Ferill 113. máls. Aðrar útgáfur af skjalinu: PDF - Word Perfect.
145. löggjafarþing 2015–2016.
Þingskjal 336 — 113. mál.
Svar
forsætisráðherra við fyrirspurn frá Heiðu Kristínu Helgadóttur
um framkvæmd laga um verndarsvæði í byggð.
1. Hvaða fagþekking á sviði minjaverndar eða skipulagsmála og arkitektúr er í ráðuneytinu til að meta og leggja til hvaða svæði í byggð skuli vernduð vegna svipmóts byggðarinnar, menningarsögu hennar og listræns gilds og varðveislugildis á landsvísu, sbr. lög um verndarsvæði í byggð, nr. 87/2015? Eru uppi áform um að efla slíka fagþekkingu í ráðuneytinu?
Samkvæmt lögum um verndarsvæði í byggð, nr. 87/2015, er það verkefni sveitarstjórna að leggja mat á verndargildi byggða innan staðarmarka þeirra. Minjastofnun Íslands er sveitarstjórnum til ráðgjafar þegar unnið er slíkt mat á verndargildi. Í sérstökum tilvikum getur ráðherra sýnt frumkvæði í þá veru. Mæla lögin svo fyrir um að hann feli Minjastofnun Íslands, sem hefur á að skipa sérfræðingum á þessu sviði, að móta tillögu um verndarsvæði í byggð. Í ráðuneytinu starfa arkitektar og skipulagsfræðingur. Verður þannig talið að ráðuneytið sé í stakk búið til að fjalla um og taka ákvörðun um verndarsvæði í byggð í samvinnu við og á grundvelli tillagna Minjastofnunar Íslands. Ráðuneytið getur einnig leitað utanaðkomandi ráðgjafar og álits við úrlausn einstakra mála ef á þarf að halda. Má geta þess sérstaklega að þegar hafa nokkur sveitarfélög leitað til Minjastofnunar Íslands með ósk um ráðgjöf við að setja á fót verndarsvæði í byggð innan sinna stjórnsýslumarka.
2. Hvernig sér ráðherra fyrir sér aðkomu og andmælarétt sveitarfélaga þegar og ef gripið verður til þess að friða svæði í byggð?
Ef ráðherra felur Minjastofnun Íslands að meta gildi byggðar á grundvelli 3. mgr. 4. gr. laganna fylgir stofnunin fyrirliggjandi málsmeðferðarreglum stjórnsýsluréttarins við málsmeðferð sína. Felur það m.a. í sér að mál sé nægilega vel rannsakað og þeim aðilum veitt tækifæri til að koma sjónarmiðum á framfæri sem hagsmuni hafa af niðurstöðu málsins. Má ljóst vera að viðkomandi sveitarstjórn, þar sem mat á verndargildi fer fram, er þar á meðal. Feli ráðherra Minjastofnun Íslands að vinna tillögu um að tiltekin byggð verði gerð að verndarsvæði í byggð, á grundvelli 4. mgr. 4. gr. laganna, er auk þess gert ráð fyrir því í athugasemdum með lögunum að haft sé samráð við viðkomandi sveitarstjórn við þá tillögugerð. Aðkoma sveitarstjórna að mótun tillagna um verndarsvæði í byggð er því tryggð.
3. Hvernig miðar vinnu að setningu reglugerðar í samræmi við lögin þar sem gert er ráð fyrir að í reglugerð sé útfært margt sem er óljóst í lögunum?
Ráðuneytið vinnur að því að setja reglugerð á grundvelli laganna á þann hátt sem fjallað er um í lögunum. Standa vonir til þess að reglugerð um verndarsvæði í byggð taki gildi eigi síðar en í nóvember á þessu ári.
4. Hver var aðkoma ráðherra að skyndifriðun Minjastofnunar Íslands á hafnargörðum á framkvæmdasvæði við Austurhöfnina í Reykjavík og á hvaða faglegu forsendum byggði hann aðkomu sína?
Minjastofnun Íslands tók 9. september sl. ákvörðun um skyndifriðun hafnargarðs á lóðinni Austurbakka 2 í Reykjavík. Ráðherra hafði ekki faglega aðkomu að þeirri ákvörðun.
5. Hvernig sér ráðherra fyrir sér samspil skipulagsgerðar á grundvelli skipulagslaga, nr. 123/2010, og ákvörðunar á grundvelli laga um verndarsvæði í byggð um verndun tiltekinnar byggðar? Hafi svæði í byggð verið vernduð á grundvelli laga um verndarsvæði í byggð, hvaða þýðingu hefur þá lögbundin auglýsing um breytt deiliskipulag? Hvernig verður aðkomu og athugasemdum íbúa háttað?
Í ákvæði 1. mgr. 9. gr. laganna um verndarsvæði í byggð er mælt fyrir um að sveitarstjórnir skuli tryggja að ákvarðanir um verndarsvæði í byggð endurspeglist í skipulagsáætlunum viðkomandi sveitarfélags. Sams konar ákvæði er að finna í 6. mgr. 12. gr. skipulagslaga. Aðkoma almennings er tryggð með ákvæðum 4. og 5. mgr. 5. gr. laga um verndarsvæði í byggð þar sem mælt er fyrir um að tillögur um að byggð verð gerð að verndarsvæði skuli auglýstar og jafnframt mælt fyrir um skyldu til að taka afstöðu til þeirra athugasemda sem berast.
6. Hefur verið lagt mat á hugsanlega bótaskyldu eða skaðabætur sem kunna að falla á ríkissjóð vegna skerðingar á verðmæti fasteigna, sem kann að leiða af ákvörðun ráðherra um verndarsvæði í byggð?
Ekki hefur verið lagt mat á hugsanlega bótaskyldu ríkissjóðs vegna ákvarðana á grundvelli laga um verndarsvæði í byggð, enda engar forsendur til þess. Þó má þess geta að reynslan erlendis, m.a. í Bretlandi og Bandaríkjunum, er sú að það að skilgreina byggð sem verndarsvæði eykur oftast verðmæti fasteigna á því svæði umtalsvert en skerðir það ekki.
