Aðrar útgáfur af skjalinu: PDF - Word Perfect. Ferill 275. máls.
141. löggjafarþing 2012–2013.
Þingskjal 900 — 275. mál.
Fyrirspurnin hljóðar svo:
Hyggst ráðherra koma í veg fyrir mismunun sem er á milli minni og stærri sveitarfélaga hvað varðar aðgengi og kostnað við háhraðatengingar?
Notendur fjarskipta á Íslandi hafa notið mikillar uppbyggingar markaðsaðila á sl. árum, bæði í þráðlausri og þráðbundinni fjarskiptaþjónustu víða um land. Stjórnvöld stuðla að þessum árangri með því að framfylgja ákvæðum fjarskiptalöggjafarinnar og verkefnum fjarskiptaáætlunar.
Uppbygging á vegum fjarskiptasjóðs, sem hófst árið 2009, nær til flestra sveitarfélaga landsins en uppbyggingin var hlutfallslega mest í minni sveitarfélögunum. Notendagjöld í því kerfi eru sambærileg og almennt gerist í þéttbýli.
Almennt er aðgengi að háhraðatengingum á Íslandi afburðagott, einnig í alþjóðlegum samanburði. Öll lögheimili landsins með heilsársbúsetu eiga kost á einhvers konar háhraðatengingu. Um 98,5% heimila eiga kost á háhraðatengingu á markaðslegum forsendum. Um 1,5%, um 1.700 heimili, eiga kost á slíkri tengingu fyrir tilstuðlan fjarskiptasjóðs. Bein aðkoma stjórnvalda að uppbyggingu háhraðatenginga til þessa hefur takmarkast við þau heimili sem ekki hafa aðgang að slíkum tengingum á markaðslegum forsendum.
Meta má aðgengi út frá fjölbreytileika háhraðatenginga innan sveitarfélags. Mismunun í þessu samhengi fer því strangt til tekið ekki eftir stærð sveitarfélaga að flatarmáli eða fjölda íbúa. Íbúðarbyggð í flestum sveitarfélögum samanstendur af þéttbýli og strjálbýli í mismunandi hlutföllum. Svo til á öllum þéttbýlisstöðum á landinu stendur ADSL eða sambærileg þráðbundin tækni til boða fyrir sama verð um allt land. Háhraðatengingar í þéttbýlli íbúðarhverfum í strjálbýli eru í mörgum tilfellum einnig leystar með sama hætti. Takmarkandi þáttur í þráðbundinni tækni um koparheimtaugar er hins vegar lengd heimtauga frá símstöð að heimili. Á einstaka þéttbýlisstað og víða í strjálbýli er erfitt eða jafnvel ómögulegt að koma við þráðbundnum nettengingum af þessum sökum. Erfitt er því að koma til móts við aukna gagnaflutningsþörf víða í strjálbýli til skemmri eða lengri tíma nema með eflingu þráðlausra fjarskipta eða lagningu ljósleiðara.
Jöfnun mismunar á aðgengi og kostnaði háhraðatenginga á landsvísu er viðvarandi viðfangsefni stjórnvalda á hverjum tíma og er ærið verk. Þróunin er hröð og er víðast hvar munur á hvort fólk hefur aðgang að nýjustu tækni, svo sem ljósleiðara eða nýjasta endabúnaði, eða ekki. Það gildir jafnvel um höfuðborgarsvæðið sem og önnur svæði þótt almennt séu þar aðstæður betri. Eðlilega vill fólk í strjálbýli fá sambærilega þjónustu fyrir sambærilegt verð og fæst í þéttbýli. Því miður stendur það ekki alltaf til boða.
Hlutverk stjórnvalda á fjarskiptamarkaði er í dag fyrst og fremst að stuðla að virku eftirliti, samkeppni og eigin fjárfestingum markaðsaðila um allt land en einnig að grípa inn í þar sem markaðsbrestur ríkir. Stjórnvöld stuðla að auknu jafnræði í fjarskiptum með tiltækum ráðum innan þess ramma sem regluverkið leyfir hverju sinni en þó ekki á kostnað frumkvæðis og eigin uppbyggingar markaðsaðila. Þá hefur verið stuðlað að samkeppni og uppbyggingu með beinum hætti. Má þar nefna útleigu til Vodafone á einum af þremur ljósleiðaraþráðum íslenska ríkisins sem liggja samsíða grunnneti Mílu hringinn í kringum um landið og til Vestfjarða.
Mörg markmið og verkefni fjarskiptaáætlunar lúta að framþróun fjarskipta í strjálbýli sem ætlað er að vinna gegn markaðsbresti. Þar er stærri sveitarfélögum ekki gert hærra undir höfði en þeim minni.
Uppbygging nýrra fjarskiptasendistaða og efling fyrirliggjandi sendistaða, svo sem með bættu veiturafmagni eða ljósleiðarasambandi, er forsenda aukins aðgengis og aukinna afkasta háhraðatenginga víða í strjálbýli. Það er eitt af meginsamstarfsverkefnum stjórnvalda og einkaaðila í nýrri fjarskiptaáætlun 2011–2022.
GSM- og háhraðanetsútboð fjarskiptasjóðs, sem og uppbygging Neyðarlínunnar á Tetra- neyðarfjarskiptakerfinu, hafa leitt af sér stóraukið aðgengi slíkrar þjónustu og stuðlað að uppbyggingu mikilvægra sendistaða sem markaðsaðilar treystu sér ekki í uppbyggingu á einir og sér.
Umræða um gæði háhraðatenginga, svo sem uppitíma og afköst, sérstaklega í strjálbýli, hefur aukist á síðustu missirum þó svo að vandinn sé ekki bundinn við mjög mörg heimili. Aðgerðir stjórnvalda sem bætt geta aðstöðu íbúa svæða sem búa við lakari tengingar eru m.a. úttektir Póst- og fjarskiptastofnunar og reglusetning, innleiðing gæðakrafna í farnetsþjónustu og ekki síst möguleg hækkun á lágmarksgagnaflutningshraða í alþjónustu í fjarskiptum frá 128 kílóbitum á sekúndu sem nú er. Slík aðgerð væri ekki eingöngu til hagsbóta fyrir fyrrgreinda íbúa heldur íbúa dreifbýlis almennt. Þá getur fjarskiptasjóður komið til sögunnar gagnvart svæðum sem búa við markaðsbrest, en unnið er að kortlagningu þeirra. Nú þegar hefur innanríkisráðuneytið ritað Póst- og fjarskiptastofnun bréf og óskað eftir tillögum um lágmarksgæði nettenginga. Þá miðar tillaga að nýrri fjarskiptaáætlun að því að fella háhraðatengingar inn í alþjónustukvaðir, en lagabreytingu þarf til.
141. löggjafarþing 2012–2013.
Þingskjal 900 — 275. mál.
Svar
innanríkisráðherra við fyrirspurn Arnbjargar Sveinsdóttur um háhraðatengingar.
Fyrirspurnin hljóðar svo:
Hyggst ráðherra koma í veg fyrir mismunun sem er á milli minni og stærri sveitarfélaga hvað varðar aðgengi og kostnað við háhraðatengingar?
Notendur fjarskipta á Íslandi hafa notið mikillar uppbyggingar markaðsaðila á sl. árum, bæði í þráðlausri og þráðbundinni fjarskiptaþjónustu víða um land. Stjórnvöld stuðla að þessum árangri með því að framfylgja ákvæðum fjarskiptalöggjafarinnar og verkefnum fjarskiptaáætlunar.
Uppbygging á vegum fjarskiptasjóðs, sem hófst árið 2009, nær til flestra sveitarfélaga landsins en uppbyggingin var hlutfallslega mest í minni sveitarfélögunum. Notendagjöld í því kerfi eru sambærileg og almennt gerist í þéttbýli.
Almennt er aðgengi að háhraðatengingum á Íslandi afburðagott, einnig í alþjóðlegum samanburði. Öll lögheimili landsins með heilsársbúsetu eiga kost á einhvers konar háhraðatengingu. Um 98,5% heimila eiga kost á háhraðatengingu á markaðslegum forsendum. Um 1,5%, um 1.700 heimili, eiga kost á slíkri tengingu fyrir tilstuðlan fjarskiptasjóðs. Bein aðkoma stjórnvalda að uppbyggingu háhraðatenginga til þessa hefur takmarkast við þau heimili sem ekki hafa aðgang að slíkum tengingum á markaðslegum forsendum.
Meta má aðgengi út frá fjölbreytileika háhraðatenginga innan sveitarfélags. Mismunun í þessu samhengi fer því strangt til tekið ekki eftir stærð sveitarfélaga að flatarmáli eða fjölda íbúa. Íbúðarbyggð í flestum sveitarfélögum samanstendur af þéttbýli og strjálbýli í mismunandi hlutföllum. Svo til á öllum þéttbýlisstöðum á landinu stendur ADSL eða sambærileg þráðbundin tækni til boða fyrir sama verð um allt land. Háhraðatengingar í þéttbýlli íbúðarhverfum í strjálbýli eru í mörgum tilfellum einnig leystar með sama hætti. Takmarkandi þáttur í þráðbundinni tækni um koparheimtaugar er hins vegar lengd heimtauga frá símstöð að heimili. Á einstaka þéttbýlisstað og víða í strjálbýli er erfitt eða jafnvel ómögulegt að koma við þráðbundnum nettengingum af þessum sökum. Erfitt er því að koma til móts við aukna gagnaflutningsþörf víða í strjálbýli til skemmri eða lengri tíma nema með eflingu þráðlausra fjarskipta eða lagningu ljósleiðara.
Jöfnun mismunar á aðgengi og kostnaði háhraðatenginga á landsvísu er viðvarandi viðfangsefni stjórnvalda á hverjum tíma og er ærið verk. Þróunin er hröð og er víðast hvar munur á hvort fólk hefur aðgang að nýjustu tækni, svo sem ljósleiðara eða nýjasta endabúnaði, eða ekki. Það gildir jafnvel um höfuðborgarsvæðið sem og önnur svæði þótt almennt séu þar aðstæður betri. Eðlilega vill fólk í strjálbýli fá sambærilega þjónustu fyrir sambærilegt verð og fæst í þéttbýli. Því miður stendur það ekki alltaf til boða.
Hlutverk stjórnvalda á fjarskiptamarkaði er í dag fyrst og fremst að stuðla að virku eftirliti, samkeppni og eigin fjárfestingum markaðsaðila um allt land en einnig að grípa inn í þar sem markaðsbrestur ríkir. Stjórnvöld stuðla að auknu jafnræði í fjarskiptum með tiltækum ráðum innan þess ramma sem regluverkið leyfir hverju sinni en þó ekki á kostnað frumkvæðis og eigin uppbyggingar markaðsaðila. Þá hefur verið stuðlað að samkeppni og uppbyggingu með beinum hætti. Má þar nefna útleigu til Vodafone á einum af þremur ljósleiðaraþráðum íslenska ríkisins sem liggja samsíða grunnneti Mílu hringinn í kringum um landið og til Vestfjarða.
Mörg markmið og verkefni fjarskiptaáætlunar lúta að framþróun fjarskipta í strjálbýli sem ætlað er að vinna gegn markaðsbresti. Þar er stærri sveitarfélögum ekki gert hærra undir höfði en þeim minni.
Uppbygging nýrra fjarskiptasendistaða og efling fyrirliggjandi sendistaða, svo sem með bættu veiturafmagni eða ljósleiðarasambandi, er forsenda aukins aðgengis og aukinna afkasta háhraðatenginga víða í strjálbýli. Það er eitt af meginsamstarfsverkefnum stjórnvalda og einkaaðila í nýrri fjarskiptaáætlun 2011–2022.
GSM- og háhraðanetsútboð fjarskiptasjóðs, sem og uppbygging Neyðarlínunnar á Tetra- neyðarfjarskiptakerfinu, hafa leitt af sér stóraukið aðgengi slíkrar þjónustu og stuðlað að uppbyggingu mikilvægra sendistaða sem markaðsaðilar treystu sér ekki í uppbyggingu á einir og sér.
Umræða um gæði háhraðatenginga, svo sem uppitíma og afköst, sérstaklega í strjálbýli, hefur aukist á síðustu missirum þó svo að vandinn sé ekki bundinn við mjög mörg heimili. Aðgerðir stjórnvalda sem bætt geta aðstöðu íbúa svæða sem búa við lakari tengingar eru m.a. úttektir Póst- og fjarskiptastofnunar og reglusetning, innleiðing gæðakrafna í farnetsþjónustu og ekki síst möguleg hækkun á lágmarksgagnaflutningshraða í alþjónustu í fjarskiptum frá 128 kílóbitum á sekúndu sem nú er. Slík aðgerð væri ekki eingöngu til hagsbóta fyrir fyrrgreinda íbúa heldur íbúa dreifbýlis almennt. Þá getur fjarskiptasjóður komið til sögunnar gagnvart svæðum sem búa við markaðsbrest, en unnið er að kortlagningu þeirra. Nú þegar hefur innanríkisráðuneytið ritað Póst- og fjarskiptastofnun bréf og óskað eftir tillögum um lágmarksgæði nettenginga. Þá miðar tillaga að nýrri fjarskiptaáætlun að því að fella háhraðatengingar inn í alþjónustukvaðir, en lagabreytingu þarf til.
