Ferill 349. máls. Aðrar útgáfur af skjalinu: PDF - Word Perfect.
157. löggjafarþing 2025–2026.
Þingskjal 1087 — 349. mál.
Svar
utanríkisráðherra við fyrirspurn frá Karli Gauta Hjaltasyni um fjármuni til loftslagsmála 2017-2025.
Fyrirspurnin hljóðar svo:
1. Hversu miklu fé hefur verið varið árlega til loftslagsmála á vegum ráðuneytisins á árunum 2017 til og með nóvember 2025?
2. Til hvaða verkefna hafa þessir fjármunir runnið á umræddu tímabili? Þess er óskað að verkefnum verði skipt niður eftir: a) skattstyrkjum, b) aðgerðum í samgöngum, c) aðgerðum í landbúnaði, d) öðrum beinum aðgerðum, svo sem styrkveitingum og kaupum á þjónustu einkaaðila, svo sem fyrirtækja, einstaklinga og félagasamtaka.
3. Hvaða mælingar liggja fyrir um árangur af framangreindri ráðstöfun opinbers fjár?
4. Hverjir eru helstu viðtakendur umræddra fjármuna á verkefnasviði ráðuneytisins? Óskað er eftir upplýsingum um greiðslur yfir 500 þús. kr. og fyrir hvað var greitt.
Til hagræðingar við framsetningu er framlögum skipt í framlög til verkefna með loftslagsáhrif að meginmarkmiði annars vegar og kjarnaframlög til alþjóðastofnana sem starfa að loftslagsmálum hins vegar. Rétt er að taka fram að fleiri styrkt verkefni geta haft töluverð loftslagsáhrif þó að ekki sé um að ræða meginmarkmið þeirra, t.d. verkefni á sviði jarðhitanýtingar. Uppgjör ársins 2025 liggur ekki fyrir og eru upphæðir þess árs því ekki tilteknar í töflum. 1
1. Heildarframlög til loftslagsmála á vegum utanríkisráðuneytisins 2017–2024.
Heildarupphæð (m.kr.):
| 2017 | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | |
| Framlög til verkefna með loftslagsáhrif að meginmarkmiði | 138,0 | 149,0 | 153,8 | 105,0 | 176,0 | 304,6 | 364,7 | 380,4 |
| Kjarnaframlög til alþjóðastofnana sem starfa að loftslagsmálum | 35,2 | 21,5 | 25,9 | 39,1 | 125,8 | 199,0 | 342,8 | 346,0 |
| Samtals 2 | 173,2 | 170,5 | 179,7 | 144,1 | 301,8 | 503,6 | 708,4 | 726,4 |
2. Verkefni og viðtakendur.
Fjárveitingar utanríkisráðuneytisins til loftslagsmála eru styrkveitingar og tilheyra því flokknum d) „aðrar beinar aðgerðir“.
a) Framlög til verkefna með loftslagsáhrif að meginmarkmiði 2017–2024:
| Viðtakandi | Verkefni | Upphæð (m.kr) |
| Héraðsyfirvöld í Buikwe, Úganda | Mat á loftslagsáhættu og veikleikum | 27,2 |
| Landgræðsluskóli GRÓ | Landgræðslunámskeið í Eþíópíu | 0,8 |
| Landgræðsluskóli GRÓ | Starfsemi Landgræðsluskólans tímabilið 2019–2024 | 867,6 |
| Sjóður fyrir fátækustu þróunarlöndin á vegum Rammasamnings Sameinuðu þjóðanna um loftslagsbreytingar (UNFCCC LDC Fund) | Stuðningur við fátækustu þróunarríkin við undirbúning og framkvæmd aðgerðaáætlana um aðlögun að loftslagsbreytingum | 32,8 |
| Héraðsyfirvöld í Malaví | Stuðningur við skógrækt í Mangochi-héraði | 26,4 |
| Norræni þróunarsjóðurinn (NDF) | Framlag til samstarfssjóðs NDF um orku- og umhverfismál í Sunnanverðri- og Austur Afríku (The Energy and Environment Partnership Trust Fund) | 192,0 |
| Þróunaráætlun Sameinuðu þjóðanna (UNDP) | Loftslagsloforð UNDP (Climate Promise) | 220,0 |
| Landgræðsluskóli HSÞ | Starfsemi Landgræðsluskólans tímabilið 2017–2018 | 266,4 |
| Alþjóðaveðurfræðistofnunin (WMO) | Framlag til stofnunar WMO um snemmbærar veðurviðvaranir (Systematic Observations Financing Facility, SOFF) | 138,1 |
b) Kjarnaframlög til alþjóðastofnana sem starfa að loftslagsmálum 2017–2024:
| Viðtakandi | Verkefni | Upphæð (m.kr) |
| Aðlögunarsjóður loftslagssamnings Sameinuðu þjóðanna (Adaptation Fund) | Almenn kjarnaframlög | 355,7 |
| Samningur Sameinuðu þjóðanna um aðgerðir gegn eyðimerkurmyndun (UNCCD) | Árgjald | 0,7 |
| Græni loftslagssjóðurinn (Green Climate Fund, GCF) | Almenn kjarnaframlög | 481,4 |
| Loftslagshamfarasjóður (Loss and Damage Fund) | Almenn kjarnaframlög | 83,2 |
| Norræni þróunarsjóðurinn (Nordic Development Fund, NDF) | Endurfjármögnun NDF | 199,0 |
| Umhverfisstofnun Sameinuðu þjóðanna, UNEP) | Almenn kjarnaframlög | 1,0 |
| Rammasamningur Sameinuðu þjóðanna um loftslagsbreytingar (UNFCCC) | Almenn kjarnaframlög | 15,5 |
3. Árangur.
Utanríkisráðuneytið hefur umsjón með framlögum til loftslagsmála á sviði alþjóðlegrar þróunarsamvinnu og ber ábyrgð á því að þau séu í samræmi við markmið og áherslur viðkomandi stofnana, stefnu íslenskra stjórnvalda í málaflokknum og alþjóðlega viðurkennda starfshætti. Gerð er grein fyrir starfseminni í árlegri skýrslu ráðherra til Alþingis. Eftirlit og eftirfylgni með framlögum Íslands eru liðir í heildrænni árangursstjórnun á sviði alþjóðlegrar þróunarsamvinnu Íslands. Öll verkefni og framlög íslenskra stjórnvalda eru rýnd með markvissum hætti með tilliti til umhverfis- og loftslagsmála áður en til framkvæmda eða fjárframlaga kemur. Til þess er notast við svokallaðar Ríó-stikur sem eru hluti af aðferðafræði Þróunarsamvinnunefndar Efnahags- og framfarastofnunarinnar (OECD-DAC). Tekið er tillit til loftslagsmála í öllum úttektum á vegum Íslands, auk þess sem gerðar eru sértækar úttektir. Úttektir eru aðgengilegar á vef Stjórnarráðsins. Í fjölþjóðlegri þróunarsamvinnu er stuðst við alþjóðlegar úttektir á árangri alþjóðastofnana. Slíkar úttektir eru aðgengilegar á vefsíðum stofnananna. Þar að auki framkvæmir tengslanetið MOPAN (Multilateral Organisations Performance Assessment Network), sem þróunarsamvinnuskrifstofa Efnahags- og framfarastofnunarinnar (OECD) hýsir, óháðar úttektir á alþjóðastofnunum og fjölþjóðlegum þróunarsamvinnuverkefnum sem nýtast í eftirlitsstarfi.
Virk þátttaka í alþjóðasamstarfi er einnig mikilvægur liður í eftirliti svo að tryggja megi að framlögin skili árangri. Fulltrúar íslenskra stjórnvalda eiga því sæti í stjórnum og stýrinefndum og hafa fastafulltrúa gagnvart samstarfsstofnunum og taka þátt í samráðsríkjahópum þegar slík tækifæri gefast. Áhersla er lögð á skilvirkni og gagnsæi og að fylgst sé náið með árangri af þeim verkefnum sem íslensk stjórnvöld styðja.
4. Helstu viðtakendur.
Sjá má upplýsingar um helstu viðtakendur fjárveitinga á sviði loftslagsmála í svari við 2. tölul. fyrirspurnarinnar.
1 Samkvæmt áætlun ársins 2025 var óstaðfest heildarupphæð 781,0 m.kr.; 408,95 m.kr til verkefna með loftslagsáhrif að meginmarkmiði og 372,04 m.kr sem kjarnaframlög til alþjóðastofnana sem starfa að loftslagsmálum.
2 Hækkun framlaga tímabilið 2020–2023 er í samræmi við aukin heildarframlög til alþjóðlegrar þróunarsamvinnu á tímabilinu og má fyrst og fremst rekja til nýrra og/eða hærri framlaga til stærri loftslagssjóða (Græna loftslagssjóðsins og Aðlögunarsjóðsins), aukins stuðnings við smærri verkefni á vegum samstarfsstofnana og þátttöku í endurfjármögnun Norræna þróunarsjóðsins (NDF) sem hófst árið 2022.
