Ferill 45. máls. Aðrar útgáfur af skjalinu: PDF - Word Perfect.

---

158. löggjafarþing 2026–2027.
Þingskjal 45  —  45. mál.

Frumvarp til laga

um breytingu á lögum um opinber fjármál, nr. 123/2015 (árs fyrirvari skattahækkana).

Flm.: Guðlaugur Þór Þórðarson, Diljá Mist Einarsdóttir, Jens Garðar Helgason Ingveldur Anna Sigurðardóttir, Njáll Trausti Friðbertsson, Rósa Guðbjartsdóttir, Sigurður Örn Hilmarsson.

1. gr.

    Eftirfarandi breytingar verða á 1. gr. laganna:
     a.      Í stað orðanna „og styrkri og ábyrgri stjórn opinberra fjármála“ í 1. málsl. kemur: styrkri og ábyrgri stjórn opinberra fjármála og fyrirsjáanleika.
     b.      Við bætist nýr töluliður, svohljóðandi: vandaðan undirbúning og fyrirsjáanleika lagasetningar til tekjuöflunar hins opinbera.

2. gr.

    Á eftir 65. gr. laganna kemur ný grein, 65. gr. a, ásamt fyrirsögn, svohljóðandi:

Fyrirsjáanleiki skattlagningar.

    Til að tryggja fyrirsjáanleika skulu hækkanir á sköttum, sem nema meira en 0,05% af vergri landsframleiðslu í heildarskatttekjur, taka gildi 12 mánuðum eftir samþykkt laga frá Alþingi þar um.
    Heimilt er að víkja frá tímamarki 1. mgr. í neyðartilvikum og þegar fyrirvari í 1. mgr. skapar fyrirsjáanlega óstöðugleika á mörkuðum eða í hagkerfinu.

3. gr.

    Lög þessi öðlast þegar gildi.

Greinargerð.

    Frumvarp þessa efnis var áður lagt fram á 157. löggjafarþingi ( 365. mál) án þess að mælt væri fyrir því. Er það nú lagt fram óbreytt.
    Ábyrg efnahagsstjórn er lykillinn að farsælu samfélagi þar sem agi í ríkisútgjöldum, skýr forgangsröðun í þágu grunnþjónustu, einfalt regluverk og gagnsæi tryggja atvinnulífinu súrefni til vaxtar og þjóðinni betri lífskjör til framtíðar.
    Fyrirsjáanleiki og gagnsæi í skattamálum er gríðarlega mikilvægt fyrir íslenskt atvinnulíf, ekki síst þegar kemur að erlendum fjárfestingum. Eftir því sem skattamál verða sífellt flóknari tæknilega eykst þörfin fyrir það að lög, reglugerðir og leiðbeiningar skattyfirvalda séu ítarleg og skýr. Eðlilegt er að lög um opinber fjármál hafi það að markmiði að auka fyrirsjáanleika í tekjuöflunarkerfi ríkisins.
    Til að tryggja nægjanlegan fyrirsjáanleika fyrir fólk og fyrirtæki til að bregðast við áhrifum skattahækkana er með frumvarpi þessu lagt til að samþykkja þurfi breytingar sem leiða til skattahækkana 12 mánuðum áður en þær taka gildi. Telja verður eðlilegt að gera þá kröfu til stjórnvalda að þau geri langtímaáætlanir sem standist og því ekkert því til fyrirstöðu að lögfesta reglu sem þessa.

Um 1. gr.

    Mikilvægt er að skýrt sé kveðið á um í markmiðsgrein laga um opinber fjármál að fyrirsjáanleiki sé áhersluþáttur við lagasetningu til tekjuöflunar hins opinbera.

Um 2. gr.

    Í 1. mgr. ákvæðisins er skýrt kveðið á um að skattahækkanir taki ekki gildi fyrr en 12 mánuðir hafa liðið frá samþykkt laga um skattahækkanir. Tilgangur ákvæðisins er sá að fólk og fyrirtæki geti búið sig undir breytta skattlagningu með ásættanlegum fyrirvara. Lagt er til að miðað verði við skatta sem nema meira en 0,05% af vergri landsframleiðslu í heildarskatttekjur. Ákvæðið tekur ekki til krónutöluhækkana ef þær eru í samræmi við verðlagsþróun.
    Í 2. mgr. er að finna undanþágu frá 1. mgr. ef slík neyðaratvik koma upp í samfélaginu að setja þurfi af stað tekjuöflun með skemmri fyrirvara en meginreglan kveður á um.
    Hægt er að réttlæta skattahækkanir með skömmum fyrirvara í tveimur tilvikum. Í fyrsta lagi ef upp kemur einhvers konar neyð og hins vegar þegar fyrirséð er að bið eftir gildistöku hvetur til undanskota á skatti. Sem dæmi má nefna að ef setja á skatt á útflæði fjármagns úr íslensku hagkerfi þá væri hvati til að fara út úr krónustöðunni á meðan 12 mánaða fyrirvarinn væri að líða, þ.e. áður en skattahækkunin tekur gildi, sem hefði neikvæð áhrif á gengið og skattstofninn væri þá að einhverju leyti horfinn.

Um 3. gr.

    Ákvæðið þarfnast ekki skýringa.