Ferill 96. máls. Aðrar útgáfur af skjalinu: PDF - Word Perfect.
158. löggjafarþing 2026–2027.
Þingskjal 196 — 96. mál.
Svar
atvinnuvegaráðherra við fyrirspurn frá Ingveldi Önnu Sigurðardóttur um vinsæla áfangastaði ferðamanna í eigu ríkisins.
Atvinnuvegaráðuneytið naut liðsinnis Ferðamálastofu, Húsnæðis-, mannvirkja- og skipulagsstofnunar, Náttúruverndarstofnunar og umhverfis-, orku- og loftslagsráðuneytisins við að svara fyrirspurninni.
1. Hvaða vinsælu áfangastaðir ferðamanna eru í eigu ríkisins?
Ekki liggur fyrir samræmd skilgreining á því hvað telst áfangastaður ferðamanna. Við undirbúning svarsins var því miðað við annars vegar náttúruperluna sjálfa og hins vegar aðkomu að henni, þ.e. viðkomandi jörð eða landsvæði í heild. Upplýsingar um eignarhald miðast við eignarhald á landi en ekki mannvirkjum eða öðrum innviðum á svæðunum.
Við val á stöðum var stuðst við gestatalningu Ferðamálastofu og Náttúruverndarstofnunar. Svarið tekur því til þeirra tíu staða í eigu ríkisins sem samkvæmt þeim gögnum eru meðal fjölsóttustu áfangastaða ferðamanna.
Þeir staðir sem svarið nær til eru: Geysir, Gullfoss, Þingvallaþjóðgarður, Reykjadalur, Dimmuborgir, Djúpalón í Snæfellsjökulsþjóðgarði, og Dettifoss, Fjallsárlón, Jökulsárlón og Skaftafell í Vatnajökulsþjóðgarði.
2. Hvaða vinsælu áfangastaðir ferðamanna eru í sameign ríkis og sveitarfélaga eða einkaaðila? Óskað er eftir að fram komi hvaða aðilar eiga staðina með ríkinu.
Eftirfarandi er yfirlit yfir tíu fjölsóttustu áfangastaði í eigu ríkisins og hvernig eignarhaldi þeirra er háttað, þar á meðal hvort um er að ræða sameign ríkisins og annarra aðila. Við afmörkun eignarhalds var miðað við náttúruperluna annars vegar og aðkomu að henni hins vegar:
| Áfangastaður | Náttúruperla – eignarhald | Aðkoma – eignarhald |
| Geysir | Ríkissjóður | Einkaaðili |
| Gullfoss | Ríkissjóður og einkaaðili | Ríkissjóður og einkaaðili |
| Þingvallaþjóðgarður | Ríkissjóður | Ríkissjóður |
| Reykjadalur | Ríkissjóður | Hveragerðisbær |
| Dimmuborgir | Ríkissjóður | Ríkissjóður og einkaaðili |
| Djúpalón | Ríkissjóður | Ríkissjóður |
| Dettifoss | Ríkissjóður og einkaaðilar | Ríkissjóður og einkaaðilar |
| Fjallsárlón | Ríkissjóður og einkaaðilar | Ríkissjóður |
| Jökulsárlón | Ríkissjóður | Ríkissjóður |
| Skaftafell | Ríkissjóður | Ríkissjóður |
3. Stendur til að hefja gjaldtöku á yfirstandandi kjörtímabili að vinsælum áfangastöðum ferðamanna í eigu ríkisins eða áfangastöðum sem eru í sameign ríkis og annarra aðila?
Atvinnuvegaráðherra hefur lagt fram í samráðsgátt stjórnvalda drög að frumvarpi til laga um náttúru- og innviðagjald. Í frumvarpinu er lagt til að tekið verði upp náttúru- og innviðagjald fyrir aðgang að þremur fjölsóttustu ferðamannastöðum í eigu ríkisins: Geysi, Gullfossi og þjóðgarðinum á Þingvöllum. Þessar ráðstafanir eru gerðar til að stuðla að öryggi, álagsstýringu og verðmætasköpun í ferðaþjónustu líkt og fram kemur í stefnuyfirlýsingu ríkisstjórnarinnar. Einstaklingar sem ekki hafa skattalega heimilisfesti á Íslandi þurfa að greiða náttúru- og innviðagjald að upphæð 4.500 kr. fyrir skírteinið sem gildir í eitt ár. Utan háannatíma, eða á tímabilinu 1. nóvember – 31. maí, er gjaldið hins vegar 3.000 kr. Gjaldið nær ekki til fólks með skattalega heimilisfesti á Íslandi sem hefur þegar tekið þátt í fjármögnun innviða og náttúruverndar sem skattgreiðendur. Ekki verður lengur heimilt að innheimta bílastæðagjöld á landsvæðum í eigu eða umsjón ríkisins þar sem náttúru- og innviðagjald er innheimt og verða bílastæðagjöld innan þjóðgarðsins á Þingvöllum þar með ekki lengur innheimt.
Nú þegar eru innheimt þjónustugjöld á sumum þessara staða. Af þeim stöðum sem fram koma í svarinu innheimta opinberir aðilar þjónustugjöld í þjóðgarðinum á Þingvöllum, í Snæfellsjökulsþjóðgarði, við Jökulsárlón og í Skaftafelli. Einkaaðilar innheimta hins vegar bílastæðagjöld við Geysi og Hveragerðisbær í Reykjadal.
