Ferill 911. máls. Aðrar útgáfur af skjalinu: PDF - Word Perfect.
154. löggjafarþing 2023–2024.
Þingskjal 2052 — 911. mál.
2. umræða.
Nefndarálit með breytingartillögu
um frumvarp til laga um Nýsköpunarsjóðinn Kríu.
Frá meiri hluta efnahags- og viðskiptanefndar.
Nefndin hefur fjallað um málið og fengið á sinn fund gesti frá háskóla-, iðnaðar- og nýsköpunarráðuneyti, Kríu – sprota- og nýsköpunarsjóði, Samtökum atvinnulífsins og Samtökum iðnaðarins.
Nefndinni bárust fjórar umsagnir og minnisblað frá háskóla-, iðnaðar- og nýsköpunarráðuneyti sem er aðgengilegt á síðu málsins á vef Alþingis.
Umfjöllun.
Almennt.
Í frumvarpinu er lagt til að tveir fjárfestingarsjóðir á málefnasviði nýsköpunarstuðnings, annars vegar Nýsköpunarsjóður atvinnulífsins (NSA) og hins vegar Kría – sprota- og nýsköpunarsjóður, verði sameinaðir í nýjan sjóð undir heitinu Nýsköpunarsjóðurinn Kría. Sá sjóður mun taka við hlutverkum, eignum og skuldbindingum NSA og Kríu – sprota- og nýsköpunarsjóðs.
Nýsköpunarsjóðnum Kríu er ætlað að veita stuðning við nýsköpun í formi fjárfestinga. Mun hann geta beitt fjölbreyttum aðferðum við fjárfestingu í samræmi við stöðu fjármögnunarumhverfis og stefnu stjórnvalda hverju sinni. Sjóðnum er ætlað að ná til sprota- og nýsköpunarfyrirtækja, vísisjóða og annarra aðila, svo sem þeirra sem vinna að nýskapandi lausnum við samfélagslegum áskorunum, sjálfbærni og grænum umskiptum.
Í umsögnum sem nefndinni bárust var því fagnað að stigin væru skref til að einfalda sjóðakerfið. Með því að sameina krafta nýsköpunarsjóða gæti orðið til öflugri fjárfestingar- og styrktarsjóður sem hefði yfir að ráða sveigjanleika til að takast á við síbreytilegt umhverfi og fjölbreyttar þarfir.
Hlutverk sjóðsins.
Í 3. gr. frumvarpsins kemur fram hlutverk Nýsköpunarsjóðsins Kríu. Í 3. mgr. ákvæðisins segir að sjóðnum sé heimilt að fjárfesta í sérhæfðum sjóðum eða sérhæfðum EES-sjóðum sem hafa þann tilgang að fjárfesta í sprota- og nýsköpunarfyrirtækjum og uppfylla skilyrði laganna og reglna settra á grundvelli þeirra. Í umsögn Kríu – sprota- og nýsköpunarsjóðs kom fram að sjóðnum hefðu borist fyrirspurnir og umsóknir frá sjóðum sem eru að einhverju eða að öllu leyti staðsettir erlendis. Óljóst væri hvernig hinum nýja sjóði yrði ætlað að meta þátttöku í erlendum sjóðum og forgangsraða fjármagni sjóðsins milli innlendra og erlendra sjóða.
Meiri hlutinn bendir á að í skýringum með ákvæðinu segir að notast sé við skilgreiningu á sérhæfðum sjóðum og sérhæfðum EES-sjóðum samkvæmt lögum um rekstraraðila sérhæfðra sjóða, nr. 45/2020. Í tilfellum beggja sjóðstegunda er samkvæmt lögunum gerð sú krafa að sjóður hafi starfsleyfi eða sé skráður á Íslandi eða í ríkjum innan EES eða sé þar með skráða starfsstöð. Þá vísar meiri hlutinn til minnisblaðs ráðuneytisins þar sem fram kemur að gert sé ráð fyrir því að í reglugerð verði skilgreindar nánar frekari kröfur til sérhæfðra sjóða, svo sem um hvort og hversu miklar tengingar sjóðurinn skuli hafa við Ísland og íslenskt nýsköpunarumhverfi. Jafnframt hafi verið rætt um það að í reglugerð verði kveðið á um hversu hátt hlutfall af fjárfestingum sjóðsins megi vera í EES-sjóðum. Meiri hlutinn telur mikilvægt að við gerð reglugerðar verði tekið mið af hagsmunum íslensks nýsköpunarumhverfis þegar fjallað er um kröfur um tengsl EES-sjóða við Ísland.
Þá taldi Kría – sprota- og nýsköpunarsjóður í umsögn sinni athyglisvert að takmarka ætti erlenda þátttöku við EES-svæðið en leyfa ekki þátttöku í sjóðum sem skráðir væru í öðrum ríkjum eins og Bretlandi og Bandaríkjunum. Í minnisblaði ráðuneytisins kom fram að horft hefði verið til þess að Nýsköpunarsjóðurinn Kría gæti fjármagnað vísisjóði sem búa við sambærilegt regluverk og þeir íslensku sérhæfðu sjóðir sem stefnt væri að því að fjármagna. Af þeim sökum hefði verið horft til EES-sjóða. Aftur á móti væri ekkert því til fyrirstöðu að breskir eða bandarískir sjóðir opnuðu útibú á Íslandi og fengju staðfestingu frá Fjármálaeftirliti Seðlabanka Íslands og sæktu í framhaldinu um fjármögnun frá Nýsköpunarsjóðnum Kríu.
Forstjóri sjóðsins.
Í 6. gr. kemur fram að forstjóri Nýsköpunarsjóðsins Kríu skuli skipaður af ráðherra til fimm ára í senn að fenginni tillögu stjórnar. Í umsögn Kríu – sprota- og nýsköpunarsjóðs kom fram ábending um að óskýrt væri hvort ætlast væri til þess að forstjóri yrði ráðinn eða skipaður. Jafnframt var ítrekað mikilvægi þess að svo yrði búið um hnútana að hæfasti einstaklingurinn yrði ráðinn í starfið. Meiri hlutinn vísar til minnisblaðs ráðuneytisins þar sem fram kemur að við ákvörðun um fyrirkomulag starfs forstjóra hins nýja sjóðs hafi verið horft til skipunar forstjóra Persónuverndar skv. 6. mgr. 38. gr. laga nr. 90/2018. Þá segir að horft verði til þess verklags og framkvæmdar sem dómsmálaráðuneyti hafi markað við skipun forstjóra Persónuverndar. Gert sé ráð fyrir því að staða forstjóra verði auglýst til umsóknar og stjórn hins nýja sjóðs fari yfir umsóknir og sinni viðtölum og mati á umsækjendum. Í kjölfarið muni stjórnin skila til ráðherra tillögu um hvaða umsækjandi sé hæfastur. Loks komi það í hlut ráðherra að skipa forstjóra formlega og geti hann þá horft til niðurstöðu stjórnarinnar.
Rekstur.
Í 9. gr. frumvarpsins er fjallað um rekstur Nýsköpunarsjóðsins Kríu. Í umsögn Kríu – sprota- og nýsköpunarsjóðs kom fram ábending um að ekki væri gert ráð fyrir því í lögunum hvernig hugsanlegum arði af fjárfestingum sjóðsins skyldi varið. Skýrt þyrfti að koma fram ef áform væru um að allur arður yrði nýttur til frekari uppbyggingar eða ef greiða ætti arð, í heild eða að hluta, til eiganda.
Í greinargerð með frumvarpinu kemur fram að Nýsköpunarsjóðurinn Kría verði rekinn sem sígrænn sjóður en í því felst að sjóðnum beri að nýta hagnað til nýrra fjárfestinga fremur en að greiða út arð til eiganda síns sem er ríkið. Þá er ekki gert ráð fyrir því að sjóðnum verði ætluð bein fjárframlög í fjárlögum heldur mun sjóðurinn nýta sér fjárfestingarheimildir skv. 6. gr. fjárlaga. Í minnisblaði ráðuneytisins kemur fram að í slíkri heimild felist ekki að sjóðurinn fái fjármagn til ráðstöfunar heldur geti hann gengið til samninga um fjármögnun að uppfylltum ákveðnum lögbundnum skilyrðum og síðan sótt það fjármögnunarfé til fjármála- og efnahagsráðuneytis þegar kemur að samningsbundnum greiðslum. Meiri hlutinn tekur því undir með ráðuneytinu að ljóst sé að hinn nýi sjóður muni ekki greiða eiganda sínum arð heldur skuli hann nýta hann allan til frekari fjárfestinga.
Breytingartillaga.
Stjórn sjóðsins.
Í 4. gr. frumvarpsins er fjallað um stjórn Nýsköpunarsjóðsins Kríu. Þar kemur m.a. fram að ráðherra skipi þrjá menn í stjórn sjóðsins til þriggja ára í senn. Einn stjórnarmaður skal skipaður samkvæmt tilnefningu Samtaka atvinnulífsins og tveir án tilnefningar. Í umsögn frá Samtökum atvinnulífsins og Samtökum iðnaðarins var forsaga frumvarpsins rakin og nefnt að þegar drög voru kynnt í samráðsgátt hefði komið fram að ráðherra skyldi skipa fimm menn í stjórn og af þeim skyldu tveir skipaðir samkvæmt tilnefningu Samtaka atvinnulífsins. Með frumvarpinu væri því dregið úr vægi atvinnulífsins í stjórn sjóðsins. Þrátt fyrir áform í frumvarpinu um að takmarka yfirbyggingu og umsýslukostnað töldu umsagnaraðilar mikilvægt að tryggja að stjórnin væri skipuð öflugum fulltrúum atvinnulífsins.
Meiri hlutinn tekur undir það að heppilegra sé að stjórnarmenn séu fimm frekar en þrír. Með því verði stjórnin burðugri, til að mynda ef stjórnarmaður forfallast eða er tímabundið vanhæfur. Meiri hlutinn leggur því til að háskóla-, iðnaðar- og nýsköpunarráðherra skipi fimm manna stjórn til þriggja ára í senn. Einn stjórnarmaður skuli skipaður samkvæmt tilnefningu Samtaka atvinnulífsins, einn samkvæmt tilnefningu Alþýðusambands Íslands, einn samkvæmt tilnefningu þess ráðherra sem fer með fjárreiður ríkisins og tveir án tilnefningar. Skal annar þeirra skipaður formaður. Þá telur meiri hlutinn mikilvægt að hugað verði vel að hæfniskilyrðum stjórnarmanna við val og skipun þeirra, sbr. 2. mgr. 4. gr. frumvarpsins.
Að framangreindu virtu leggur meiri hlutinn til að frumvarpið verði samþykkt með eftirfarandi:
BREYTINGU:
1. mgr. 4. gr. orðist svo:
Ráðherra skipar fimm menn í stjórn Nýsköpunarsjóðsins Kríu til þriggja ára í senn. Stjórnin skal þannig skipuð: einn samkvæmt tilnefningu Samtaka atvinnulífsins, einn samkvæmt tilnefningu Alþýðusambands Íslands, einn samkvæmt tilnefningu þess ráðherra sem fer með fjárreiður ríkisins og tveir án tilnefningar. Skal annar þeirra skipaður formaður.
Alþingi, 21. júní 2024.
| Ágúst Bjarni Garðarsson, 1. varaform. |
Sigríður Elín Sigurðardóttir, frsm. |
Elín Íris Fanndal. | |
| Diljá Mist Einarsdóttir. | Guðbrandur Einarsson. | Jóhann Friðrik Friðriksson. | |
| Oddný G. Harðardóttir. | Steinunn Þóra Árnadóttir. | ||
