Ferill 308. máls. Aðrar útgáfur af skjalinu: PDF - Word Perfect.
157. löggjafarþing 2025–2026.
Þingskjal 574 — 308. mál.
2. umræða.
Nefndarálit með breytingartillögu
um frumvarp til laga um breytingu á lögum um úrvinnslugjald, nr. 162/2002 (skilagjald, umbúðir og uppfærslur viðauka).
Frá umhverfis- og samgöngunefnd.
Nefndin hefur fjallað um málið og fengið á sinn fund gesti frá umhverfis-, orku- og loftslagsráðuneyti, Úrvinnslusjóði, SVÞ – Samtökum verslunar og þjónustu, Félagi atvinnurekenda og Samtökum iðnaðarins.
Nefndinni bárust minnisblöð frá umhverfis-, orku- og loftslagsráðuneyti og Úrvinnslusjóði og eru gögnin aðgengileg undir málinu á vef Alþingis.
Með frumvarpinu eru lagðar til breytingar á lögum um úrvinnslugjald, nr. 162/2002. Markmið frumvarpsins er að tryggja áreiðanleika og skilvirkni álagningar úrvinnslugjalds með viðaukum við lögin, einkum viðauka XVIII. Auk þess er lagt til að gildistími ákvæðis til bráðabirgða V verði framlengdur til ársins 2028.
Umfjöllun nefndarinnar.
Breytingar á viðauka XVIII við lögin um álagningarstofn úrvinnslugjalds skv. 2. málsl. 4. mgr. 7. gr. a.
Líkt og fram kemur í greinargerð með frumvarpinu byggist reiknilíkanið í viðauka XVIII við lögin á þeirri meginreglu að innflytjandi tilgreini hverjar séu meginsöluumbúðir tiltekinnar vöru og út frá þeim áætlar líkanið þyngd og tegund bæði söluumbúða og flutningsumbúða utan um vöruna. Í greinargerðinni og minnisblaði umhverfis-, orku- og loftslagsráðuneytis til nefndarinnar, dags. 2. des. 2025, kemur fram að fyrr á árinu hafi komið í ljós sá galli á reiknilíkaninu að tilgreini innflytjandi að meginsöluumbúðir séu engar, eins og mögulegt er í núverandi reiknilíkani, þá áætlar líkanið heldur ekki flutningsumbúðir utan um viðkomandi vöru. Má í dæmaskyni nefna innflutta ávexti í lausu. Í því tilviki eru engar söluumbúðir og því ekki greitt gjald af slíkum umbúðum. Vegna gallans er hins vegar ekki reiknað gjald af flutningsumbúðum vörunnar sem eru oft að stórum hluta úr pappa og viði (vörubretti). Hefur það leitt til þess að magn umbúða sem úrvinnslugjald er lagt á, sér í lagi í tilviki pappa- og pappírsumbúða, er umtalsvert lægra frá gildistöku reiknilíkansins 1. mars 2023 en það var fyrir þann tíma.
Með frumvarpinu eru lagðar til uppfærslur á reiknilíkani viðauka XVIII við lögin þannig að bætt sé inn fleiri möguleikum um meginsöluumbúðir fyrir tiltekin tollskrárnúmer og eru hlutfallstölur lagfærðar í þeim tilgangi að álagning úrvinnslugjalds á umbúðir sé sannarlega á þær vörur sem eiga að bera úrvinnslugjald á hverjum tíma og nái einnig til flutningsumbúða í þeim tilvikum þegar vörur eru ekki seldar í sérstökum söluumbúðum eða söluumbúðir bera ekki úrvinnslugjald líkt og í tilviki skilagjaldsskyldra drykkjarvöruumbúða. Að mati nefndarinnar er mikilvægt að þessi leiðrétting verði gerð, ekki síst svo að Úrvinnslusjóður hafi réttar upplýsingar um magn gjaldskyldra umbúða sem skiptir miklu máli hvað varðar alla úrgangstölfræði og töluleg markmið um árangur í úrgangsmálum.
Ákvæði til bráðabirgða V (8. gr.).
Með a-lið 8. gr. frumvarpsins er lagt til að ákvæði til bráðabirgða V í lögum um úrvinnslugjald verði framlengt til ársins 2028, en að óbreyttu rennur það sitt skeið 1. janúar 2026. Í ákvæðinu er kveðið á um heimild til að ákvarða úrvinnslugjald miðað við líklegustu tegund söluumbúða þegar innflytjandi getur hvorki gefið upp þyngd umbúða né meginsöluumbúðir. Líkt og fram kemur í greinargerð með frumvarpinu var ákvæðið lögfest með lögum nr. 101/2024. Ákvæðið hafði það að markmiði að bregðast við vandkvæðum við álagningu úrvinnslugjalds á umbúðir utan um vörur í þeim tilvikum þegar innflytjendur hafa ekki upplýsingar um meginsöluumbúðir þeirra vara sem þeir flytja inn, líkt og reiknireglur í viðauka XVIII gera ráð fyrir.
Við umfjöllun nefndarinnar komu fram þau sjónarmið að mikilvægt væri að bráðabirgðaákvæðið yrði framlengt líkt og lagt er til með frumvarpinu, en ákvæðið hefur einkum áhrif á smærri innflytjendur og smásendingar og kemur í veg fyrir óvissu og tilheyrandi tafir á tollafgreiðslu. Þá kom fram að þessari undanþágu væri beitt vegna verulegs hluta þeirra vara sem fluttar eru til landsins. Auk þess fjallaði nefndin um hvort ástæða væri til þess að gera ákvæðið varanlegt en sjónarmið þess efnis komu fram bæði við umfjöllun nefndarinnar og þegar frumvarpsdrög voru kynnt í samráðsgátt stjórnvalda.
Ákvæði þetta er undanþága frá þeirri meginreglu að innflytjandi gefi upp þyngd, tegund og samsetningu umbúða við innflutning. Fram kemur í greinargerð með frumvarpinu að með því að gera ákvæðið varanlegt sé hætta á að framkvæmdin fjarlægist þá meginreglu. Nefndin tekur undir mikilvægi þess að ákvæðið sé framlengt til ársins 2028 en hvetur ráðuneytið til að taka til skoðunar hvort ástæða sé til þess að gera ákvæðið varanlegt eða leita leiða til þess að ekki þurfi ítrekað að framlengja gildistíma bráðabirgðaákvæðis við lögin til að tryggja meiri fyrirsjáanleika við tollafgreiðslu.
Breytingartillögur.
Þær upphæðir sem fram koma í 3.–5. gr. og 7. gr. frumvarpsins taka ekki mið af þeim breytingum sem urðu á fjárhæð úrvinnslugjalds, annars vegar með lögum nr. 127/2024, um breytingu á ýmsum lögum vegna fjárlaga fyrir árið 2025, og hins vegar með lögum nr. 100/2023, um breytingu á ýmsum lögum vegna fjárlaga fyrir árið 2024. Með frumvarpinu eru ekki lagðar til breytingar á fjárhæð úrvinnslugjalds en nefndin leggur til nauðsynlegar breytingar á frumvarpinu til samræmis við gildandi lög. Nefndin áréttar að framkvæmd við álagningu úrvinnslugjalds hefur verið í samræmi við gildandi lög og tollskrá.
Þá eru lagðar til lagatæknilegar breytingar sem ekki er ætlað að hafa efnisleg áhrif á frumvarpið.
Að framangreindu virtu leggur nefndin til að frumvarpið verði samþykkt með eftirfarandi
BREYTINGU:
1. 2. gr. orðist svo:
Eftirfarandi breytingar verða á 4. mgr. 5. gr. laganna:
a. Í stað orðsins „eigenda“ kemur: eiganda.
b. Við bætist nýr málsliður, svohljóðandi: Skilagjald eiganda, sbr. 1. mgr., skal standa undir kostnaði við útgreiðslu skilagjalds samkvæmt þessari málsgrein.
2. Í stað „150 kr./kg“ í 1. og 2. tölul. b-liðar 3. gr. komi: 75 kr./kg.
3. Í stað „707 kr./tæki“ í 1. og 2. tölul. b-liðar 4. gr. komi: 530 kr./tæki.
4. Við 5. gr.
a. Í stað „20 kr./kg“ í 1.–3. tölul. a-liðar komi: 10 kr./kg.
b. Í stað „20 kr./kg“ í 1.–6. tölul. b-liðar komi: 10 kr./kg.
5. Við 7. gr.
a. 2. og 3. tölul. a-liðar falli brott.
b. Í stað „2.400 kr./tæki“ í 4. tölul. a-liðar komi: 39.000 kr./tæki.
c. Í stað „1.600 kr./tæki“ í 5. og 6. tölul. a-liðar komi: 2.600 kr./tæki.
d. Í stað „2.400 kr./tæki“ í 7. og 8. tölul. a-liðar komi: 3.900 kr./tæki.
e. Í stað „24.000 kr./tæki“ í 9. og 10. tölul. a-liðar komi: 39.000 kr./tæki.
f. 3., 4., 6. og 7. tölul. b-liðar falli brott.
Alþingi, 16. desember 2025.
| Guðbrandur Einarsson, form. |
Sigurður Helgi Pálmason, frsm. |
Ása Berglind Hjálmarsdóttir. |
| Dagur B. Eggertsson. | Halla Hrund Logadóttir. | Ingibjörg Davíðsdóttir. |
| Jens Garðar Helgason. | Jónína Björk Óskarsdóttir. | Ólafur Adolfsson. |
