Ferill 153. máls. Aðrar útgáfur af skjalinu: PDF - Word Perfect.
157. löggjafarþing 2025–2026.
Þingskjal 850 — 153. mál.
3. umræða.
Nefndarálit með frávísunartillögu
um frumvarp til laga um breytingu á lögum um veiðar í fiskveiðilandhelgi Íslands og lögum um stjórn fiskveiða (veiðistjórn grásleppu).
Frá minni hluta atvinnuveganefndar.
Með frumvarpinu eru lagðar til breytingar á lögum um veiðar í fiskveiðilandhelgi Íslands, nr. 79/1997, og lögum um stjórn fiskveiða, nr. 116/2006. Þær breytingar sem mælt er fyrir um í frumvarpinu eru margar og umfangsmiklar. Í frumvarpinu felst að vikið er frá aflamarksstjórn við veiðar á grásleppu og tekin upp veiðistýring með útgáfu leyfa líkt og í tíð eldri laga, með þeim afleiðingum að aflahlutdeild grásleppusjómanna fellur niður.
Að mati minni hlutans hafa vinnubrögð meiri hluta nefndarinnar í málinu verið óforsvaranleg og sjónarmið um vandaða lagasetningu og réttindi borgaranna virt að vettugi. Í því samhengi má vísa til minnisblaðs skrifstofu Alþingis sem barst nefndinni þann 25. febrúar 2026, þar sem fram kemur að leggja þurfi „heildstætt mat á áhrif frumvarpsins á stjórnarskrárvarin réttindi og það væri stjórnskipuleg skylda löggjafans að tryggja að slíkt mat færi fram, sbr. dóm Hæstaréttar í máli nr. 20/2022“. Í dómi Hæstaréttar sem vísað er til segir orðrétt: „Sé löggjöf til þess fallin að takmarka mannréttindi ber dómstólum að meta hvort löggjafinn hafi gætt sjónarmiða um meðalhóf, jafnræði og skýrleika lagaheimilda.“
Í minnisblaðinu segir jafnframt að til að unnt sé að vinna slíkt mat á áhrifum frumvarpsins þurfi „aðgang að gögnum og sérþekkingu á þeirri löggjöf sem frumvarpinu er ætlað að breyta“ og að slík sérþekking sé ekki hjá skrifstofu Alþingis. Minni hlutinn bendir á að meiri hlutinn hefur lagt sig í líma við að koma í veg fyrir að óháðir utanaðkomandi sérfræðingar leggi mat á stjórnskipulegt gildi frumvarpsins, sbr. ákvörðun meiri hlutans á fundi nefndarinnar dags. 17. febrúar sl. um að afturkalla beiðni um lögfræðiálit þar að lútandi frá Lagastofnun Háskóla Íslands. Þá hefur atvinnuvegaráðuneyti ekki lagt mat á áhrif frumvarpsins á stjórnarskrárvarin réttindi manna.
Að mati minni hlutans felast í áðurnefndu minnisblaði alvarlegar athugasemdir skrifstofu Alþingis um að vinnubrögð þingsins brjóti gegn stjórnarskránni verði frumvarpið samþykkt án þess að umrætt mat á áhrifum þess á stjórnarskrárvarin réttindi fari fram. Löggjafarvaldinu fylgir mikil ábyrgð og ber þingmönnum að virða stjórnarskrána í störfum sínum, sbr. 47. gr. stjórnarskrárinnar. Hæstiréttur hefur með skýrum hætti kveðið á um skyldur löggjafans við lagasetningu og ljóst að löggjafinn hefur ekki enn sinnt þeim skyldum við afgreiðslu þessa máls, líkt og skrifstofa Alþingis bendir á.
Minni hlutinn harmar vinnubrögð meiri hlutans í málinu og mótmælir því harðlega að frumvarp, sem brýtur að óbreyttu gegn stjórnarskránni, sé sett á dagskrá þingsins.
Að framangreindu virtu leggur minni hlutinn til að málinu verði vísað til ríkisstjórnarinnar.
Þórarinn Ingi Pétursson, áheyrnarfulltrúi, er samþykkur áliti þessu.
Alþingi, 3. mars 2026.
| Jón Gunnarsson, frsm. |
Guðrún Hafsteinsdóttir. | Bergþór Ólason. |
