Ferill 1145. máls. Aðrar útgáfur af skjalinu: PDF - Word Perfect.
153. löggjafarþing 2022–2023.
Þingskjal 2246 — 1145. mál.
Svar
heilbrigðisráðherra við fyrirspurn frá Kristrúnu Frostadóttur um fjárveitingar til geðheilbrigðisþjónustu.
Fyrirspurnin hljóðar svo:
Hvernig hafa fjárveitingar til geðheilbrigðisþjónustu þróast frá árinu 2008 og hvernig munu þær þróast sem hlutfall af vergri landsframleiðslu á tímabili fjármálaáætlunar fyrir árin 2024–2028? Óskað er eftir greiningu á því hvernig fjármagn skiptist milli sjúkrahúsþjónustu og annarrar geðheilbrigðisþjónustu, þ.m.t. heilsugæslu og sjálfstætt starfandi þjónustuveitenda.
Fjármagn til geðheilbrigðismála er ekki auðveldlega skilið frá fjármagni til heilbrigðismála almennt og því erfitt að afla tæmandi upplýsinga um raunkostnað opinberrar geðheilbrigðisþjónustu.
Kostnaður ríkisins við veitingu geðheilbrigðisþjónustu hefur stóraukist frá árinu 2008 til 2022 eða um 53% á föstu verðlagi. Í tíð ríkisstjórnar Katrínar Jakobsdóttur hefur sérstök áhersla verið lögð á að efla geðheilbrigðisþjónustu í landinu.
Þverfagleg geðheilbrigðisþjónusta í heilsugæslu um land allt hefur verið styrkt til muna með auknu fjármagni á undanförnum árum. Almenn og svæðisbundin geðheilsuteymi hafa verið sett á fót á heilsugæslum um allt land ásamt sértækari geðheilsuteymum Heilsugæslu höfuðborgarsvæðisins sem starfa á landsvísu. Samhliða hefur sálfræðingum á heilsugæslum fjölgað töluvert. Ársverk sálfræðinga hjá Heilsugæslu höfuðborgarsvæðisins voru 59 á árinu 2022, samanborið við 6,94 ársverk árið 2008 og 25,2 ársverk árið 2016 samkvæmt ársskýrslu stofnunarinnar.
Í tengslum við uppbyggingu Nýja Landspítala hefur verkefnahópur á vegum heilbrigðisráðuneytisins skilað af sér skýrslu um framtíðarsýn húsnæðis fyrir geðþjónustu Landspítala. Á grunni hennar hefur verið tekin ákvörðun um uppbyggingu nýrrar geðheilbrigðiseiningar sem mun koma í stað núverandi húsnæðis geðþjónustu. Kostnaður við þá uppbyggingu er áætlaður um 13 milljarðar kr. og er kominn inn í fjármálaáætlun.
Sé horft til hlutfalls af vergri landsframleiðslu hafa framlög til geðheilbrigðismála vaxið um rúmlega 43% frá árinu 2008, úr 0,32% í 0,46%. Það er hins vegar sýn heilbrigðisráðherra að fjármögnun velferðarkerfisins og þ.m.t. geðheilbrigðisþjónustunnar sé ekki háð hagsveiflum eða vergri landsframleiðslu heldur taki mið af þörf samfélagsins.
Fjárveitingar til geðheilbrigðisþjónustu eru ekki sérstaklega eyrnamerktar hjá stofnununum í fjárlögum eða fjármálaáætlun.
Eftirfarandi yfirlit sýnir kostnað Landspítala, Sjúkrahússins á Akureyri og Sjúkratrygginga Íslands (SÍ) vegna samninga og lyfjakostnaðar vegna geðheilbrigðisþjónustu frá 2008. Í fjárhæðum frá SÍ eru upplýsingar um geðheilbrigðisþjónustu á höfuðborgarsvæðinu í fjármögnunarlíkani frá 2017 og á landsbyggðinni frá 2019. Einnig er sýnt yfirlit um kostnað geðheilsuteyma sem eru utan fjármögnunarlíkans.
| Landspítali | Sjúkrahúsið á Akureyri | SÍ samningar | Geðheilsu-teymi | Samtals í m.kr. | Landsfram-leiðsla | Hlutfall | |
| Ár | |||||||
| 2008 | 3.665 | 276 | 1.143 | 5.084 | 1.589.625 | 0,32% | |
| 2009 | 3.837 | 306 | 1.246 | 5.389 | 1.626.391 | 0,33% | |
| 2010 | 3.597 | 270 | 1.227 | 5.094 | 1.980.967 | 0,26% | |
| 2011 | 3.732 | 285 | 1.172 | 5.189 | 1.765.009 | 0,29% | |
| 2012 | 3.915 | 314 | 1.225 | 5.455 | 1.845.160 | 0,30% | |
| 2013 | 4.218 | 316 | 1.293 | 5.826 | 1.970.146 | 0,30% | |
| 2014 | 4.530 | 331 | 1.427 | 6.288 | 2.086.360 | 0,30% | |
| 2015 | 4.959 | 392 | 1.519 | 6.871 | 2.310.848 | 0,30% | |
| 2016 | 5.404 | 466 | 3.326 | 9.196 | 2.512.055 | 0,37% | |
| 2017 | 5.927 | 510 | 3.399 | 339 | 10.175 | 2.641.959 | 0,39% |
| 2018 | 6.525 | 493 | 3.659 | 513 | 11.190 | 2.844.410 | 0,39% |
| 2019 | 6.621 | 506 | 4.378 | 759 | 12.264 | 3.023.930 | 0,41% |
| 2020 | 7.056 | 503 | 5.034 | 1.182 | 13.774 | 2.918.755 | 0,47% |
| 2021 | 7.255 | 549 | 5.741 | 1.415 | 14.960 | 3.244.901 | 0,46% |
| 2022 | 8.544 | 621 | 6.370 | 1.851 | 17.386 | 3.766.415 | 0,46% |
| Samtals | 79.785 | 6.138 | 42.157 | 6.059 | 134.139 |
Í kröfulýsingu vegna rekstrar heilsugæsluþjónustu er gerð krafa um að veitt verði viðeigandi gagnreynd meðferð við geðheilbrigðisvanda. Þjónustan getur falist samskiptum við sálfræðinga, geðhjúkrunarfræðinga og annað heilbrigðisstarfsfólk með sérmenntun eða þjálfun á þessu sviði. Gert er ráð fyrir fjármagni fyrir þjónustunni í fjármögnunarlíkani heilsugæslu og er því skipt eftir fjölda einstaklinga sem skráðir eru á hverri stöð. Fjármögnun vegna geðheilbrigðisþjónustu hefur verið aukin jafnt og þétt frá árinu 2017 þegar fjármögnunarlíkanið tók gildi.
Utan líkans er rekstur geðheilsuteyma heilsugæslunnar.
Þingsályktunartillaga heilbrigðisráðherra um aðgerðaáætlun í geðheilbrigðismálum til ársins 2027 var samþykkt á Alþingi 31. maí 2023. Aðgerðaáætlunin tekur til 27 aðgerða sem miða að því að hrinda í framkvæmd stefnu í geðheilbrigðismálum til ársins 2030 sem samþykkt var á Alþingi 15. júní 2022. Áætlunin er ítarlega kostnaðarmetin og tímasett og eru árin 2023 og 2024 fjármögnuð í núgildandi fjármálaáætlun sem samþykkt var í mars á þessu ári. Næsta skref er að tryggja fjármögnun aðgerða sem falla til á árunum 2025–2029 í fjármálaáætlun fyrir árin 2025–2029.
