Ferill 342. máls. Aðrar útgáfur af skjalinu: PDF - Word Perfect.
145. löggjafarþing 2015–2016.
Þingskjal 616 — 342. mál.
Svar
fjármála- og efnahagsráðherra við fyrirspurn frá Helga Hjörvar
um sveifluleiðréttan frumjöfnuð ríkissjóðs.
Hagsveifluleiðrétt afkoma er afkoman eftir að búið er að leiðrétta fyrir áhrifum hagsveiflunnar á tekjur og gjöld ríkissjóðs. Óvissa tengd þessari leiðréttingu er nokkur og sérstaklega á tímum mikilla breytinga í því hagkerfi sem verið er að lýsa. Snýr sú óvissa bæði að mati á teygnistikum tekna og gjalda sem og matinu á framleiðslugetu hagkerfisins. Teygnistikar segja til um samband hagvaxtar og tekna/gjalda hins opinbera. Miklar breytingar áttu sér stað í hagkerfinu, bæði á meðan góðærið varði og eftir að hrunið skall á, sem gerir mat fyrir þau ár erfið. Til dæmis voru framleiðslutæki sem notuð voru í mannvirkjagerð að verulegum hluta seld úr landi og við það minnkaði þannig framleiðslugeta á skömmum tíma. Sömu sögu má segja um vinnuaflið sem fluttist erlendis með minnkandi vinnuframboði og minnkandi framleiðslu. Af þessum sökum er erfitt um vik að reikna af nákvæmni sveifluleiðrétta afkomu ríkissjóðs fyrir þetta tímabil. Engin ein viðurkennd aðferð er við útreikninga að baki sveifluleiðréttingu og því sjaldnast um einhlíta niðurstöðu að ræða í þeim efnum.
Fjármálaráðuneytið reiknaði hagsveifluleiðrétta afkomu fram til ársins 2009 þegar verkefni sem snéru að hagspá og greiningum voru flutt frá ráðuneytinu til Hagstofu Íslands. Í tengslum við gerð frumvarps til laga um opinber fjármál var skoðað hvort rétt væri að styðjast við hagsveifluleiðrétta afkomu líkt og gert er innan Evrópusambandsins en samkvæmt frumvarpinu er gert ráð fyrir að heildarjöfnuður yfir fimm ára tímabil skuli vera jákvæður og árlegur halli ávallt undir 2,5% af landsframleiðslu. Í minnisblaði sem fór frá ráðuneytinu til fjárlaganefndar segir eftirfarandi um þetta atriði: Ljóst má vera af ofangreindu og fyrri athugunum að nákvæm mæling á þróun hagsveifluleiðréttrar afkomu er vandkvæðum bundin vegna mikillar óvissu varðandi þróun framleiðslugetu hagkerfisins og sömuleiðis teygnistuðla skattstofna og útgjaldaliða. Erfitt er því að nota slíkan mælikvarða til að mæla horfur í ríkisfjármálum til lengri tíma og að skapa skýrleika og gagnsæi um fjármálamarkmið ríkisfjármálanna. Einnig er mikil óvissa við mælingu á þróun hagsveiflunnar sem slíkrar sem veldur vandkvæðum við setningu markmiða.
Svörin byggjast á upplýsingum frá Seðlabanka Íslands sem reiknar sveifluleiðréttan frumjöfnuð ríkissjóðs og hefur birt í riti sínu Peningamál frá árinu 2011. Búið er að leiðrétta frumjöfnuðinn fyrir einskiptis tekjum og gjöldum, til að mynda niðurgreiðslu verðtryggðra húsnæðisskulda og umfram arðgreiðslur Landsbankans. Tölur Seðlabankans ná frá árinu 2011 en bankinn hefur ekki reiknað sveifluleiðréttan frumjöfnuð fyrir árin í kringum hrunið vegna þeirrar óvissu sem lýst er hér að framan. Fjármálaráðuneytið birti sveifluleiðréttan frumjöfnuð fyrir árin 2000 til 2009 í riti sínu Þjóðarbúskapurinn – Vorskýrsla 2009 og byggist svarið á upplýsingum úr því riti fyrir árin 2005 til 2009.
1. Hver var sveifluleiðréttur frumjöfnuður ríkissjóðs sem hlutfall af VLF fyrir árin 2005– 2014, sundurliðað eftir árum?
Sveifluleiðréttur frumjöfnuður ríkissjóðs sem hlutfall af vergri landsframleiðslu:
| 2005 | 4,2% |
| 2006 | 4,5% |
| 2007 | 1,9% |
| 2008 | -2,5% |
| 2009 | -2,7% |
| 2011 | 0,1% |
| 2012 | 1,6% |
| 2013 | 3,3% |
| 2014 | 3,9% |
2. Hver er áætlaður sveifluleiðréttur frumjöfnuður ríkissjóðs sem hlutfall af VLF á yfirstandandi ári?
Sveifluleiðréttur frumjöfnuður ríkissjóðs sem hlutfall af vergri landsframleiðslu árið 2015 er áætlaður 2,9%.
3. Hver er áætlaður sveifluleiðréttur frumjöfnuður ríkissjóðs sem hlutfall af VLF fyrir árið 2016 samkvæmt fjárlagafrumvarpi fyrir árið 2016?
Sveifluleiðréttur frumjöfnuður ríkissjóðs sem hlutfall af vergri landsframleiðslu árið 2016 er áætlaður 2,3%
