Aðrar útgáfur af skjalinu: PDF - Word Perfect. Ferill 124. máls.
132. löggjafarþing 2005–2006.
Þskj. 446 — 124. mál.
fjármálaráðherra við fyrirspurn Jóhönnu Sigurðardóttur um frestun á skattlagningu söluhagnaðar af hlutabréfum og um skattlagningu vaxta til erlendra aðila.
1. Hver er afstaða ráðherra til þess að endurskoðuð verði heimild til frestunar á skattlagningu söluhagnaðar af hlutabréfum með það fyrir augum að koma í veg fyrir flutning á óskattlögðum söluhagnaði í erlend hlutabréf og hlutabréf í eigu einkahlutafélaga, sbr. skýrslu skattsvikanefndar frá desember 2004? Er samsvarandi ákvæði um frestun á skattlagningu söluhagnaðar af hlutabréfum að finna í öðrum löndum?
Til svars við þessari spurningu er rétt að minna á að í lok árs 2000 var samþykkt á Alþingi að frumkvæði fjármálaráðherra að fella niður heimild til frestunar á skattlagningu söluhagnaðar af hlutabréfum í eigu einstaklinga, m.a. með þeim rökum að þágildandi reglur hvettu til fjárfestingar í félögum erlendis, andstætt upprunalegu markmiði umræddra lagaákvæða, sem sett voru árið 1996, um eflingu íslensks atvinnulífs með aukinni þátttöku almennings. Þessi breyting tók gildi á árinu 2003. Á hinn bóginn var ekki talið heppilegt að fella niður þessa heimild í tilviki rekstraraðila, þar sem slíkt gæti ýtt undir þá tilhneigingu að fjármagn yrði bundið óeðlilega lengi í hlutabréfaeign af skattalegum ástæðum, þ.e. til að forðast skattlagningu, og þrengdi þannig óeðlilega svigrúm til endurfjárfestinga. Einnig var talið að slík breyting gæti dregið úr endurfjárfestingum söluhagnaðar í atvinnurekstri. Í því sambandi var líka horft til þess að hér væri eingöngu um skattfrestun að ræða, enda gera tekjuskattslögin ráð fyrir því að söluhagnaðar af íslenskum hlutabréfum sé skattskyldur óháð því hvar handhafi þeirra er búsettur. Eftirfylgni með því að það gangi eftir er hins vegar háð öflugu skatteftirliti. Í skýrslu skattsvikanefndar er bent á að misbrestur sé á því að rekstraraðilar fari að settum reglum í þessum efnum, ekki síst í tilviki einkahlutafélaga. Sé raunin sú kallar það vitaskuld á að þessi mál séu tekin til nánari skoðunar miðað við þá þróun sem átt hefur sér stað í íslensku viðskiptaumhverfi á undanförnum árum, eða frá því að fyrrgreind breyting var gerð á heimild einstaklinga.
Ráðuneytinu er ekki kunnugt um í hvaða mæli samsvarandi ákvæði er að finna í öðrum löndum, en það er eitt af þeim atriðum sem þarf að skoða sérstaklega, m.a. með hliðsjón af samkeppnistöðu Íslands. Þó er ljóst að dæmi eru um að söluhagnaður af hlutabréfum er að uppfylltum tilteknum skilyrðum óskattskyldur.
2. Hvaða áhrif hefði það á tekjur ríkissjóðs og stöðu fyrirtækja ef óheimilt yrði að flytja óskattlagðan söluhagnað í erlend hlutabréf og hlutabréf í eigu einkahlutafélags?
Sé farið að settum reglum, sbr. svar við 1. lið, yrðu áhrifin af slíkri breytingu á tekjur ríkissjóðs þau að skatttekjurnar skiluðu sér fyrr í kassann. Séð frá sjónarhóli fyrirtækjanna mundi slík breyting draga úr ráðstöfunartekjum þeirra sem nemur skattinum af söluhagnaðnum til skamms tíma, en til lengri tíma litið væru áhrifin hins vegar engin, þar sem eingöngu er um skattfrestun að ræða. Ekki liggja fyrir upplýsingar um það hversu háar fjárhæðir eru í óinnleystum söluhagnaði hlutabréfa hjá fyrirtækjum, hvorki í formi erlendra hlutabréfa eða hjá einkahlutafélögum. Á hinn bóginn skal á það bent að væri reglum um frestun skattlagningar á söluhagnaði hlutabréfa í eigu rekstraraðila breytt yrði sú breyting að vera almenn, m.a. á grundvelli EES-samningsins, þ.e. hún gæti ekki aðeins átt við þegar fjárfest er í erlendum hlutabréfum, heldur yrði hún að ná til allra íslenskra hlutabréfa líka, hvort heldur í hlut á hlutfélag, sameignarfélag eða einkahlutafélag.
3. Er hægt að áætla hvaða áhrif það hefur á skatttekjur ríkissjóðs að Ísland skuli ekki leggja skatt á vexti sem greiddir eru úr landi og hvaða áhrif það hefur á skattasniðgöngu og ósamræmi í skattlagningu vaxta hér á landi?
Ekki liggja fyrir upplýsingar um það hversu háar fjárhæðir eru greiddar til erlendra aðila í formi vaxtatekna, svo sem af bankainnstæðum, ríkisskuldabréfum eða verðbréfum ýmiss konar. Ljóst er að skattfrelsi vaxtatekna ræður einhverju um slíka fjárfestingu eða kannski fremur sparnað hjá aðilum sem búsettir eru erlendis, og því mundi skattlagning vaxta draga úr áhuga þeirra á því sparnaðarformi og þar með úr mögulegum tekjum ríkissjóðs af slíkri skattlagningu.
Hins vegar greiðum við Íslendingar mjög háar fjárhæðir í vaxtagjöld af erlendum lánum, en sú staðreynd var meginástæða þess að ekki var tekinn upp fjármagnstekjuskattur af vöxtum sem greiddir eru úr landi á sínum tíma. Sú ráðstöfun var talin geta leitt til verri lánskjara í formi hærri vaxtagreiðslna á erlendum lánamörkuðum, auk þess að hafa ófyrirsjáanleg áhrif á ýmsa lánasamninga sem þegar höfðu verið gerðir. Samkvæmt upplýsingum frá Seðlabanka Íslands var hlutur vaxta í þjónustuviðskiptum okkar við útlönd, samtals 35 milljarðar kr. á gjaldahlið, en aðeins tæpir 9 milljarðar kr. á tekjuhlið á árinu 2004. Þá þarf jafnframt að horfa til þess að í flestum þeim tvísköttunarsamningum sem Ísland hefur gert við erlend ríki höfum við afsalað okkur rétti til að skattleggja vexti sem greiddir eru úr landi, ekki síst á grundvelli gildandi lagaákvæða um skattfrelsi vaxtatekna. Þeirri heimild verður ekki breytt nema með endurskoðun á tvísköttunarsamningum við umræddar þjóðir.
Þá má halda því fram að almenn upptaka fjármagnstekjuskatts hér á landi nú, á vexti sem greiddir eru úr landi, væri á skjön við þá þróun sem átt hefur sér stað í öðrum löndum á undanförnum árum, ekki síst innan Evrópu. Þar gengur þróunin í þá átt að afnema slíka skattlagningu. Þetta á t.d. við um önnur ríki Norðurlanda, en ekkert þeirra leggur nú afdráttarskatt á vexti sem greiddir eru úr landi, nema í mjög afmörkuðum tilvikum. Sem dæmi leggja Danir eingöngu afdráttarskatt á vexti sé móttakandinn búsettur í einhvers konar „skattaparadís“.
4. Hefur verið kannað hvort sparnaðartilskipun ESB (Council Directive 2003/48/EC) tekur einnig til Íslands sem EES-ríkis og hvort skylt sé að innleiða hana hér á landi? Kemur til álita að taka upp hliðstæðar reglur hér á landi?
Samkvæmt upplýsingum frá utanríkisráðuneytinu hefur ekki verið litið svo á að skylt sé að innleiða tilskipun ráðsins nr. 2003/48/EC, um skattlagningu sparnaðar í formi vaxtagreiðslna, í landsrétt EES-ríkjanna. Um er að ræða tilskipun á sviði skattamála, en samræming skatta er ekki hluti af efnissviði EES-samningsins. Ekki hefur verið tekin afstaða til þess innan fjámálaráðuneytisins hvort til álita komi að taka upp hliðstæðar reglur hér á landi.
132. löggjafarþing 2005–2006.
Þskj. 446 — 124. mál.
Svar
fjármálaráðherra við fyrirspurn Jóhönnu Sigurðardóttur um frestun á skattlagningu söluhagnaðar af hlutabréfum og um skattlagningu vaxta til erlendra aðila.
1. Hver er afstaða ráðherra til þess að endurskoðuð verði heimild til frestunar á skattlagningu söluhagnaðar af hlutabréfum með það fyrir augum að koma í veg fyrir flutning á óskattlögðum söluhagnaði í erlend hlutabréf og hlutabréf í eigu einkahlutafélaga, sbr. skýrslu skattsvikanefndar frá desember 2004? Er samsvarandi ákvæði um frestun á skattlagningu söluhagnaðar af hlutabréfum að finna í öðrum löndum?
Til svars við þessari spurningu er rétt að minna á að í lok árs 2000 var samþykkt á Alþingi að frumkvæði fjármálaráðherra að fella niður heimild til frestunar á skattlagningu söluhagnaðar af hlutabréfum í eigu einstaklinga, m.a. með þeim rökum að þágildandi reglur hvettu til fjárfestingar í félögum erlendis, andstætt upprunalegu markmiði umræddra lagaákvæða, sem sett voru árið 1996, um eflingu íslensks atvinnulífs með aukinni þátttöku almennings. Þessi breyting tók gildi á árinu 2003. Á hinn bóginn var ekki talið heppilegt að fella niður þessa heimild í tilviki rekstraraðila, þar sem slíkt gæti ýtt undir þá tilhneigingu að fjármagn yrði bundið óeðlilega lengi í hlutabréfaeign af skattalegum ástæðum, þ.e. til að forðast skattlagningu, og þrengdi þannig óeðlilega svigrúm til endurfjárfestinga. Einnig var talið að slík breyting gæti dregið úr endurfjárfestingum söluhagnaðar í atvinnurekstri. Í því sambandi var líka horft til þess að hér væri eingöngu um skattfrestun að ræða, enda gera tekjuskattslögin ráð fyrir því að söluhagnaðar af íslenskum hlutabréfum sé skattskyldur óháð því hvar handhafi þeirra er búsettur. Eftirfylgni með því að það gangi eftir er hins vegar háð öflugu skatteftirliti. Í skýrslu skattsvikanefndar er bent á að misbrestur sé á því að rekstraraðilar fari að settum reglum í þessum efnum, ekki síst í tilviki einkahlutafélaga. Sé raunin sú kallar það vitaskuld á að þessi mál séu tekin til nánari skoðunar miðað við þá þróun sem átt hefur sér stað í íslensku viðskiptaumhverfi á undanförnum árum, eða frá því að fyrrgreind breyting var gerð á heimild einstaklinga.
Ráðuneytinu er ekki kunnugt um í hvaða mæli samsvarandi ákvæði er að finna í öðrum löndum, en það er eitt af þeim atriðum sem þarf að skoða sérstaklega, m.a. með hliðsjón af samkeppnistöðu Íslands. Þó er ljóst að dæmi eru um að söluhagnaður af hlutabréfum er að uppfylltum tilteknum skilyrðum óskattskyldur.
2. Hvaða áhrif hefði það á tekjur ríkissjóðs og stöðu fyrirtækja ef óheimilt yrði að flytja óskattlagðan söluhagnað í erlend hlutabréf og hlutabréf í eigu einkahlutafélags?
Sé farið að settum reglum, sbr. svar við 1. lið, yrðu áhrifin af slíkri breytingu á tekjur ríkissjóðs þau að skatttekjurnar skiluðu sér fyrr í kassann. Séð frá sjónarhóli fyrirtækjanna mundi slík breyting draga úr ráðstöfunartekjum þeirra sem nemur skattinum af söluhagnaðnum til skamms tíma, en til lengri tíma litið væru áhrifin hins vegar engin, þar sem eingöngu er um skattfrestun að ræða. Ekki liggja fyrir upplýsingar um það hversu háar fjárhæðir eru í óinnleystum söluhagnaði hlutabréfa hjá fyrirtækjum, hvorki í formi erlendra hlutabréfa eða hjá einkahlutafélögum. Á hinn bóginn skal á það bent að væri reglum um frestun skattlagningar á söluhagnaði hlutabréfa í eigu rekstraraðila breytt yrði sú breyting að vera almenn, m.a. á grundvelli EES-samningsins, þ.e. hún gæti ekki aðeins átt við þegar fjárfest er í erlendum hlutabréfum, heldur yrði hún að ná til allra íslenskra hlutabréfa líka, hvort heldur í hlut á hlutfélag, sameignarfélag eða einkahlutafélag.
3. Er hægt að áætla hvaða áhrif það hefur á skatttekjur ríkissjóðs að Ísland skuli ekki leggja skatt á vexti sem greiddir eru úr landi og hvaða áhrif það hefur á skattasniðgöngu og ósamræmi í skattlagningu vaxta hér á landi?
Ekki liggja fyrir upplýsingar um það hversu háar fjárhæðir eru greiddar til erlendra aðila í formi vaxtatekna, svo sem af bankainnstæðum, ríkisskuldabréfum eða verðbréfum ýmiss konar. Ljóst er að skattfrelsi vaxtatekna ræður einhverju um slíka fjárfestingu eða kannski fremur sparnað hjá aðilum sem búsettir eru erlendis, og því mundi skattlagning vaxta draga úr áhuga þeirra á því sparnaðarformi og þar með úr mögulegum tekjum ríkissjóðs af slíkri skattlagningu.
Hins vegar greiðum við Íslendingar mjög háar fjárhæðir í vaxtagjöld af erlendum lánum, en sú staðreynd var meginástæða þess að ekki var tekinn upp fjármagnstekjuskattur af vöxtum sem greiddir eru úr landi á sínum tíma. Sú ráðstöfun var talin geta leitt til verri lánskjara í formi hærri vaxtagreiðslna á erlendum lánamörkuðum, auk þess að hafa ófyrirsjáanleg áhrif á ýmsa lánasamninga sem þegar höfðu verið gerðir. Samkvæmt upplýsingum frá Seðlabanka Íslands var hlutur vaxta í þjónustuviðskiptum okkar við útlönd, samtals 35 milljarðar kr. á gjaldahlið, en aðeins tæpir 9 milljarðar kr. á tekjuhlið á árinu 2004. Þá þarf jafnframt að horfa til þess að í flestum þeim tvísköttunarsamningum sem Ísland hefur gert við erlend ríki höfum við afsalað okkur rétti til að skattleggja vexti sem greiddir eru úr landi, ekki síst á grundvelli gildandi lagaákvæða um skattfrelsi vaxtatekna. Þeirri heimild verður ekki breytt nema með endurskoðun á tvísköttunarsamningum við umræddar þjóðir.
Þá má halda því fram að almenn upptaka fjármagnstekjuskatts hér á landi nú, á vexti sem greiddir eru úr landi, væri á skjön við þá þróun sem átt hefur sér stað í öðrum löndum á undanförnum árum, ekki síst innan Evrópu. Þar gengur þróunin í þá átt að afnema slíka skattlagningu. Þetta á t.d. við um önnur ríki Norðurlanda, en ekkert þeirra leggur nú afdráttarskatt á vexti sem greiddir eru úr landi, nema í mjög afmörkuðum tilvikum. Sem dæmi leggja Danir eingöngu afdráttarskatt á vexti sé móttakandinn búsettur í einhvers konar „skattaparadís“.
4. Hefur verið kannað hvort sparnaðartilskipun ESB (Council Directive 2003/48/EC) tekur einnig til Íslands sem EES-ríkis og hvort skylt sé að innleiða hana hér á landi? Kemur til álita að taka upp hliðstæðar reglur hér á landi?
Samkvæmt upplýsingum frá utanríkisráðuneytinu hefur ekki verið litið svo á að skylt sé að innleiða tilskipun ráðsins nr. 2003/48/EC, um skattlagningu sparnaðar í formi vaxtagreiðslna, í landsrétt EES-ríkjanna. Um er að ræða tilskipun á sviði skattamála, en samræming skatta er ekki hluti af efnissviði EES-samningsins. Ekki hefur verið tekin afstaða til þess innan fjámálaráðuneytisins hvort til álita komi að taka upp hliðstæðar reglur hér á landi.
