Aðrar útgáfur af skjalinu: PDF - Word Perfect. Ferill 333. máls.
143. löggjafarþing 2013–2014.
Þingskjal 890 — 333. mál.
Eftirfarandi svar er byggt á upplýsingum sem ráðuneytið aflaði frá embætti ríkislögmanns og varðar þau mál sem til meðferðar voru hjá embættinu, auk þeirra mála sem falin voru öðrum lögmönnum af ríkislögmanni, sbr. heimild í lögum nr. 51/1985, um ríkislögmann.
1. Hversu mörg dómsmál höfðuðu íslenskir einstaklingar og lögaðilar gegn íslenska ríkinu árin 2012 og 2013?
Á árunum 2012 og 2013 voru höfðuð 247 dómsmál sem til meðferðar hafa verið við embættið. Langflest eru fyrir héraðsdómi og nokkur fyrir Félagsdómi. Á þessum tveimur árum voru einungis 16 dómsmál sem erlendir einstaklingar eða lögaðilar höfðuðu. Eru þar þrír lögaðilar og þrettán einstaklingar af erlendu bergi. Ekki var kannað sérstaklega hvort þeir einstaklingar höfðu íslenskan ríkisborgararétt, trúlegast er það þó í fæstum tilvika.
Aðeins eru talin þau mál sem höfðuð voru fyrir héraðsdómi og Félagsdómi á þessum árum, en ekki talin sérstaklega áfrýjunarmál sem þó eru skráð sérstaklega. Verður að skilja fyrirspurnina þannig, eðli málsins samkvæmt, en í svari við öðrum liðum fyrirspurnarinnar er þá að finna niðurstöður varðandi frávísunarkröfur.
2. Í hversu mörgum málum krafðist ríkið frávísunar og hversu oft féllst héraðsdómur á frávísun?
Frávísunarkrafa var höfð uppi í 44 málum af þessum 247. Í tveimur tilvikum var fallið frá frávísunarkröfu, þannig að segja má að frávísunarkröfu hafi verið haldið uppi í 42 tilvikum.
Af þessum málum, þar sem gerð var krafa um frávísun, er 10 málum ólokið og ekki ljóst hvort þeim verður vísað frá eða ekki, hvort sem er í héraði eða Hæstarétti.
Héraðsdómur féllst á frávísunarkröfu í 13 málum, þar af í tveimur tilvikum að hluta. Í eina félagsdómsmálinu, þar sem höfð var uppi frávísunarkrafa, var fallist á hana. Í 8 tilvikum, þar sem höfð var uppi frávísunarkrafa, voru málin felld niður, líklegast vegna frávísunarkröfunnar.
3. Hversu margir úrskurðir um frávísun voru kærðir til Hæstaréttar? Í hversu mörgu tilvikum staðfesti Hæstiréttur frávísun máls og hversu oft var henni snúið við?
Af fyrirliggjandi tölum má álykta að kært hafi verið í 9 tilvikum. Hér verður að hafa í huga að fyrir almennum dómstólum er ekki unnt að kæra sérstaklega þegar frávísunarkröfu er hafnað, en það á hinn bóginn heimilt þegar mál er rekið fyrir Félagsdómi. Talan á því við þegar úrskurður héraðsdóms um frávísun er kærður. Þá ber að hafa í huga að frávísun kemur einnig til án kröfu, jafnt fyrir héraðsdómi og fyrir Hæstarétti, þótt efnisdómur hafi gengið í héraði. Þau tilvik eru ekki talin með þar sem svar við þessum tölulið fyrirspurnarinnar miðast við þau mál þar sem frávísunarkrafa var gerð.
Hæstiréttur staðfesti frávísun í 8 tilvikum og í einu tilviki var frávísun hafnað.
Til fyllingar svari við 2. og 3. tölul. fyrirspurnarinnar má taka fram að krafist var frávísunar í tveimur tilvikum þegar um erlendan lögaðila var að ræða og voru þau mál felld niður af stefnanda. Í tveimur málum erlendra einstaklinga var krafist frávísunar; í öðru þeirra var fallist á frávísun að hluta og þá hafnað að hluta, í hinu var málið fellt niður af stefnanda.
4. Í hversu mörgum málum tók embætti ríkislögmanns til varnar fyrir hönd ríkisins?
Sem fyrr segir er einungis um að ræða upplýsingar um mál þar sem embættið tekur til varna. Ekki liggja fyrir upplýsingar um mál sem aðrir lögmenn fóru með vegna sjálfstæðra stofnana eða sjóða annarra eða vegna þeirra mála annarra sem standa utan við hlutverk embættis ríkislögmanns.
Til að svara þessum tölulið út frá þessum forsendum eru öll málin 247 á könnu embættisins, en með heimild í lögum voru 26 mál falin öðrum lögmönnum og af þeim voru 13 mál sem einungis voru þingfest en síðan felld niður, þar af eitt mál sem fellt var niður stuttu eftir þingfestingu og 12 sem biðu meðan samkynja prófmál var rekið. Má því segja að 13 mál af þessum 247 hafi verið falin öðrum lögmönnum.
Rétt er að taka fram að frávísunarástæður eru margs konar og ólíkar. Samantektin hefur því takmarkaða þýðingu lögfræðilega. Þá verður að árétta að mörgum málum er ólokið þar sem gerð var krafa um frávísun, þau ekki kærð, sum felld niður eða efnisdómi ekki skotið til Hæstaréttar. Þetta gerir samanburð á fjölda frávísunarkrafna við niðurstöður héraðsdóms eða Hæstaréttar lítt marktækan.
143. löggjafarþing 2013–2014.
Þingskjal 890 — 333. mál.
Svar
forsætisráðherra við fyrirspurn frá Guðmundi Steingrímssyni
um dómsmál gegn íslenska ríkinu.
Eftirfarandi svar er byggt á upplýsingum sem ráðuneytið aflaði frá embætti ríkislögmanns og varðar þau mál sem til meðferðar voru hjá embættinu, auk þeirra mála sem falin voru öðrum lögmönnum af ríkislögmanni, sbr. heimild í lögum nr. 51/1985, um ríkislögmann.
1. Hversu mörg dómsmál höfðuðu íslenskir einstaklingar og lögaðilar gegn íslenska ríkinu árin 2012 og 2013?
Á árunum 2012 og 2013 voru höfðuð 247 dómsmál sem til meðferðar hafa verið við embættið. Langflest eru fyrir héraðsdómi og nokkur fyrir Félagsdómi. Á þessum tveimur árum voru einungis 16 dómsmál sem erlendir einstaklingar eða lögaðilar höfðuðu. Eru þar þrír lögaðilar og þrettán einstaklingar af erlendu bergi. Ekki var kannað sérstaklega hvort þeir einstaklingar höfðu íslenskan ríkisborgararétt, trúlegast er það þó í fæstum tilvika.
Aðeins eru talin þau mál sem höfðuð voru fyrir héraðsdómi og Félagsdómi á þessum árum, en ekki talin sérstaklega áfrýjunarmál sem þó eru skráð sérstaklega. Verður að skilja fyrirspurnina þannig, eðli málsins samkvæmt, en í svari við öðrum liðum fyrirspurnarinnar er þá að finna niðurstöður varðandi frávísunarkröfur.
2. Í hversu mörgum málum krafðist ríkið frávísunar og hversu oft féllst héraðsdómur á frávísun?
Frávísunarkrafa var höfð uppi í 44 málum af þessum 247. Í tveimur tilvikum var fallið frá frávísunarkröfu, þannig að segja má að frávísunarkröfu hafi verið haldið uppi í 42 tilvikum.
Af þessum málum, þar sem gerð var krafa um frávísun, er 10 málum ólokið og ekki ljóst hvort þeim verður vísað frá eða ekki, hvort sem er í héraði eða Hæstarétti.
Héraðsdómur féllst á frávísunarkröfu í 13 málum, þar af í tveimur tilvikum að hluta. Í eina félagsdómsmálinu, þar sem höfð var uppi frávísunarkrafa, var fallist á hana. Í 8 tilvikum, þar sem höfð var uppi frávísunarkrafa, voru málin felld niður, líklegast vegna frávísunarkröfunnar.
3. Hversu margir úrskurðir um frávísun voru kærðir til Hæstaréttar? Í hversu mörgu tilvikum staðfesti Hæstiréttur frávísun máls og hversu oft var henni snúið við?
Af fyrirliggjandi tölum má álykta að kært hafi verið í 9 tilvikum. Hér verður að hafa í huga að fyrir almennum dómstólum er ekki unnt að kæra sérstaklega þegar frávísunarkröfu er hafnað, en það á hinn bóginn heimilt þegar mál er rekið fyrir Félagsdómi. Talan á því við þegar úrskurður héraðsdóms um frávísun er kærður. Þá ber að hafa í huga að frávísun kemur einnig til án kröfu, jafnt fyrir héraðsdómi og fyrir Hæstarétti, þótt efnisdómur hafi gengið í héraði. Þau tilvik eru ekki talin með þar sem svar við þessum tölulið fyrirspurnarinnar miðast við þau mál þar sem frávísunarkrafa var gerð.
Hæstiréttur staðfesti frávísun í 8 tilvikum og í einu tilviki var frávísun hafnað.
Til fyllingar svari við 2. og 3. tölul. fyrirspurnarinnar má taka fram að krafist var frávísunar í tveimur tilvikum þegar um erlendan lögaðila var að ræða og voru þau mál felld niður af stefnanda. Í tveimur málum erlendra einstaklinga var krafist frávísunar; í öðru þeirra var fallist á frávísun að hluta og þá hafnað að hluta, í hinu var málið fellt niður af stefnanda.
4. Í hversu mörgum málum tók embætti ríkislögmanns til varnar fyrir hönd ríkisins?
Sem fyrr segir er einungis um að ræða upplýsingar um mál þar sem embættið tekur til varna. Ekki liggja fyrir upplýsingar um mál sem aðrir lögmenn fóru með vegna sjálfstæðra stofnana eða sjóða annarra eða vegna þeirra mála annarra sem standa utan við hlutverk embættis ríkislögmanns.
Til að svara þessum tölulið út frá þessum forsendum eru öll málin 247 á könnu embættisins, en með heimild í lögum voru 26 mál falin öðrum lögmönnum og af þeim voru 13 mál sem einungis voru þingfest en síðan felld niður, þar af eitt mál sem fellt var niður stuttu eftir þingfestingu og 12 sem biðu meðan samkynja prófmál var rekið. Má því segja að 13 mál af þessum 247 hafi verið falin öðrum lögmönnum.
Rétt er að taka fram að frávísunarástæður eru margs konar og ólíkar. Samantektin hefur því takmarkaða þýðingu lögfræðilega. Þá verður að árétta að mörgum málum er ólokið þar sem gerð var krafa um frávísun, þau ekki kærð, sum felld niður eða efnisdómi ekki skotið til Hæstaréttar. Þetta gerir samanburð á fjölda frávísunarkrafna við niðurstöður héraðsdóms eða Hæstaréttar lítt marktækan.
