Ferill 1076. máls. Aðrar útgáfur af skjalinu: PDF - Word Perfect.
154. löggjafarþing 2023–2024.
Þingskjal 1978 — 1076. mál.
2. umræða.
Nefndarálit með breytingartillögu
um frumvarp til laga um breytingu á lögum um Evrópska efnahagssvæðið, nr. 2/1993 (Uppbyggingarsjóður EES 2021–2028).
Frá meiri hluta utanríkismálanefndar.
Nefndin fjallaði um málið og fékk á sinn fund gesti frá utanríkisráðuneyti. Þá bárust nefndinni þrjú minnisblöð frá sama ráðuneyti.
Með frumvarpinu eru lagðar til breytingar á lögum um Evrópska efnahagssvæðið í tengslum við samning EFTA-ríkjanna innan EES, þ.e. Íslands, Liechtensteins og Noregs við Evrópusambandið um greiðslur í Uppbyggingarsjóð EES vegna tímabilsins frá 1. maí 2021 til 30. apríl 2028. Samningurinn kveður á um að breyting verði gerð á meginmáli EES-samningsins en hann hefur lagagildi með lögum um Evrópska efnahagssvæðið, nr. 2/1993. Með frumvarpinu eru lagðar til nauðsynlegar breytingar í því skyni að endurspegla þá breytingu sem samningurinn felur í sér þannig að vísað verði til nýrrar bókunar 38d um fjármagnskerfi EES (2021–2028).
Í greinargerð með frumvarpinu er aðdraganda að gerð samningsins og efni hans lýst. Þar kemur fram að EFTA-ríkin innan EES hafi skuldbundið sig skv. 115. og 116. gr. til að inna af hendi tímabundin fjárframlög til tiltekinna ríkja innan ESB til að draga úr efnahagslegu og félagslegu misræmi á milli svæða sinna með það fyrir augum að stuðla að jafnri og stöðugri eflingu viðskipta- og efnahagstengsla samningsaðila. Þessi fjárframlög eru nefnd Uppbyggingarsjóður EES og deila EFTA-ríkin innan EES kostnaðinum hlutfallslega á milli sín á grundvelli þjóðarframleiðslu.
Samhliða viðræðunum um Uppbyggingarsjóð EES samdi Ísland við ESB um tímabundna tollfrjálsa kvóta vegna innflutnings á sjávarafurðum til sambandsins á viðkomandi sjóðstímabili.
Um efni frumvarpsins að öðru leyti vísast til greinargerðar með því.
Umfjöllun nefndarinnar.
Í greinargerð með frumvarpinu segir að samningaviðræðum hafi lokið í nóvember 2023 og stefnt hafi verið að því að undirrita samning um endurnýjaðan sjóð á vormánuðum 2024. Þannig höfðu samningarnir, annars vegar um greiðslur í Uppbyggingarsjóð EES og hins vegar milli Íslands og ESB um tímabundna tollfrjálsa kvóta vegna innflutnings á sjávarafurðum til sambandsins á viðkomandi sjóðstímabili, ekki verið undirritaðir við framlagningu frumvarpsins fyrir Alþingi. Ákveðið var að leggja frumvarpið fram á Alþingi í ljósi þess að væntingar stóðu til þess að aðildarríki ESB samþykktu samninginn um endurnýjaðan sjóð fljótlega og þar með yrði hægt að undirrita báða samninga í kjölfarið. Sökum þeirrar óvissu sem ríkti um afgreiðslu málsins innan ESB hafi verið beðið með að leggja málið fram þar til undir lok aprílmánaðar. Með samþykki Alþingis stæði því ekki á Íslandi að fullgilda samninginn með það að leiðarljósi að tryggja að samningurinn um tollkvóta gæti sem fyrst komið til framkvæmda til hagsbóta fyrir útflytjendur íslenskra sjávarafurða.
Í minnisblöðum frá utanríkisráðuneyti, dags. 3. og 4. júní 2024, kom fram að samningarnir tveir væru enn til umfjöllunar í ráði ESB, þ.e. hjá aðildarríkjum sambandsins. Samþykktarferli stæði yfir innan ráðsins sem fæli í sér að ef ekkert aðildarríki hreyfði andmælum fyrir lok dags 12. júní 2024 hefði framkvæmdastjórn ESB heimild til að undirrita samninginn fyrir hönd ESB. Utanríkisráðuneyti upplýsti skrifstofu Alþingis 12. júní 2024 um að þessi frestur hefði verið framlengdur til 19. júní 2024 að beiðni Ungverjalands.
Með minnisblaði, dags. 19. júní 2024, upplýsti utanríkisráðuneytið síðan nefndina um að öll aðildarríki ESB hefðu efnislega samþykkt þá samningstexta sem liggja fyrir um Uppbyggingarsjóð EES og umsamda tollkvóta. Verið væri að leggja lokahönd á texta ákvörðunar ráðsins en sá texti hefði engin áhrif á efni framangreindra samningstexta við EFTA-ríkin í EES. Gert sé ráð fyrir að nefnd fastafulltrúa ESB-ríkjanna (COREPER II) afgreiði ákvörðun formlega, og án umræðu, 24. júní 2024 og ráðherraráð ESB í kjölfarið. Þá hefur framkvæmdastjórn ESB heimild til að undirrita samningana eins og þeir liggja fyrir.
Meiri hlutinn tekur undir sjónarmið ráðuneytisins um að mikilvægt sé að tryggja að samningurinn við ESB um tímabundna tollfrjálsa kvóta vegna innflutnings á sjávarafurðum til sambandsins á viðkomandi sjóðstímabili komi sem fyrst til framkvæmda. Í ljósi upplýsinga um að samþykktarferli innan ráðs ESB á samningnum um Uppbyggingarsjóð EES sé lokið án andmæla og því ekki að vænta að breytingar verði á samningnum um greiðslur í Uppbyggingarsjóð EES eða samningnum um tímabundna tollfrjálsa kvóta vegna innflutnings á sjávarafurðum til sambandsins á viðkomandi sjóðstímabili er mikilvægt að gildistaka samninganna tefjist ekki að óþörfu.
Meiri hlutinn beinir því hins vegar til utanríkisráðherra að hann leggi málið aftur fyrir Alþingi til efnislegrar meðferðar og öflunar heimildar ef ófyrirséðar efnislegar breytingar verða á samningnum um greiðslur í Uppbyggingarsjóð EES.
Breytingartillögur.
Í ljósi þess að ekki er vitað með vissu hvenær samningurinn milli Evrópusambandsins, Íslands, Liechtensteins og Noregs um fjármagnskerfi EES fyrir tímabilið maí 2021 – apríl 2028 verður undirritaður leggur utanríkisráðuneytið til að frumvarpinu verði breytt þannig að gildistaka laganna, sem kveðið er á um í 4. gr. frumvarpsins, verði bundin við auglýsingu utanríkisráðherra þar um í A-deild Stjórnartíðinda. Fordæmi eru fyrir því að skilyrða gildistöku laga eða einstakra greina laga við tilteknar ytri aðstæður. Þannig var ákvæði þess efnis í 2. og 4. mgr. 4. gr. laga um ráðstafanir vegna útgöngu Bretlands úr Evrópusambandinu og Evrópska efnahagssvæðinu, nr. 121/2019. Samhliða þessari breytingu er þörf á breytingu á 2. efnismgr. 2. gr. og 3. gr. að því er varðar prentun fylgiskjala og að fella brott fylgiskjal.
Að framangreindu virtu leggur meiri hlutinn til að frumvarpið verði samþykkt með eftirfarandi
BREYTINGU:
1. 2. efnismgr. 2. gr. orðist svo:
Þau ákvæði samningsins, sem vísað er til í 15. mgr., skulu prentuð sem fylgiskjal við tilkynningu utanríkisráðherra með auglýsingu í A-deild Stjórnartíðinda.
2. 3. gr. orðist svo:
1. gr. samningsins milli Evrópusambandsins, Íslands, Liechtensteins og Noregs um fjármagnskerfi EES fyrir tímabilið maí 2021 – apríl 2028, sem vísað er til í 2. gr. laga þessara, skal prentuð sem fylgiskjal við tilkynningu utanríkisráðherra með auglýsingu í A-deild Stjórnartíðinda, sbr. 4. gr. þessara laga.
3. 4. gr. orðist svo:
Lög þessi öðlast gildi með birtingu auglýsingar í A-deild Stjórnartíðinda.
4. Fylgiskjal falli brott.
Þorgrímur Sigmundsson sat hjá við afgreiðslu málsins. Jón Gunnarsson, Logi Einarsson og Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir voru fjarverandi við afgreiðslu málsins en skrifa undir álitið með heimild í 2. mgr. 29. gr. þingskapa.
Alþingi, 20. júní 2024.
| Diljá Mist Einarsdóttir, form. |
Birgir Þórarinsson, frsm. | Bjarni Jónsson. | |
| Hafdís Hrönn Hafsteinsdóttir. | Jakob Frímann Magnússon. | Jón Gunnarsson. | |
| Logi Einarsson. | Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir. | ||
