Ferill 218. máls. Aðrar útgáfur af skjalinu: PDF - Word Perfect.
158. löggjafarþing 2026–2027.
Þingskjal 350 — 218. mál.
Svar
menningar-, nýsköpunar- og háskólaráðherra við fyrirspurn frá Söndru Sigurðardóttur um málstefnu íslensks táknmáls.
1. Hvernig hefur innleiðingu málstefnu íslensks táknmáls miðað frá því að þingsályktun þess efnis var samþykkt 20. mars 2024?
Innleiðing málstefnu íslensks táknmáls hófst árið 2024 og tekur mið af aðgerðaáætlun hennar fyrir árin 2024–2027. Málstefnan byggist á sex meginstoðum: máltöku táknmálsbarna, rannsóknum og varðveislu, jákvæðu viðhorfi, fjölgun umdæma íslensks táknmáls, lagaumhverfi og máltækni. Markmiðið er að styrkja stöðu málsins, varðveita það til framtíðar og bæta málumhverfi og þátttökumöguleika táknmálsfólks.
2. Hvernig miðar framkvæmd þeirra aðgerða sem kveðið er á um í aðgerðaáætlun málstefnu íslensks táknmáls 2024–2027? Hvaða aðgerðum, eftir því sem við á, er lokið, hvaða aðgerðir eru komnar til framkvæmda en er ólokið og hvaða aðgerðir eru óhafnar?
Aðgerðaáætlunin nær til 32 aðgerða sem heyra undir fjölbreyttan hóp ábyrgðaraðila. Framkvæmdir eru hafnar á 26 aðgerðum en sex aðgerðir eru enn á undirbúningsstigi. Engri aðgerð hefur verið formlega lokið.
Meðal verkefna sem eru komin til framkvæmda eru snemmtæk íhlutun og ráðgjöf fyrir börn og fjölskyldur, samþætting þjónustu í þágu farsældar táknmálsbarna og stuðningur við skóla. Jafnframt er hafin vinna við rannsóknir og undirbúning málheildar íslensks táknmáls, aðgengi að upptökum á SignWiki, þróun fjarnáms og fjarkennslu og áframhaldandi söfnun málfanga.
Meðal helstu ábyrgðaraðila eru menningar-, nýsköpunar- og háskólaráðuneyti, mennta- og barnamálaráðuneyti, Samskiptamiðstöð heyrnarlausra og heyrnarskertra, RÚV, Háskóli Íslands og Félag heyrnarlausra.
Staða aðgerða 3. nóvember 2026:
| Aðgerðir | Staða | |
| A1 | Snemmtæk íhlutun fyrir börn og fjölskyldur | Framkvæmd hafin |
| A2 | Samþætting þjónustu í þágu farsældar táknmálsbarna | Framkvæmd hafin |
| A3 | Markvisst eftirlit með námi og kennslu táknmálsbarna í leik-, grunn- og framhaldsskólum | Framkvæmd hafin |
| A4 | Endurskoðun aðalnámskrár til að styrkja stöðu íslensks táknmáls | Framkvæmd ekki hafin |
| A5 | Nám í kennslufræði táknmáls við Háskóla Íslands | Framkvæmd hafin |
| A6 | Upplýsingar og gjaldfrjáls ráðgjöf um máltöku | Framkvæmd hafin |
| A7 | Gjaldfrjáls ráðgjöf fyrir leik- og grunnskóla | Framkvæmd hafin |
| A8 | Markviss aðlögun táknmálsbarna að tákmálssamfélagi | Framkvæmd hafin |
| A9 | Færnimat í íslensku táknmáli á grundvelli evrópskra staðla | Framkvæmd ekki hafin |
| A10 | Táknmálstalandi nemendur í leik-, grunn- og framhaldsskólum njóti náms og kennslu við hæfi | Framkvæmd hafin |
| A11 | Fræðsluefni um íslenskt táknmál | Framkvæmd hafin |
| A12 | Menningarsjóðir aðgengilegir vegna útgáfu táknmálsefnis | Framkvæmd hafin |
| A13 | Almenningur hafi aðgengi að táknmálsnámi hjá Samskiptamiðstöð heyrnarlausra og heyrnarskertra | Framkvæmd hafin |
| B1 | Verkefnaáætlun fyrir málheild um íslenskt táknmál | Framkvæmd hafin |
| B2 | Rannsóknir á íslensku táknmáli og miðlun þeirra | Framkvæmd hafin |
| B3 | Aðgengi að upptökum á SignWiki | Framkvæmd hafin |
| C1 | Upplýsingar og viðburðir á íslensku táknmáli | Framkvæmd hafin |
| C2 | Foreldrar táknmálsbarna fái faglega ráðgjöf og fræðslu um íslenskt táknmál | Framkvæmd hafin |
| C3 | Upplýsingar um réttindi tengd íslensku táknmáli verði aðgengilegar á vefjum | Framkvæmd hafin |
| C4 | Reglulegir viðburðir um íslenskt táknmál | Framkvæmd hafin |
| C5 | Fræðsla um íslenskt táknmál, sögu og menningu þess hluti af námsefni grunnskólabarna | Framkvæmd hafin |
| C6 | Jákvætt viðhorf til íslensks táknmáls til stuðnings stefnuaðgerðum stjórnvalda | Framkvæmd ekki hafin |
| C7 | Dagur íslenska táknmálsins 11. febrúar | Framkvæmd hafin |
| D1 | Þýðingar úr íslensku yfir á íslenskt táknmál og öfugt | Framkvæmd hafin |
| D2 | Endurmenntun táknmálstúlka verði tryggð sem og sérhæfing | Framkvæmd ekki hafin |
| D3 | Táknmálstalandi fólk hafi möguleika á að birta eigin sögur eða annað listrænt efni | Framkvæmd hafin |
| D4 | Aukið aðgengi efnis og fræðslu á íslensku táknmáli | Framkvæmd hafin |
| E1 | Endurskoðun laga um Samskiptamiðstöð heyrnarlausra og heyrnarskertra | Framkvæmd ekki hafin |
| E2 | Lög um stöðu íslenskrar tungu og íslensks táknmáls metin í samræmi við málstefnu | Framkvæmd ekki hafin |
| F1 | Þróun umhverfis til fjarnáms og fjarkennslu íslensks táknmáls | Framkvæmd hafin |
| F2 | Áframhaldandi söfnun málfanga | Framkvæmd hafin |
| F3 | Táknmálstalandi fólk menntað og þjálfað í tækni sem notuð er til að byggja upp málheild íslensks táknmáls | Framkvæmd hafin |
3. Eru einhver áform uppi um hvernig málstefnu íslensks táknmáls 2024–2027 verður fylgt eftir þegar hún hefur runnið sitt skeið?
Aðgerðaáætlunin rennur út í lok árs 2027 og mikilvægt er að ákvörðun um næstu skref verði tekin að höfðu nánu samráði við táknmálssamfélagið, málnefnd um íslenskt táknmál og ábyrgðaraðila aðgerða. Þannig verði tryggð samfella í stuðningi við íslenskt táknmál og áfram unnið að því að styrkja máltöku táknmálsbarna, varðveislu málsins og möguleika táknmálsfólks til fullrar þátttöku í samfélaginu.
