 52.000 78.000
Hrossaræktarsamband Suðurlands 200.000 400.000 600.000
Hrossaræktarsamband Suðurlands 90.000 180.000 270.000
1988
1989
Hrossaræktarsamband Vesturlands 112.500 56.250 168.750
Hrossaræktarsamband Suðurlands 650.000 325.000 975.000
Hrossaræktarsamtök V-Húnavatnssýslu 112.500 56.250 168.750
Hossaræktarsamband A-Skaftfellinga 40.000 40.000
Hrossaræktarsamband Vesturlands 330.000 300.000 630.000
Hrossaræktarsamband Skagfirðinga 150.000 300.000 450.000
Hrossaræktarsamtök Eyfirðinga og Þingeyinga 125.000 250.000 375.000
Hrossaræktarsamtök V-Húnavatnssýslu 75.000 150.000 225.000
Samtök hrossabænda í A-Húnavatnssýslu 75.000 150.000 225.000
Hrossaræktarsamband Vesturlands 360.000 360.000
1990
Hrossaræktarsamband Skagfirðinga 500.000 500.000 1.000.000
Hrossaræktarsamband Skagfirðinga 240.000 240.000 480.000
Hrossaræktarsamband Skagfirðinga 400.000 400.000 800.000
Hrossaræktarsamband Skagfirðinga 250.000 250.000 500.000
1991
Hrossaræktarsamband Suðurlands 650.000 650.000 1.300.000
Hrossaræktarsamtök Eyfirðinga og Þingeyinga 500.000 500.000 1.000.000
Hrossaræktarsamband Vesturlands 400.000 400.000 800.000
Samtök hrossabænda í A-Húnavatnssýslu 250.000 250.000 500.000
Hrossaræktarsamband Dalamanna 500.000 500.000 1.000.000
1992
Hrossaræktarsamband Vesturlands 464.500 464.400
Hrossaræktarsamtök V-Húnavatnssýslu 232.200 232.200
Hrossaræktarsamband Suðurlands 455.000 455.000
Samtök hrossabænda í A-Húnavatnssýslu 232.200 232.200
1993
Hrossaræktarsamband Suðurlands 900.000 900.000
Hrossaræktarsamband A-Skaftfellinga 200.000 100.000
1994
Hrossaræktarsamband Suðurlands 100.000
Hrossaræktarsamtök Austurlands 214.000 214.000
Hrossaræktaramtök Eyfirðinga og Þingeyinga 214.000 214.000
Samtök hrossabænda í A-Húnavatnssýslu 200.000 200.000
Hrossaræktarsamband Vesturlands 614.000
1995
Samtök hrossabænda í A-Húnavatnssýslu 200.000 200.000
Hrossaræktarsamtök V-Húnavatnssýslu 200.000
Samtök hrossabænda í A-Húnavatnssýslu 133.400 133.400
Hrossaræktarsamband Suðurlands 180.000 180.000
Hrossaræktarsamband Suðurlands 400.000 400.000
Hrossaræktarsamband Skagfirðinga 266.700
1996
Hrossaræktarsamtök Suðurlands 800.000 800.000
Hrossaræktarsamtök Suðurlands 200.000 200.000
Hrossaræktarsamtök Suðurlands 350.000 350.000
Hrossaræktarsamtök Austurlands 116.667 116.664
Samtök hrossabænda í A-Húnavatnssýslu 200.000 200.000
Hrossaræktarsamband Dalamanna 116.667
Hrossaræktarsamband Vesturlands 116.667
Hrossaræktarsamtök Eyfirðinga og Þingeyinga 400.000
1997
Hrossaræktarsamtök V-Húnavatnssýslu 280.000 280.000
Hrossaræktarsamtök Suðurlands 1.000.000 1.000.000
Hrossaræktarsamband Vesturlands 580.000
Hrossaræktarsamband Dalamanna 280.000
Hrossaræktarsamband Skagfirðinga 350.000
Hrossaræktarsamband Vesturlands 500.000
Hrossaræktarsamband Skagfirðinga 400.000
Hrossaræktarsamtök Eyfirðinga og Þingeyinga 500.000
1998
1999
Hrossaræktarsamtök Suðurlands vegna sæðingastöðvar 4.500.000
2000
2001
Tilraunastöð HÍ, rannsóknir litabreytileika 4.000.000
Friðþjófur Þorkelsson, myndir vegna litaverkefnis 800.000
2002
Hrossaræktarsamtök Suðurlands, sæðingastöð Gunnarsholti 1.500.000
Tilraunastöð HÍ, rannsóknir litabreytileika 2.500.000
Eiríkur Jónsson, myndir vegna litaverkefnis 400.000
Samtals 31.992.601 15.400.202

     7.      Hvernig metur ráðherra að hafi til tekist með sjóðinn? Er ef til vill ástæða til að endurskoða tilgang hans og starfsemi, og þá í hvaða veru?
    Ráðherra telur að starfsemi sjóðsins hafi náð þeim tilgangi sem að var stefnt með stofnun hans. Reglugerð sjóðsins hefur verið endurskoðuð alloft frá stofnun hans árið 1975 í samræmi við breyttar aðstæður, síðast árið 1999.