Aðrar útgáfur af skjalinu: PDF - Word Perfect. Ferill 469. máls.
139. löggjafarþing 2010–2011.
Þskj. 842 — 469. mál.
utanríkisráðherra við fyrirspurn Sigríðar Ingibjargar Ingadóttur um viðmið og mælikvarða í alþjóðlegri þróunarsamvinnu Íslands.
Fyrirspurnin hljóðar svo:
Hvaða viðmið og mælikvarðar eru lögð til grundvallar við að ná fram meginmarkmiðum með alþjóðlegri þróunarsamvinnu Íslands, sem skv. 1. gr. laga nr. 121/2008 eru að styðja viðleitni stjórnvalda í þróunarlöndum til að útrýma fátækt og hungri, stuðla að efnahags- og félagslegri þróun, þ.m.t. mannréttindum, menntun, bættu heilbrigði, jafnrétti kynjanna, sjálfbærri þróun og sjálfbærri nýtingu auðlinda?
Aðild Íslands að Sameinuðu þjóðunum (SÞ) er helsti grundvöllur þróunarsamvinnu okkar. Meðal grunnviðmiða alþjóðlegrar þróunarsamvinnu Íslands eru svokölluð þúsaldarmarkmið SÞ, sem sett voru árið 2000 á grunni þúsaldaryfirlýsingar SÞ. Önnur grundvallarsamþykkt SÞ á þessu sviði er hin svokallaða Monterrey-samþykkt um fjármögnun þróunar frá 2002. Samþykktin felur í sér gagnkvæma skuldbindingu og ábyrgð þeirra ríkja sem starfa að þróunarsamvinnu, veitendur aðstoðar samþykktu að auka framlög, þróunarstofnanir að auka skilvirkni með aukinni samhæfingu og viðtökuríkin að stuðla að umbótum og bættum stjórnarháttum í opinberri stjórnsýslu og við framkvæmd verkefna.
Ísland er jafnframt aðili að alþjóðlegum samþykktum sem gerðar hafa verið um árangur og skilvirkni þróunarstarfs; Parísaryfirlýsingunni og Accra-aðgerðaáætluninni. Parísaryfirlýsingunni (2005) er ætlað að skapa örvandi umgerð fyrir þróunarstarf og innleiða betur samræmd og agaðri vinnubrögð þróunarstofnana sem stuðla að betri árangri og skilvirkni. Þar er kveðið á um að viðtökuríkið sjálft móti stefnuna og beri höfuðábyrgð á eigin þróun. Í Accra-aðgerðaáætluninni (2008) er eignarhald viðtökuríkja á þróunaráætlunum og mikilvægi samræmdra aðgerða áréttað.
OECD-ríkin eiga einnig með sér umfangsmikið samstarf í þróunarsamvinnu sem fer að miklu leyti fram á vettvangi þróunarsamvinnunefndar OECD (DAC). Meginhlutverk nefndarinnar er að koma á sameiginlegum viðmiðum um framkvæmd aðstoðar og veita faglegt aðhald með reglulegri jafningjarýni og úttektum. Ísland er ekki aðili að DAC, en reglur og viðmið nefndarinnar hafa í auknum mæli verið innleidd í þróunarstarf Íslands. Stefnt er að fullri aðild að nefndinni á næstu missirum.
Að lokum skal tekið fram að skv. 3. gr. laga um alþjóðlega þróunarsamvinnu Íslands, nr. 121/2008, skal utanríkisráðherra annað hvert ár leggja fram tillögu til þingsályktunar um áætlun stjórnvalda um alþjóðlega þróunarsamvinnu Íslands til fjögurra ára í senn. Í áætluninni skal greint frá framlögum til alþjóðlegrar þróunarsamvinnu og hvernig þau skiptast á grundvelli stefnumiða Íslands í þróunarsamvinnu. Þá skal áætlunin m.a. fela í sér heildstætt yfirlit yfir það hvernig ráðherra hyggst ná settum markmiðum og tiltaka fyrirhugað hlutfall framlaga til alþjóðlegrar þróunarsamvinnu af vergum þjóðartekjum. Í samræmi við framangreint hefur utanríkisráðherra lagt fram tillögu til þingsályktunar um áætlun um alþjóðlega þróunarsamvinnu Íslands 2011–2014, sbr. þskj. 788 á yfirstandandi löggjafarþingi, en þar er að finna greinargóðar upplýsingar um hvernig þátttöku Íslands í alþjóðlegri þróunarsamvinnu er háttað.
139. löggjafarþing 2010–2011.
Þskj. 842 — 469. mál.
Svar
utanríkisráðherra við fyrirspurn Sigríðar Ingibjargar Ingadóttur um viðmið og mælikvarða í alþjóðlegri þróunarsamvinnu Íslands.
Fyrirspurnin hljóðar svo:
Hvaða viðmið og mælikvarðar eru lögð til grundvallar við að ná fram meginmarkmiðum með alþjóðlegri þróunarsamvinnu Íslands, sem skv. 1. gr. laga nr. 121/2008 eru að styðja viðleitni stjórnvalda í þróunarlöndum til að útrýma fátækt og hungri, stuðla að efnahags- og félagslegri þróun, þ.m.t. mannréttindum, menntun, bættu heilbrigði, jafnrétti kynjanna, sjálfbærri þróun og sjálfbærri nýtingu auðlinda?
Aðild Íslands að Sameinuðu þjóðunum (SÞ) er helsti grundvöllur þróunarsamvinnu okkar. Meðal grunnviðmiða alþjóðlegrar þróunarsamvinnu Íslands eru svokölluð þúsaldarmarkmið SÞ, sem sett voru árið 2000 á grunni þúsaldaryfirlýsingar SÞ. Önnur grundvallarsamþykkt SÞ á þessu sviði er hin svokallaða Monterrey-samþykkt um fjármögnun þróunar frá 2002. Samþykktin felur í sér gagnkvæma skuldbindingu og ábyrgð þeirra ríkja sem starfa að þróunarsamvinnu, veitendur aðstoðar samþykktu að auka framlög, þróunarstofnanir að auka skilvirkni með aukinni samhæfingu og viðtökuríkin að stuðla að umbótum og bættum stjórnarháttum í opinberri stjórnsýslu og við framkvæmd verkefna.
Ísland er jafnframt aðili að alþjóðlegum samþykktum sem gerðar hafa verið um árangur og skilvirkni þróunarstarfs; Parísaryfirlýsingunni og Accra-aðgerðaáætluninni. Parísaryfirlýsingunni (2005) er ætlað að skapa örvandi umgerð fyrir þróunarstarf og innleiða betur samræmd og agaðri vinnubrögð þróunarstofnana sem stuðla að betri árangri og skilvirkni. Þar er kveðið á um að viðtökuríkið sjálft móti stefnuna og beri höfuðábyrgð á eigin þróun. Í Accra-aðgerðaáætluninni (2008) er eignarhald viðtökuríkja á þróunaráætlunum og mikilvægi samræmdra aðgerða áréttað.
OECD-ríkin eiga einnig með sér umfangsmikið samstarf í þróunarsamvinnu sem fer að miklu leyti fram á vettvangi þróunarsamvinnunefndar OECD (DAC). Meginhlutverk nefndarinnar er að koma á sameiginlegum viðmiðum um framkvæmd aðstoðar og veita faglegt aðhald með reglulegri jafningjarýni og úttektum. Ísland er ekki aðili að DAC, en reglur og viðmið nefndarinnar hafa í auknum mæli verið innleidd í þróunarstarf Íslands. Stefnt er að fullri aðild að nefndinni á næstu missirum.
Að lokum skal tekið fram að skv. 3. gr. laga um alþjóðlega þróunarsamvinnu Íslands, nr. 121/2008, skal utanríkisráðherra annað hvert ár leggja fram tillögu til þingsályktunar um áætlun stjórnvalda um alþjóðlega þróunarsamvinnu Íslands til fjögurra ára í senn. Í áætluninni skal greint frá framlögum til alþjóðlegrar þróunarsamvinnu og hvernig þau skiptast á grundvelli stefnumiða Íslands í þróunarsamvinnu. Þá skal áætlunin m.a. fela í sér heildstætt yfirlit yfir það hvernig ráðherra hyggst ná settum markmiðum og tiltaka fyrirhugað hlutfall framlaga til alþjóðlegrar þróunarsamvinnu af vergum þjóðartekjum. Í samræmi við framangreint hefur utanríkisráðherra lagt fram tillögu til þingsályktunar um áætlun um alþjóðlega þróunarsamvinnu Íslands 2011–2014, sbr. þskj. 788 á yfirstandandi löggjafarþingi, en þar er að finna greinargóðar upplýsingar um hvernig þátttöku Íslands í alþjóðlegri þróunarsamvinnu er háttað.
