Aðrar útgáfur af skjalinu: PDF - Word Perfect. Ferill 610. máls.
139. löggjafarþing 2010–2011.
Þskj. 1338 — 610. mál.
efnahags- og viðskiptaráðherra við fyrirspurn Ólafar Nordal um töku fjármálagerninga til viðskipta á skipulegum verðbréfamarkaði eða á markaðstorgi fjármálagerninga.
1. Er unnið að því í ráðuneytinu að ýta undir það að fjármálagerningar séu teknir til viðskipta á skipulegum verðbréfamarkaði, þ.e. í Kauphöll Íslands?
Um töku fjármálagerninga til viðskipta á skipulegum verðbréfamarkaði fer samkvæmt ákvæðum laga nr. 110/2007, um kauphallir, með síðari breytingum, svo og laga nr. 108/2007, um verðbréfaviðskipti, með síðari breytingum. Skv. 22. gr. laga nr. 110/2007 skal kauphöll (þ.e. hlutafélag sem fengið hefur leyfi samkvæmt umræddum lögum til að reka skipulegan verðbréfamarkað) setja skýrar og gagnsæjar reglur um töku fjármálagerninga til viðskipta á skipulegum verðbréfamarkaði, sem verða að uppfylla nánar tilgreind skilyrði.
Fjármálagerningar eru almennt aðeins teknir til viðskipta á skipulegum verðbréfamarkaði að beiðni útgefanda þeirra. Ákvæði 23. gr. laga nr. 110/2007 felur í sér undanþágu frá þeirri meginreglu, en á grundvelli þeirra er kauphöll heimilt að taka verðbréf til viðskipta á skipulegum verðbréfamarkaði án samþykkis útgefanda (e. unsponsored listing) og var ákvæði þessu nýverið beitt í fyrsta skipti á Íslandi um hlutabréf í Össuri hf.
Til þess að fá fjármálagerninga tekna til viðskipta á skipulegum verðbréfamarkaði þarf að fullnægja ýmsum skilyrðum. Þannig má hagsmunum fjárfesta og markaðarins ekki vera stefnt í hættu, sbr. það orðalag 1. mgr. 22. gr. laga nr. 110/2007 að reglur kauphallar um töku fjármálagerninga til viðskipta á skipulegum verðbréfamarkaði skulu tryggja að hægt sé að stunda viðskipti með þá á sanngjarnan, skipulegan og skilvirkan hátt. Þá ber þess að geta að viðskipti með verðbréf skulu, samkvæmt sama ákvæði, vera án takmarkana. Þegar verðbréf eru annars vegar er taka til viðskipta háð útgáfu lýsingar, sbr. 2. mgr. 44. gr. laga nr. 108/2007. Í reglum hlutaðeigandi kauphallar greinir nánari skilyrði fyrir töku fjármálagerninga til viðskipta, en þau kunna að vera mismunandi eftir því hvaða tegundir fjármálagerninga eiga í hlut. Kauphöll gerir sérstakan samning við útgefanda um töku fjármálagerninga til viðskipta á skipulegum markaði, að fenginni beiðni þar um.
Af framangreindu má ljóst vera að ákvæði laga eru nokkuð skýr um það hvaða skilyrði fjármálagerningar þurfa að uppfylla svo að þeir teljist tækir til töku til viðskipta á skipulegum verðbréfamarkaði. Fjármálaeftirlitið hefur eftirlit með því að starfsemi kauphalla og skipulegra verðbréfamarkaða sé í samræmi við lög og reglur, sbr. 31. gr.
Ráðuneytið vinnur ekki sérstaklega að því að ýta undir að fjármálagerningar séu teknir til viðskipta á skipulegum verðbréfamarkaði. Ákvörðun um slíkt er útgefendanna sjálfra (eða kauphalla á grundvelli 23. gr. laga nr. 110/2007). Að því er íslenska ríkið varðar og fyrirtæki sem það á eignarhlut í vísast til ráðherra þess sem fer með eigendastefnu ríkisins.
Íslensk löggjöf á þessu sviði, sem efnahags- og viðskiptaráðherra ber ábyrgð á, byggist á EES-rétti. Gildandi lög eru að mati ráðuneytisins fullnægjandi. Þau fela með öðrum orðum ekki í sér aðrar en réttmætar takmarkanir á töku fjármálagerninga til viðskipta á skipulegum verðbréfamarkaði, að teknu tilliti til þess markmiðs löggjafar á sviði verðbréfamarkaðsréttar að efla traust og trúverðugleika á fjármálamörkuðum, vernda fjárfesta o.s.frv.
2. Hefur ráðuneytið kannað möguleika á því að breyta lögum til að auðvelda töku fjármálagerninga til viðskipta á markaðstorgi fjármálagerninga?
Markaðir fyrir fjármálagerninga eru samkvæmt gildandi löggjöf tveir. Annars vegar skipulegir verðbréfamarkaðir samkvæmt lögum nr. 110/2007, um kauphallir. Hins vegar markaðstorg fjármálagerninga, samkvæmt skilgreiningu 6. tölul. 1. mgr. 2. gr. laga nr. 108/2007, um verðbréfaviðskipti, sem um gilda ákvæði IV. kafla laga nr. 108/2007. Reglur um markaðstorg fjármálagerninga byggjast, líkt og reglur um töku fjármálagerninga til viðskipta almennt, á MiFID-tilskipuninni 2004/39/EB. Þær eru um margt ólíkar og léttbærari en þær reglur sem gilda um skipulega verðbréfamarkaði. T.d. gilda ákvæði laga nr. 108/2007 um flöggun (IX. kafli), reglulega upplýsingaskyldu útgefanda (VII.–VIII. kafli) og yfirtökur (X.–XI. kafli) ekki um fjármálagerninga sem teknir hafa verið til viðskipta á markaðstorgi fjármálagerninga, nema þeir hafi jafnframt verið teknir til viðskipta á skipulegum verðbréfamarkaði. Reglum um markaðstorg fjármálagerninga var og er sérstaklega ætlað að auðvelda smáum og meðalstórum fyrirtækjum, svo og nýjum fyrirtækjum í hröðum vexti, aðgengi að fjármagni og að gefa fjárfestum kost á að eiga viðskipti með hluti í slíkum félögum í öruggu umhverfi á skilvirkum markaði.
Reglur laga nr. 108/2007 um markaðstorg fjármálagerninga byggjast á EES-rétti, eins og áður greinir, og eru að mati ráðuneytisins fullnægjandi til að ná markmiðum sínum. Rekstraraðili markaðstorgs fjármálagerninga hefur samkvæmt gildandi lögum mun meira svigrúm til að móta þær reglur sem gilda um viðskipti á markaðstorgi en við á um viðskipti á skipulegum verðbréfamarkaði, en reglurnar verða að uppfylla ákveðnar lágmarkskröfur og hefur Fjármálaeftirlitið eftirlit með því að þeim sé fullnægt. Að mati ráðuneytisins eru engar þær aðstæður uppi hér á landi nú sem kalla á frekari rýmkun skilyrða fyrir töku fjármálagerninga til viðskipta á markaðstorgi. Þess skal getið að ráðuneytið fylgist grannt með þróun EES- löggjafar á þessu sviði, sem öðrum. Ef aðstæður eða breytingar á EES-löggjöf gefa tilefni til verður kannað hvort lagabreytinga sé þörf.
3. Telur ráðherra að gera skuli kröfu um að fjármálagerningar verði teknir til viðskipta á skipulegum verðbréfamarkaði þegar þau fyrirtæki verða seld sem eru nú á forræði fjármálafyrirtækja í umsjá eða eigu ríkisins?
Taka fjármálagerninga til viðskipta á markaði, hvort heldur skipulegum verðbréfamarkaði eða markaðstorgi fjármálagerninga, hefur ýmsa kosti. Þannig er megintilgangur slíkra ráðstafana að auka aðgengi útgefenda þeirra að fjármagni. Í mörgum tilfellum er heimild mikilvægra fjármagnseigenda til að eiga viðskipti með fjármálagerninga sem ekki hafa verið teknir til viðskipta á markaði takmörkuð, ýmist á grundvelli laga eða samninga/samþykkta. Slíkar takmarkanir þarf jafnvel ekki til; margir fjárfestar líta ekki við öðru en skráðum fjármálagerningum. Ástæða þess er sú að reglum um töku fjármálagerninga til viðskipta er m.a. ætlað að tryggja að fjárfestar fái viðeigandi upplýsingar í hendur um hlutaðeigandi fjármálagerninga til að taka upplýsta fjárfestingarákvörðun.
Að því er íslenska ríkið varðar og fyrirtæki sem það á eignarhlut í vísast til ráðherra þess sem fer með eigendastefnu ríkisins.
4. Hvernig telur ráðuneytið að hægt sé að auka eða ýta undir það að fjármálagerningar séu teknir til viðskipta á skipulegum verðbréfamarkaði Kauphallar Íslands?
Íslensk löggjöf á þessu sviði, sem efnahags- og viðskiptaráðherra ber ábyrgð á, byggist á EES-rétti. Gildandi lög eru að mati ráðuneytisins fullnægjandi. Í þeim felast að mati ráðuneytisins réttmætar takmarkanir á töku fjármálagerninga til viðskipta á markaði, með vísan í áðurritað, að teknu tilliti til þess markmiðs löggjafar á sviði verðbréfamarkaðsréttar að efla traust og trúverðugleika á fjármálamörkuðum, vernda fjárfesta o.s.frv. Að mati ráðuneytisins eru engar þær aðstæður uppi hér á landi nú sem kalla á frekari rýmkun skilyrða fyrir töku fjármálagerninga til viðskipta á markaði. Ef aðstæður eða breytingar á EES-löggjöf gefa tilefni til mun ráðuneytið kanna hvort lagabreytinga sé þörf.
Íslenska ríkið getur sem hluthafi í fyrirtækjum beitt sér fyrir því að fjármálagerningar verði í auknari mæli teknir til viðskipta á markaði. Um slíkar ráðstafanir og áherslur vísast til ráðherra þess sem fer með eigendastefnu ríkisins.
Ef til vill má jafnframt vísa til starfandi markaða hér á landi, þ.e. annars vegar NASDAQ OMX á Íslandi hf. eða Kauphallar Íslands hf. (þ.e. skipulegur verðbréfamarkaður) og First North (þ.e. markaðstorg fjármálagerninga), en hinn síðarnefnda rekur NASDAQ OMX á Íslandi hf. líka. Vera má að þetta fjármögnunarúrræði mætti kynna betur gagnvart útgefendum fjármálagerninga, svo sem hlutafélögum.
139. löggjafarþing 2010–2011.
Þskj. 1338 — 610. mál.
Svar
efnahags- og viðskiptaráðherra við fyrirspurn Ólafar Nordal um töku fjármálagerninga til viðskipta á skipulegum verðbréfamarkaði eða á markaðstorgi fjármálagerninga.
1. Er unnið að því í ráðuneytinu að ýta undir það að fjármálagerningar séu teknir til viðskipta á skipulegum verðbréfamarkaði, þ.e. í Kauphöll Íslands?
Um töku fjármálagerninga til viðskipta á skipulegum verðbréfamarkaði fer samkvæmt ákvæðum laga nr. 110/2007, um kauphallir, með síðari breytingum, svo og laga nr. 108/2007, um verðbréfaviðskipti, með síðari breytingum. Skv. 22. gr. laga nr. 110/2007 skal kauphöll (þ.e. hlutafélag sem fengið hefur leyfi samkvæmt umræddum lögum til að reka skipulegan verðbréfamarkað) setja skýrar og gagnsæjar reglur um töku fjármálagerninga til viðskipta á skipulegum verðbréfamarkaði, sem verða að uppfylla nánar tilgreind skilyrði.
Fjármálagerningar eru almennt aðeins teknir til viðskipta á skipulegum verðbréfamarkaði að beiðni útgefanda þeirra. Ákvæði 23. gr. laga nr. 110/2007 felur í sér undanþágu frá þeirri meginreglu, en á grundvelli þeirra er kauphöll heimilt að taka verðbréf til viðskipta á skipulegum verðbréfamarkaði án samþykkis útgefanda (e. unsponsored listing) og var ákvæði þessu nýverið beitt í fyrsta skipti á Íslandi um hlutabréf í Össuri hf.
Til þess að fá fjármálagerninga tekna til viðskipta á skipulegum verðbréfamarkaði þarf að fullnægja ýmsum skilyrðum. Þannig má hagsmunum fjárfesta og markaðarins ekki vera stefnt í hættu, sbr. það orðalag 1. mgr. 22. gr. laga nr. 110/2007 að reglur kauphallar um töku fjármálagerninga til viðskipta á skipulegum verðbréfamarkaði skulu tryggja að hægt sé að stunda viðskipti með þá á sanngjarnan, skipulegan og skilvirkan hátt. Þá ber þess að geta að viðskipti með verðbréf skulu, samkvæmt sama ákvæði, vera án takmarkana. Þegar verðbréf eru annars vegar er taka til viðskipta háð útgáfu lýsingar, sbr. 2. mgr. 44. gr. laga nr. 108/2007. Í reglum hlutaðeigandi kauphallar greinir nánari skilyrði fyrir töku fjármálagerninga til viðskipta, en þau kunna að vera mismunandi eftir því hvaða tegundir fjármálagerninga eiga í hlut. Kauphöll gerir sérstakan samning við útgefanda um töku fjármálagerninga til viðskipta á skipulegum markaði, að fenginni beiðni þar um.
Af framangreindu má ljóst vera að ákvæði laga eru nokkuð skýr um það hvaða skilyrði fjármálagerningar þurfa að uppfylla svo að þeir teljist tækir til töku til viðskipta á skipulegum verðbréfamarkaði. Fjármálaeftirlitið hefur eftirlit með því að starfsemi kauphalla og skipulegra verðbréfamarkaða sé í samræmi við lög og reglur, sbr. 31. gr.
Ráðuneytið vinnur ekki sérstaklega að því að ýta undir að fjármálagerningar séu teknir til viðskipta á skipulegum verðbréfamarkaði. Ákvörðun um slíkt er útgefendanna sjálfra (eða kauphalla á grundvelli 23. gr. laga nr. 110/2007). Að því er íslenska ríkið varðar og fyrirtæki sem það á eignarhlut í vísast til ráðherra þess sem fer með eigendastefnu ríkisins.
Íslensk löggjöf á þessu sviði, sem efnahags- og viðskiptaráðherra ber ábyrgð á, byggist á EES-rétti. Gildandi lög eru að mati ráðuneytisins fullnægjandi. Þau fela með öðrum orðum ekki í sér aðrar en réttmætar takmarkanir á töku fjármálagerninga til viðskipta á skipulegum verðbréfamarkaði, að teknu tilliti til þess markmiðs löggjafar á sviði verðbréfamarkaðsréttar að efla traust og trúverðugleika á fjármálamörkuðum, vernda fjárfesta o.s.frv.
2. Hefur ráðuneytið kannað möguleika á því að breyta lögum til að auðvelda töku fjármálagerninga til viðskipta á markaðstorgi fjármálagerninga?
Markaðir fyrir fjármálagerninga eru samkvæmt gildandi löggjöf tveir. Annars vegar skipulegir verðbréfamarkaðir samkvæmt lögum nr. 110/2007, um kauphallir. Hins vegar markaðstorg fjármálagerninga, samkvæmt skilgreiningu 6. tölul. 1. mgr. 2. gr. laga nr. 108/2007, um verðbréfaviðskipti, sem um gilda ákvæði IV. kafla laga nr. 108/2007. Reglur um markaðstorg fjármálagerninga byggjast, líkt og reglur um töku fjármálagerninga til viðskipta almennt, á MiFID-tilskipuninni 2004/39/EB. Þær eru um margt ólíkar og léttbærari en þær reglur sem gilda um skipulega verðbréfamarkaði. T.d. gilda ákvæði laga nr. 108/2007 um flöggun (IX. kafli), reglulega upplýsingaskyldu útgefanda (VII.–VIII. kafli) og yfirtökur (X.–XI. kafli) ekki um fjármálagerninga sem teknir hafa verið til viðskipta á markaðstorgi fjármálagerninga, nema þeir hafi jafnframt verið teknir til viðskipta á skipulegum verðbréfamarkaði. Reglum um markaðstorg fjármálagerninga var og er sérstaklega ætlað að auðvelda smáum og meðalstórum fyrirtækjum, svo og nýjum fyrirtækjum í hröðum vexti, aðgengi að fjármagni og að gefa fjárfestum kost á að eiga viðskipti með hluti í slíkum félögum í öruggu umhverfi á skilvirkum markaði.
Reglur laga nr. 108/2007 um markaðstorg fjármálagerninga byggjast á EES-rétti, eins og áður greinir, og eru að mati ráðuneytisins fullnægjandi til að ná markmiðum sínum. Rekstraraðili markaðstorgs fjármálagerninga hefur samkvæmt gildandi lögum mun meira svigrúm til að móta þær reglur sem gilda um viðskipti á markaðstorgi en við á um viðskipti á skipulegum verðbréfamarkaði, en reglurnar verða að uppfylla ákveðnar lágmarkskröfur og hefur Fjármálaeftirlitið eftirlit með því að þeim sé fullnægt. Að mati ráðuneytisins eru engar þær aðstæður uppi hér á landi nú sem kalla á frekari rýmkun skilyrða fyrir töku fjármálagerninga til viðskipta á markaðstorgi. Þess skal getið að ráðuneytið fylgist grannt með þróun EES- löggjafar á þessu sviði, sem öðrum. Ef aðstæður eða breytingar á EES-löggjöf gefa tilefni til verður kannað hvort lagabreytinga sé þörf.
3. Telur ráðherra að gera skuli kröfu um að fjármálagerningar verði teknir til viðskipta á skipulegum verðbréfamarkaði þegar þau fyrirtæki verða seld sem eru nú á forræði fjármálafyrirtækja í umsjá eða eigu ríkisins?
Taka fjármálagerninga til viðskipta á markaði, hvort heldur skipulegum verðbréfamarkaði eða markaðstorgi fjármálagerninga, hefur ýmsa kosti. Þannig er megintilgangur slíkra ráðstafana að auka aðgengi útgefenda þeirra að fjármagni. Í mörgum tilfellum er heimild mikilvægra fjármagnseigenda til að eiga viðskipti með fjármálagerninga sem ekki hafa verið teknir til viðskipta á markaði takmörkuð, ýmist á grundvelli laga eða samninga/samþykkta. Slíkar takmarkanir þarf jafnvel ekki til; margir fjárfestar líta ekki við öðru en skráðum fjármálagerningum. Ástæða þess er sú að reglum um töku fjármálagerninga til viðskipta er m.a. ætlað að tryggja að fjárfestar fái viðeigandi upplýsingar í hendur um hlutaðeigandi fjármálagerninga til að taka upplýsta fjárfestingarákvörðun.
Að því er íslenska ríkið varðar og fyrirtæki sem það á eignarhlut í vísast til ráðherra þess sem fer með eigendastefnu ríkisins.
4. Hvernig telur ráðuneytið að hægt sé að auka eða ýta undir það að fjármálagerningar séu teknir til viðskipta á skipulegum verðbréfamarkaði Kauphallar Íslands?
Íslensk löggjöf á þessu sviði, sem efnahags- og viðskiptaráðherra ber ábyrgð á, byggist á EES-rétti. Gildandi lög eru að mati ráðuneytisins fullnægjandi. Í þeim felast að mati ráðuneytisins réttmætar takmarkanir á töku fjármálagerninga til viðskipta á markaði, með vísan í áðurritað, að teknu tilliti til þess markmiðs löggjafar á sviði verðbréfamarkaðsréttar að efla traust og trúverðugleika á fjármálamörkuðum, vernda fjárfesta o.s.frv. Að mati ráðuneytisins eru engar þær aðstæður uppi hér á landi nú sem kalla á frekari rýmkun skilyrða fyrir töku fjármálagerninga til viðskipta á markaði. Ef aðstæður eða breytingar á EES-löggjöf gefa tilefni til mun ráðuneytið kanna hvort lagabreytinga sé þörf.
Íslenska ríkið getur sem hluthafi í fyrirtækjum beitt sér fyrir því að fjármálagerningar verði í auknari mæli teknir til viðskipta á markaði. Um slíkar ráðstafanir og áherslur vísast til ráðherra þess sem fer með eigendastefnu ríkisins.
Ef til vill má jafnframt vísa til starfandi markaða hér á landi, þ.e. annars vegar NASDAQ OMX á Íslandi hf. eða Kauphallar Íslands hf. (þ.e. skipulegur verðbréfamarkaður) og First North (þ.e. markaðstorg fjármálagerninga), en hinn síðarnefnda rekur NASDAQ OMX á Íslandi hf. líka. Vera má að þetta fjármögnunarúrræði mætti kynna betur gagnvart útgefendum fjármálagerninga, svo sem hlutafélögum.
