Ferill 315. máls. Aðrar útgáfur af skjalinu: PDF - Word Perfect.
157. löggjafarþing 2025–2026.
Þingskjal 876 — 315. mál.
2. umræða.
Nefndarálit
um frumvarp til laga um breytingu á lögum um landhelgi, aðlægt belti, efnahagslögsögu og landgrunn, nr. 41/1979 (afmörkun landgrunns).
Frá utanríkismálanefnd.
Nefndin hefur fjallað um málið og fengið á sinn fund gesti frá utanríkisráðuneyti og Landhelgisgæslu Íslands og Andrés Inga Jónsson.
Nefndinni bárust tvær umsagnir sem eru aðgengilegar undir málinu á vef Alþingis.
Með frumvarpinu eru lagðar til breytingar á ákvæðum laga um landhelgi, aðlægt belti, efnahagslögsögu og landgrunn, nr. 41/1979, þannig að landgrunn Íslands á Reykjaneshrygg og í Ægisdjúpi verði afmarkað.
Umfjöllun nefndarinnar.
Í greinargerð með frumvarpinu kemur fram að skv. 76. gr. hafréttarsamnings Sameinuðu þjóðanna eigi strandríki sjálfkrafa landgrunn að 200 sjómílum frá grunnlínum, sem eru jafnframt ytri mörk efnahagslögsögunnar. Hins vegar eigi mörg ríki víðáttumeiri hafsbotnsréttindi samkvæmt ákvæðum samningsins sökum náttúrulegra aðstæðna. Landgrunn Íslands utan 200 sjómílna samanstandi af Ægisdjúpi, í suðvesturhluta Síldarsmugunnar, Reykjaneshrygg og Hatton Rockall-svæðinu sem Bretland, Írland og Danmörk/Færeyjar gera einnig tilkall til. Í mars 2025 hafi landgrunnsnefnd Sameinuðu þjóðanna afgreitt endurskoðaða greinargerð Íslands um landgrunn á Reykjaneshrygg (vestur-, suður- og suðausturhluti Reykjaneshryggjar) og þar með afgreitt og samþykkt mörk landgrunns Íslands á því svæði. Þá hafi samþykki landgrunnsnefndarinnar fyrir landgrunni Íslands í Ægisdjúpi legið fyrir frá árinu 2016. Í ljósi þessara samþykkta landgrunnsnefndarinnar þyki rétt að afmarka þann hluta landgrunnsins í lögum, líkt og gert er með önnur hafsvæði.
Nefndin fjallaði um málið og telur rétt að afmörkun landgrunnsins sé í lögum. Fagnar nefndin því að niðurstaða sé komin um þessa afmörkun þannig að hafsbotnsréttindi Íslands á þessum svæðum séu viðurkennd. Síðar meir, þegar niðurstaða liggi fyrir um Hatton Rockall-svæðið og svæði á vestanverðum Reykjaneshrygg, sé rétt að þau svæði verði einnig afmörkuð í lögum um landhelgi, aðlægt belti, efnahagslögsögu og landgrunn, nr. 41/1979.
Með þessari afmörkun öðlast Ísland yfirráð yfir víðáttumiklum svæðum á hafsbotni og auðlindum sem tilheyra þeim. Að mati nefndarinnar er mikilvægt að Landhelgisgæsla Íslands verði fær um að hafa eftirlit með þessum svæðum en í umsögn stofnunarinnar kemur fram að eftirliti með þessum landgrunnssvæðum verði að mestu sinnt með gervihnöttum og eftirlitsflugvélinni TF-SIF eftir atvikum. Ef þörf verður á því að senda varðskip á svæðin þurfi að gera bæði varðskip stofnunarinnar út á sama tíma.
Að framangreindu virtu leggur nefndin til að frumvarpið verði samþykkt óbreytt.
Alþingi, 2. mars 2026.
| Pawel Bartoszek, form. |
Jóhann Friðrik Friðriksson, frsm. | Dagbjört Hákonardóttir. |
| Diljá Mist Einarsdóttir. | Sigmar Guðmundsson. | Sigmundur Davíð Gunnlaugsson. |
| Sigurður Helgi Pálmason. | Víðir Reynisson. | Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir. |
