Ferill 236. máls. Aðrar útgáfur af skjalinu: PDF - Word Perfect.

---

158. löggjafarþing 2026–2027.
Þingskjal 261  —  236. mál.

Tillaga til þingsályktunar

um úttekt á starfsemi Ríkisútvarpsins ohf.

Flm.: Rósa Guðbjartsdóttir, Ólafur Adolfsson, Jón Gunnarsson, Jens Garðar Helgason, Árni Helgason, Hildur Sverrisdóttir, Ingveldur Anna Sigurðardóttir.

    Alþingi ályktar að fela menningar-, nýsköpunar- og háskólaráðherra að skipa fimm manna starfshóp innan 30 daga frá samþykkt ályktunar þessarar sem hafi það hlutverk að greina starfsemi Ríkisútvarpsins ohf. Við úttekt á starfsemi Ríkisútvarpsins ohf. skulu m.a. eftirfarandi atriði greind:
     1.      Rekstur, svo sem tekjur, útgjöld, starfsmannafjöldi o.fl. samanborið við einkarekna fjölmiðla.
     2.      Kjarnastarfsemi og kostnaður við hana.
     3.      Framtíðarhlutverk.
     4.      Staða á auglýsingamarkaði.
     5.      Áhrif á rekstrarumhverfi einkarekinna fjölmiðla.
     6.      Hvort og þá hvaða starfsemi er þess eðlis að einkareknir fjölmiðlar geti ekki sinnt henni.
     7.      Hvaða annarri starfsemi í skilningi 4. gr. laga nr. 23/2013 sé sinnt og á hvaða grundvelli ákvörðun um slíka starfsemi hafi verið tekin.
     8.      Samanburður við ríkismiðla annarra Norðurlandaþjóða, einkum hvað varðar fjármögnun, hlutverk og miðlun á öðrum miðlum en sjónvarpi og hljóðvarpi.
    Starfshópurinn skal skila heildstæðri greinargerð innan sex mánaða frá skipun hans.

Greinargerð.

    Í lögum nr. 23/2013 er gerð grein fyrir hlutverki og skyldum Ríkisútvarpsins (RÚV) og annarri starfsemi sem RÚV tekur sér fyrir hendur. Ýmsar skyldur eru þar taldar upp, en margar þeirra eru gríðarlega víðtækar og/eða óskýrar. Má þar sem dæmi nefna skyldu RÚV til að „kynna margbreytileika mannlífs, lífsviðhorfa og lífsskilyrða í landinu“ og að „skapa vettvang fyrir aðkomu almennings að stefnumótun fjölmiðlunar í almannaþágu“. Þá hefur RÚV einnig heimild til þess að sinna annars konar starfsemi en fjölmiðlun í almannaþágu og hefur nær algerlega frjálsar hendur í þeim efnum.
    Staða einkarekinna fjölmiðla hefur versnað til muna á undanförnum árum á sama tíma og staða RÚV hefur að mestu leyti haldist óbreytt. Staða RÚV gagnvart öðrum fjölmiðlum hefur lengi verið til umræðu og þá sérstaklega umsvif RÚV á auglýsingamarkaði. Þá hefur RÚV sætt gagnrýni vegna fréttaflutnings og deilt hefur verið um hvort RÚV sinni hlutlægnisskyldu sinni með fullnægjandi hætti. Slík gagnrýni á störf fjölmiðla er algeng og ekki bundin við RÚV. Aftur á móti verður að líta til þess að RÚV er rekið fyrir almannafé og sérstakur skattur er lagður á almenning í þeim tilgangi að fjármagna starfsemi þess.
    Í tillögu þessari er lagt til að skipaður verði sérstakur starfshópur til þess að gera úttekt á starfsemi RÚV og bera saman við stöðu einkarekinna fjölmiðla, m.a. með tilliti til reksturs, útgjalda, tekna og starfsmannafjölda. Jafnframt skuli starfshópurinn fjalla um framtíðarhlutverk RÚV í síbreytilegu fjölmiðlaumhverfi og stöðu þess á auglýsingamarkaði. Auk þess skal starfshópurinn leggja mat á hvort einhver starfsemi RÚV sé þess eðlis að einkaaðilum sé ekki fært að sinna sams konar hlutverki með viðunandi hætti. Þá skal hópurinn taka til skoðunar aðra starfsemi RÚV í skilningi 4. gr. laga nr. 23/2013 og hvaða ástæður liggi því til grundvallar að RÚV standi í annarri starfsemi en þeirri sem talin er upp í 3. gr. laganna. Að auki skal nefndin bera saman starfsemi RÚV og annarra ríkisfjölmiðla á Norðurlöndunum og þá sérstaklega hvað varðar fjármögnun, hlutverk og aðra starfsemi sem ekki er lögbundin, svo sem hlaðvörp og miðlun á samfélagsmiðlum. Á undanförnum árum hafa verið gerðar breytingar á lagaumhverfi og starfsháttum ríkismiðla annars staðar á Norðurlöndunum um framangreind atriði og er tilefni til þess að athuga hvort rétt sé að ráðist verði í sambærilegar breytingar á starfsemi RÚV.