Ferill 142. máls. Aðrar útgáfur af skjalinu: PDF - Word Perfect.


157. löggjafarþing 2025–2026.
Þingskjal 212  —  142. mál.




Svar


fjármála- og efnahagsráðherra við fyrirspurn frá Degi B. Eggertssyni um eignir og tekjur landsmanna.


    Svörin við fyrirspurninni byggjast á skattframtalsgögnum einstaklinga fyrir tekjuárin 1998–2024 frá embætti ríkisskattstjóra. Gögnunum er raðað eftir fjölskyldunúmeri framtals. Tveir samskattaðir aðilar teljast saman sem ein fjölskylda, óháð því hvort um er að ræða hjón eða samskattað par. Einhleypur aðili, þ.m.t. einstætt foreldri, telst sem ein fjölskylda og ósamskattað par í sambúð telst sem tvær fjölskyldur. Vert er að hafa í huga að þar sem hér er stuðst við skattframtöl telst unglingur í foreldrahúsum í þessari röðun sem ein fjölskylda frá og með 16 ára aldri þrátt fyrir að sami unglingurinn komi fram sem barn á framfæri framteljanda á öðru framtali. Þar sem flestir í þeim hópi eiga litlar eignir og hafa lágar eða engar tekjur hafa þeir ekki teljandi áhrif á tölulegar niðurstöður varðandi þann hóp sem á mestar eignir eða hefur hæstar tekjur. Öðru máli gegndi ef um væri að ræða tölur um heildardreifingu eigna og tekna eða meðaltöl og miðgildi framteljenda. Í svarinu eru því taldir saman allir framteljendur í skilningi skattalaga.
    Í gögnunum eru einnig meðtaldir þeir einstaklingar sem búa hér hluta úr ári eða hafa flust hingað til lands á árinu, eða handreiknaðir eins og sá hópur er oft nefndur sökum þess að sérfræðingar Skattsins þurfa að handreikna álagningu þeirra. Skattframtölum þessara einstaklinga er að einhverju leyti ábótavant og er algeng ástæða fyrir handreikningi búseta erlendis hluta úr ári. Á árinu 2024 voru samtals 276.323 fjölskyldur í gögnum ríkisskattstjóra miðað við framangreinda skilgreiningu á framteljendum. Samkvæmt niðurstöðum álagningar ársins 2025 vegna tekjuársins 2024 námu heildareignir framteljenda 12.436 milljörðum kr., eigið fé framteljenda var 9.212 milljarðar kr. og heildartekjur framteljenda voru 3.136 milljarðar króna með fjármagnstekjum en 2.794 milljarðar kr. án fjármagnstekna. Allar fjárhæðir í svarinu eru settar fram á verðlagi hvers árs.
    Gæði gagnanna eru að mestu leyti óbreytt yfir þann tíma sem hér um ræðir með þeirri undantekningu þó að á framtali 2009 voru innstæður og vextir af innstæðum forskráð í fyrsta sinn á skattframtöl og hafa verið það síðan. Þetta varð til þess að innstæður og vextir af innstæðum hækkuðu gríðarlega á milli framtala 2008 og 2009. Það hafði hins vegar ekki afgerandi áhrif á hlutfallstölurnar á þessum tíma. Þá er rétt að taka fram að hlutabréf eru talin á nafnvirði í þessum gögnum og fasteignir eru taldar á fasteignamatsverði eins og þessar eignir eru færðar í skattframtölum. Þá skal sérstaklega tekið fram að uppsöfnuð lífeyrisréttindi eru ekki talin fram sem eignir á skattframtali og eru þau því ekki talin með í þessum útreikningum þótt lífeyrisréttindi séu með verðmætustu eignum hvers einstaklings.

     1.      Hvert var eigið fé þeirra a) 5%, b) 1%, c) 0,1% landsmanna sem mest áttu árið 2024 og hvert var hlutfall eigin fjár þeirra af eigin fé allra landsmanna það ár?
    Eigið fé þeirra 5% framteljenda sem áttu mestar eignir við árslok 2024 var 3.205 milljarðar kr. samkvæmt niðurstöðum álagningar 2024. Hlutfall eigin fjár þeirra af eigin fé allra framteljenda var 34,8% og er það 11,3 prósentustigum lægra en tíu árum áður. Eigið fé þess 1% framteljenda sem mestar eignir áttu við árslok 2024 var 1.314 milljarðar kr. Hlutfall eigin fjár þeirra af eigin fé allra framteljenda var 14,3% og er það 6,4 prósentustigum lægra en tíu árum áður. Eigið fé þess 0,1% framteljenda sem mest áttu við lok árs 2024 var 391 milljarðar kr. Hlutfall eigin fjár þeirra af eigin fé allra framteljenda var 4,2% og er það 2,7 prósentustigum lægra en tíu árum áður. Sambærilegur tölur aftur til ársins 1998 er að finna í töflu 1.     

Tafla 1. Upphæð og hlutfall eigin fjár þeirra framteljenda sem mest áttu af heildareiginfé 1998–2024, raðað eftir heildareignum.

Efstu 5%

    Efsta 1%

    Efsta 0,1%
Ár Eigið fé, m.kr. Hlutfall af heild Eigið fé, m.kr. Hlutfall af heild Eigið fé, m.kr. Hlutfall af heild
1998 228.350 38,5% 99.660 16,8% 29.352 4,9%
1999 259.070 38,0% 113.422 16,6% 32.538 4,8%
2000 286.654 37,7% 124.563 16,4% 37.231 4,9%
2001 318.178 37,1% 137.221 16,0% 39.348 4,6%
2002 346.316 38,1% 155.928 17,1% 49.443 5,4%
2003 390.889 38,6% 180.944 17,9% 60.941 6,0%
2004 445.154 38,1% 201.653 17,2% 64.114 5,5%
2005 571.814 37,2% 254.767 16,6% 79.922 5,2%
2006 695.255 40,7% 328.875 19,3% 112.685 6,6%
2007 885.999 43,6% 447.733 22,0% 174.226 8,6%
2008 931.468 47,2% 474.197 24,0% 173.848 8,8%
2009 963.405 50,4% 480.084 25,1% 170.799 8,9%
2010 894.334 56,3% 448.976 28,3% 162.119 10,2%
2011 943.132 50,9% 443.241 23,9% 155.020 8,4%
2012 1.010.625 48,7% 470.267 22,7% 167.120 8,1%
2013 1.051.922 47,8% 482.697 21,9% 168.667 7,7%
2014 1.126.162 46,1% 506.336 20,7% 167.754 6,9%
2015 1.249.385 44,4% 559.353 19,9% 186.879 6,6%
2016 1.388.292 43,5% 612.632 19,2% 201.323 6,3%
2017 1.646.667 42,0% 718.550 18,3% 236.596 6,0%
2018 1.864.000 40,8% 802.139 17,6% 260.224 5,7%
2019 1.998.910 40,1% 864.983 17,3% 282.236 5,7%
2020 2.076.087 39,2% 902.242 17,0% 292.957 5,5%
2021 2.275.028 38,7% 987.544 16,8% 322.485 5,5%
2022 2.662.627 36,0% 1.109.156 15,0% 353.271 4,8%
2023 3.011.576 34,7% 1.232.732 14,2% 382.125 4,4%
2024 3.205.208 34,8% 1.314.298 14,3% 390.739 4,2%

     2.      Hverjar voru heildareignir þeirra a) 5%, b) 1%, c) 0,1% landsmanna sem mest áttu árið 2024 og hvert var hlutfall heildareigna þeirra af heildareignum allra landsmanna það ár?
    Heildareignir þeirra 5% framteljenda sem áttu mestar eignir í lok árs 2024 samkvæmt skattframtölum voru 3.503 milljarðar kr. Hlutfall eigna þeirra af heildareignum allra framteljenda var 28,2% og er það 3,1 prósentustigum lægra en tíu árum áður. Heildareignir þess 1% framteljenda sem mestar eignir áttu í lok árs 2024 voru 1.363 milljarðar kr. Það svarar til 11,0% af heildareignum allra framteljenda sem er 2 prósentustigum lægra en tíu árum áður. Heildareignir þess 0,1% framteljenda sem mestar eignir áttu í lok árs 2024 voru 400 milljarðar kr. eða sem nam 3,2% af heildareignum og er það 1 prósentustigi lægra en tíu árum áður. Sambærilegar tölur aftur til ársins 1998 koma fram í töflu 2.

Tafla 2. Upphæð og hlutfall eigna þeirra framteljenda sem mestar eignir áttu 1998–2024.

Efstu 5%

    Efsta 1%

    Efsta 0,1%
Ár Heildareignir, m.kr. Hlutfall af heild Heildareignir, m.kr. Hlutfall af heild Heildareignir, m.kr. Hlutfall af heild
1998 271.489 28,3% 115.708 12,1% 35.299 3,7%
1999 302.888 27,6% 125.126 11,4% 35.570 3,2%
2000 341.328 27,6% 140.171 11,3% 41.876 3,4%
2001 379.203 27,0% 154.552 11,0% 45.720 3,3%
2002 406.230 27,1% 169.783 11,3% 52.777 3,5%
2003 459.505 27,5% 196.977 11,8% 64.891 3,9%
2004 534.942 27,8% 225.007 11,7% 70.273 3,6%
2005 700.350 28,5% 292.425 11,9% 90.397 3,7%
2006 868.991 30,8% 382.162 13,6% 128.595 4,6%
2007 1.119.197 33,1% 523.029 15,5% 195.915 5,8%
2008 1.196.965 32,7% 554.000 15,1% 200.779 5,5%
2009 1.233.236 32,4% 561.351 14,8% 197.110 5,2%
2010 1.133.966 32,7% 517.756 14,9% 183.550 5,3%
2011 1.148.891 31,8% 500.980 13,9% 169.389 4,7%
2012 1.216.785 31,5% 523.679 13,6% 180.929 4,7%
2013 1.255.310 31,5% 531.540 13,3% 181.580 4,6%
2014 1.319.381 31,3% 547.868 13,0% 174.887 4,2%
2015 1.436.353 31,7% 596.807 13,2% 191.418 4,2%
2016 1.578.257 31,8% 654.087 13,2% 208.293 4,2%
2017 1.851.952 32,0% 758.641 13,1% 241.358 4,2%
2018 2.091.545 31,8% 843.830 12,8% 265.618 4,0%
2019 2.231.966 31,2% 905.327 12,6% 289.100 4,0%
2020 2.316.459 30,2% 944.018 12,3% 299.532 3,9%
2021 2.530.473 29,8% 1.030.811 12,1% 327.343 3,9%
2022 2.954.149 28,8% 1.158.784 11,3% 358.892 3,5%
2023 3.314.005 28,3% 1.287.796 11,0% 391.940 3,3%
2024 3.502.615 28,2% 1.363.499 11,0% 400.365 3,2%


     3.      Hverjar voru tekjur tekjuhæstu a) 5%, b) 1%, c) 0,1% landsmanna árið 2024, með og án fjármagnstekna, og hvert var hlutfall tekna þeirra af tekjum allra landsmanna það ár?
    Heildartekjur með fjármagnstekjum samkvæmt skattframtölum hjá tekjuhæstu 5% framteljenda voru 647 milljarðar kr. árið 2024. Hlutfall tekna þeirra af heildartekjum allra framteljenda var 20,6% og er það 1,4 prósentustigum lægra en tíu árum áður. Heildartekjur með fjármagnstekjum hjá tekjuhæsta 1% framteljenda voru 274 milljarðar kr. Hlutfall tekna þeirra af öllum tekjum var 8,7% og er það 0,1 prósentustigi hærra en tíu árum áður. Þá voru heildartekjur hjá tekjuhæsta 0,1% framteljenda samtals 104 milljarðar kr. Hlutfall tekna þeirra af heildartekjum var 3,3% og er það 0,3 prósentustigum hærra en tíu árum áður.

Tafla 3. Upphæð og hlutfall heildartekna með fjármagnstekjum hjá tekjuhæsta hluta framteljenda 1998–2024.

Efstu 5%

    Efsta 1%

    Efsta 0,1%

Ár

Heildartekjur, m.kr.

Hlutfall af heild

Heildartekjur, m.kr.

Hlutfall af heild

Heildartekjur, m.kr.

Hlutfall af heild

1998

66.997 18,6% 21.672 6,0% 4.845 1,3%
1999 78.534 19,2% 26.223 6,4% 6.187 1,5%
2000 90.940 19,7% 32.223 7,0% 8.795 1,9%
2001 106.117 20,6% 41.584 8,1% 15.384 3,0%
2002 118.497 21,4% 49.008 8,9% 20.608 3,7%
2003 138.711 23,2% 64.270 10,8% 31.104 5,2%
2004 153.350 23,4% 68.055 10,4% 25.820 3,9%
2005 209.261 27,2% 110.690 14,4% 48.628 6,3%
2006 257.266 28,5% 137.487 15,2% 60.248 6,7%
2007 366.171 33,2% 222.967 20,2% 112.446 10,2%
2008 288.565 26,0% 133.520 12,0% 46.011 4,1%
2009 246.970 23,3% 104.425 9,9% 37.208 3,5%
2010 201.874 20,5% 70.351 7,2% 19.226 2,0%
2011 217.645 20,7% 73.711 7,0% 18.931 1,8%
2012 234.075 21,0% 81.119 7,3% 21.321 1,9%
2013 258.041 21,5% 94.655 7,9% 28.139 2,3%
2014 285.346 22,0% 111.236 8,6% 38.773 3,0%
2015 308.336 22,0% 116.952 8,3% 35.167 2,5%
2016 349.911 22,2% 138.776 8,8% 48.899 3,1%
2017 397.307 22,6% 165.292 9,4% 63.739 3,6%
2018 394.168 21,1% 146.834 7,9% 45.521 2,4%
2019 411.277 21,0% 152.353 7,8% 48.275 2,5%
2020 428.773 21,0% 160.977 7,9% 53.908 2,6%
2021 513.227 22,8% 223.907 9,9% 93.598 4,2%
2022 545.342 21,6% 228.156 9,0% 87.112 3,5%
2023 597.710 20,9% 249.901 8,8% 94.955 3,3%
2024 646.886 20,6% 274.062 8,7% 103.978 3,3%

    Heildartekjur án fjármagnstekna hjá tekjuhæstu 5% framteljenda voru 458 milljarðar kr. árið 2024. Hlutfall þeirra af tekjum allra framteljenda (án fjármagnstekna) var 16,4% og er það 2,7 prósentustigum lægra en tíu árum áður. Heildartekjur án fjármagnstekna hjá tekjuhæsta 1% framteljenda voru 137 milljarðar kr. eða sem svaraði til 4,9% af heildartekjum framteljenda (án fjármagnstekna) en það er 0,9 prósentustigum lægra en tíu árum áður. Heildartekjur án fjármagnstekna hjá tekjuhæsta 0,1% framteljenda voru 26 milljarðar kr. Hlutfall þeirra af tekjum allra framteljenda (án fjármagnstekna) var 0,9% og er það 0,2 prósentustigum lægra en tíu árum áður. Sambærilegar tölur aftur til ársins 1998 er að finna í töflu 4.

Tafla 4. Upphæð og hlutfall heildartekna án fjármagnstekna hjá tekjuhæsta hluta framteljenda 1998–2024.

Efstu 5%     Efsta 1%     Efsta 0,1%
Ár Tekjur án fjármagnstekna, m.kr. Hlutfall af heild Tekjur án fjármagnstekna, m.kr. Hlutfall af heild Tekjur án fjármagnstekna, m.kr. Hlutfall af heild
1998 60.323 17,5% 17.549 5,1% 3.190 0,9%
1999 66.840 17,4% 19.128 5,0% 3.120 0,8%
2000 74.571 17,5% 21.671 5,1% 3.769 0,9%
2001 82.241 17,4% 23.302 4,9% 3.790 0,8%
2002 89.664 17,7% 25.973 5,1% 4.778 0,9%
2003 94.730 17,8% 27.794 5,2% 4.991 0,9%
2004 104.895 18,1% 31.697 5,5% 6.232 1,1%
2005 119.925 18,6% 38.150 5,9% 9.177 1,4%
2006 140.442 19,1% 45.783 6,2% 11.250 1,5%
2007 171.639 20,3% 62.240 7,4% 19.735 2,3%
2008 180.983 19,9% 59.871 6,6% 14.239 1,6%
2009 175.460 19,2% 53.418 5,9% 10.756 1,2%
2010 173.744 19,0% 52.169 5,7% 10.430 1,1%
2011 191.841 19,5% 57.271 5,8% 10.431 1,1%
2012 202.984 19,4% 61.046 5,8% 11.187 1,1%
2013 216.772 19,4% 66.734 6,0% 13.636 1,2%
2014 229.779 19,1% 69.855 5,8% 13.756 1,1%
2015 251.739 19,3% 78.548 6,0% 16.798 1,3%
2016 273.321 18,9% 83.109 5,7% 15.899 1,1%
2017 298.780 18,6% 91.678 5,7% 18.845 1,2%
2018 323.962 18,6% 98.705 5,7% 19.689 1,1%
2019 337.655 18,4% 100.814 5,5% 18.570 1,0%
2020 354.100 18,4% 107.165 5,6% 21.341 1,1%
2021 377.412 18,3% 117.079 5,7% 24.975 1,2%
2022 404.395 17,6% 122.801 5,3% 23.523 1,0%
2023 437.806 17,0% 133.505 5,2% 26.498 1,0%
2024 457.769 16,4% 136.753 4,9% 26.382 0,9%

     4.      Hvað áttu tekjuhæstu a) 10%, b) 5%, c) 1%, d) 0,1% landsmanna árið 2024 stóran hluta af annars vegar eigin fé landsmanna og hins vegar heildareignum landsmanna það ár?
    Tekjuhæstu 10% framteljenda samkvæmt skattframtölum áttu í lok árs 2024 samanlagt 36,6 % af eigin fé allra framteljenda, 1,6 prósentustigum lægra en tíu árum áður, og 34,7% af heildareignum, sem er hækkun um 3,5 prósentustig á sama tímabili. Tekjuhæstu 5% framteljenda í lok árs 2024 áttu samanlagt 23,8% af eigin fé allra framteljenda, 0,4 prósentustigi lægra en tíu árum áður, og 21,4% af heildareign allra, sem er hækkun um 1,6 prósentustig á sama tímabili. Tekjuhæsta 1% framteljenda átti við lok árs 2024 samanlagt 8,9% af eigin fé allra framteljenda, 1,8 prósentustigum lægra en tíu árum áður, og 7,2% af heildareignum, sem er lækkun um 0,2 prósentustig á sama tímabili. Tekjuhæsta 0,1% framteljenda átti við lok árs 2024 samanlagt 2% af eigin fé allra framteljenda, 1,5 prósentustigum lægra en tíu árum áður, og sem nemur 1,5% af heildareignum allra framteljenda, sem er lækkun um 0,6 prósentustig á sama tímabili. Sambærilegar tölur aftur til ársins 1998 er að finna í töflu 5.

Tafla 5. Hlutfall eigin fjár af heild og hlutfall heildareigna af heild hjá tekjuhæsta hluta framteljenda 1998–2024.

Ár Eigið fé Heildareignir Eigið fé Heilareignir Eigið fé Heildareignir Eigið fé Heildareignir
1998 30,1% 28,5% 20,7% 18,4% 9,3% 7,5% 3,1% 2,3%
1999 31,8% 29,1% 22,2% 18,9% 9,7% 7,4% 2,8% 1,9%
2000 32,1% 29,3% 21,8% 18,7% 9,7% 7,4% 2,8% 2,0%
2001 30,6% 28,5% 20,5% 17,9% 9,1% 6,9% 2,9% 1,9%
2002 31,0% 28,3% 21,4% 18,1% 10,0% 7,3% 3,9% 2,6%
2003 33,0% 29,7% 23,2% 19,3% 10,9% 8,0% 3,9% 2,7%
2004 34,5% 30,7% 24,2% 20,1% 10,7% 8,2% 2,9% 2,2%
2005 36,0% 32,1% 25,3% 21,3% 11,2% 8,9% 3,1% 2,5%
2006 40,2% 35,0% 28,7% 23,6% 13,5% 10,4% 3,7% 3,0%
2007 43,4% 37,6% 32,1% 26,1% 16,3% 12,2% 6,1% 4,2%
2008 45,9% 37,3% 34,4% 25,6% 17,9% 11,8% 5,6% 3,6%
2009 43,0% 34,7% 32,4% 23,5% 17,0% 10,4% 5,9% 3,2%
2010 38,8% 31,9% 28,2% 20,7% 15,3% 8,8% 5,9% 3,0%
2011 35,5% 30,6% 23,9% 19,1% 11,0% 7,2% 4,4% 2,5%
2012 35,3% 30,6% 24,2% 19,2% 10,8% 7,2% 4,2% 2,4%
2013 35,9% 31,3% 24,8% 19,8% 11,4% 7,6% 4,0% 2,4%
2014 35,0% 31,2% 24,3% 19,8% 10,7% 7,4% 3,5% 2,1%
2015 35,8% 32,2% 24,7% 20,6% 10,6% 7,6% 2,9% 1,9%
2016 36,2% 32,9% 24,8% 21,0% 10,6% 7,8% 3,0% 2,1%
2017 36,7% 34,0% 24,9% 21,6% 10,7% 8,2% 3,4% 2,4%
2018 36,1% 33,9% 23,9% 21,2% 9,4% 7,4% 2,3% 1,7%
2019 35,0% 33,1% 23,2% 20,6% 9,1% 7,2% 2,6% 1,9%
2020 33,6% 32,0% 22,1% 19,8% 8,9% 7,0% 2,2% 1,6%
2021 34,3% 32,3% 22,9% 20,2% 9,4% 7,3% 2,2% 1,6%
2022 34,4% 32,8% 22,3% 20,1% 8,0% 6,6% 1,7% 1,3%
2023 35,6% 34,0% 23,0% 20,9% 8,5% 7,1% 1,9% 1,5%
2024 36,6% 34,7% 23,8% 21,4% 8,9% 7,2% 2,0% 1,5%