Ferill 484. máls. Aðrar útgáfur af skjalinu: PDF - Word Perfect.
146. löggjafarþing 2016–2017.
Þingskjal 963 — 484. mál.
Svar
ferðamála-, iðnaðar- og nýsköpunarráðherra við fyrirspurn frá Orra Páli Jóhannssyni um talningar á ferðamönnum.
1. Hvaða aðilar sinna talningum á ferðamönnum og hvernig er háttað framsetningu þeirra upplýsinga sem talningarnar gefa?
Fjölmargir aðilar leggja með einum eða öðrum hætti mat á fjölda ferðamanna hér á landi. Er þar bæði um að ræða talningar sem varða heildarfjölda ferðamanna til Íslands og einnig ýmsar talningar sem varða svæðisbundnar gestakomur sem og nýtingu innviða, svo sem gistirýmis, vegakerfis o.fl. Þá eru margvísleg verkefni í þróun sem hafa það að markmiði að bæta upplýsingaöflun um fjölda ferðamanna á einstaka stöðum. Hér á eftir er yfirlit yfir helstu aðila sem stunda talningar og birtingu gagna um þær:
Farþegar til landsins með flugi/skipum.
– Isavia birtir reglubundið flugtölur og farþegatölur í millilanda- og innanlandsflugi á vef Isavia.
– Ferðamálastofa telur ferðamenn við brottför á Keflavíkurflugvelli eftir þjóðernum. Niðurstöður eru birtar mánaðarlega á vef Ferðamálastofu.
– Ferðamálastofa safnar árlega upplýsingum um fjölda erlendra ferðamanna sem fara um Reykjavíkur-, Akureyrar- og Egilsstaðaflugvöll, auk farþega Norrænu sem eru byggðar á mati út frá farþega- og sölutölum og eru birtar í talnasamantekt sem gefin er út árlega.
– Hafnir landsins hafa yfirlit yfir farþegafjölda með skemmtiferðaskipum til hafna landsins. Niðurstöður birtast á vef Cruise Iceland.
– Faxaflóahafnir birta tölur um fjölda farþega með skemmtiferðaskipum til Reykjavíkur á ársgrunni sem er uppfært árlega.
Gistinóttatalningar.
– Hagstofa Íslands safnar upplýsingum um gistinætur ferðamanna eftir landssvæðum og tegund gistingar. Niðurstöður fyrir hótelgistinætur eru birtar á mánaðarfresti en fyrir allar tegundir gististaða einu sinni á ári. Niðurstöður eru birtar með gagnvirkum hætti á vef Hagstofunnar.
Talningar innan lands.
– Vegagerðin sér um umferðartalningar á þjóðvegum landsins. Um 300 teljarar sem telja fjölda ökutækja eru staðsettir víða um land. Teljarar gefa m.a. til kynna hversu mikil umferð er á ferðamannaleiðum. Um er að ræða árstalningar og skynditalningar. Á vefsíðu Vegagerðarinnar má nálgast niðurstöður þessara talninga í töflum. Rannsóknasjóður Vegagerðarinnar hefur styrkt nokkur verkefni sem snúa að umferð ferðamanna og eru niðurstöður þeirra aðgengilegar á vef Vegagerðarinnar. Ráðuneytið hefur ekki upplýsingar um fjölda þessara verkefna, eðli þeirra eða upphæðir, annað en fram kemur á vef Vegagerðarinnar.
– Dr. Rögnvaldur Ólafsson dósent (emerítus) við raunvísindadeild Háskóla Íslands og Gyða Þórhallsdóttir doktorsnemi við líf- og umhverfisvísindadeild Háskóla Íslands hafa frá árinu 2009 stundað talningar á ferðamönnum á nokkrum stöðum á landinu en þeim hefur fjölgað ár frá ári. Niðurstöður hafa verið birtar í skýrslum sem hafa verið gefnar út, auk þess sem unnið er að því að þær verði birtar í rafrænum gagnagrunni á vegum Stjórnstöðvar ferðamála.
Ýmsar talningar.
– Safnatölur: Fjöldi gestakoma (innlendir/útlendir gestir) eftir tegund safna. Hagstofa Íslands birtir upplýsingar um fjölda safnagesta með gagnvirkum hætti á vef stofnunarinnar.
– Bílaleigubílar: Hagstofa Íslands birtir upplýsingar um fjölda bílaleigubíla í umferð eftir mánuðum með gagnvirkum hætti á vef stofnunarinnar.
– Upplýsingamiðstöðvar/gestastofur: Talning gesta er handvirk en birting talna er ekki samræmd.
Ýmis verkefni eru í þróun sem geta gefið til kynna fjölda ferðamanna.
– Rannsóknasetur verslunarinnar er að þróa hitakort þar sem fjöldi farsíma er notaður til að meta fjölda ferðamanna eftir landsvæðum og markaðssvæðum. Við mat á fjölda ferðamanna er auk gagna úr farsímaneti notast við brottfarartalningar í Leifsstöð, landamærakönnun Ferðamálastofu og gistináttatalningar Hagstofunnar. Gert er ráð fyrir að birta niðurstöður á korti og rafrænum töflum.
– Umhverfisstofnun hefur nýlega sett upp teljara við Dimmuborgir og Gullfoss til að meta daglega umferð. Teljararnir eru færanlegir.
– Ýmsar kannanir hafa verið gerðar þar sem ferðamenn eru m.a. spurðir að því hvort einstaka svæði eða staðir hafi verið heimsóttir. Þar má m.a. nefna kannanir Ferðamálastofu meðal erlendra ferðamanna og Íslendinga sem finna má á vef Ferðamálastofu. Einnig hefur einkafyrirtækið Rannsóknir og ráðgjöf gert kannanir meðal ferðamanna um árabil þar sem spurt er um heimsóknir á einstök svæði og staði. Þær upplýsingar eru ekki aðgengilegar opinberlega.
– Landamærarannsókn Hagstofu Íslands og Ferðamálastofu fór af stað í maí 2017 en um er að ræða heilsárskönnun þar sem erlendir ferðamenn eru m.a. spurðir hvort þeir hafi heimsótt einstök landsvæði eða staði. Í könnuninni er spurt er um 68 staði vítt og breitt um landið.
2. Hversu háum fjárhæðum hefur verið varið í talningar á ferðamönnum á undanförnum fimm árum og hver hefur hlutur hins opinbera verið í heildarupphæðinni?
Ráðuneytið hefur ekki yfirsýn yfir heildarupphæð sem varið hefur verið til talninga á ferðamönnum á undanförnum fimm árum en eins fram kemur í svari við 1. eru margir aðilar sem stunda slíkar talningar. Fjármögnun talninga er í mörgum tilfellum hluti af rekstrarfé ríkisaðila, svo sem Ferðamálastofu, Vegagerðarinnar og Isavia, auk þess sem veitt hefur verið fé til talninga í gegnum fjárveitingar, m.a. ráðuneytisins, til rannsókna í ferðaþjónustu.
3. Á hversu mörgum stöðum er talið allt árið eða hluta úr ári? Liggur fyrir mat á því hvort bæta þurfi við stöðum?
Stjórnvöld telja brýnt að kortleggja betur dreifingu ferðamanna um landið en ekki liggur fyrir þarfagreining um talningar. Að mati Umhverfisstofnunar og Ferðamálastofu þarf þó að skoða vel útfærslur og hvaða tæknilausnir henta best til talninga hverju sinni.
Talningar Rögnvaldar Ólafssonar og Gyðu Þórhallsdóttur eru í gangi á um 80 stöðum. Talið er á 27 stöðum allt árið og á 43 á sumrin. Gerð hefur verið tillaga til Stjórnstöðvar ferðamála um að bætt verði við teljurum á eftirfarandi stöðum: Seljalandsfossi, Dyrhólaey, Reynisfjöru, Malarrifi, Öndverðanesi, Kolugljúfri, Borgarfirði eystri, Hengifossi, Hveravöllum og Kerlingafjöllum.
Teljarar á vegum Rögnvaldar Ólafssonar og Gyðu Þórhallsdóttur eru á eftirtöldum stöðum:
Hér er efni sem sést aðeins í pdf-skjalinu.
4. Hvernig eru upplýsingarnar notaðar við mótun aðgerða varðandi skipulag þjónustu við ferðamenn á landsvísu og uppbyggingu innviða og þjónustu á hverjum áfangastað?
Talningar nýtast með ýmsum hætti og gefa mikilvægar upplýsingar sem stjórnvöld og einkaaðilar nýta við margvíslega ákvarðanatöku. Sem dæmi má nefna eftirfarandi:
– Skipulagningu innviða:
a. vegakerfi (vegaumbætur, upplýsingaskilti o.fl.),
b. bílastæði (staðsetning bílastæða, fjöldi),
c. útsýnispallar (stærð, staðsetning),
d. göngustígar (stærð),
e. salerni (staðsetning, fjöldi, tæming o.fl.),
f. þörf á gistirými,
g. þörf á afþreyingu,
h. opnunartímar á þjónustu (t.d. gestastofur, upplýsingamiðstöðvar, ferðaþjónusta almennt) og
i. starfsfólk (hversu marga þarf til að sinna þjónustu, hversu margar landverði þarf við vöktun umhverfis o.fl.)
– Mat á staðsetningu og fjölda ferðamanna, t.d. ef náttúruvá skapast.
– Mat á dreifingu ferðamanna.
– Mat á fjölda ferðamanna á einstaka landsvæðum/stöðum.
– Mat á þolmörkum ferðamannastaða.
– Mat á því hversu vel hefur tekist til við markaðssetningu svæða/staða.
– Mat á nýtingu á þeirri þjónustu sem er í boði.
– Mat á æskilegum opnunartíma ýmiss konar þjónustu.
– Mat á uppbyggingu ferðaþjónustu almennt á landsvísu.
5. Metur ráðherra það sem svo að talningarnar geti verið grundvöllur ítölu ferðamanna á ákveðnum ferðamannastöðum og ef svo er, eru einhver áform um aðgangsstýringu á grundvelli ítölu?
Í atvinnuvega- og nýsköpunarrráðuneytinu er nú unnið að gerð skýrslu um þolmörk í ferðaþjónustu. Þar verður m.a fjallað um leiðir og aðferðir til að stýra fjölda, aðgengi og dreifingu ferðamanna. Aðgangsstýring á grundvelli ítölu hefur ekki verið til sérstakrar skoðunar og því er ekki hægt að svara því enn sem komið er hvort slíkt fyrirkomulag komi til greina.
