Stefnuræða forsætisráðherra og umræður um hana.
Forseti. Góðir landsmenn. Mörgum fannst eflaust kunnuglegt að heyra forsætisráðherra segja í sífellu að nú verði ráðist í tiltekt. Ég sá forsætisráðherrann Jóhönnu Sigurðardóttur ljóslifandi fyrir mér. Hún og samherjar hennar þreyttust ekki á að tala um tiltektir. Viðhorf þeirra var að fyrst þau væru að taka til ætti þeim að leyfast allt og aðrir ættu að hafa sig hæga. Stundum er sagt að sagan endurtaki sig ekki en hún rími og það má aldeilis segja um okkar tíma að þeir ríma. Hjá fyrstu vinstri stjórninni var lagt upp með að ráðist yrði í endurreisn efnahagslífsins, að ná tökum á verðbólgunni, lækka vexti, verja atvinnulífið og sameina þjóðina. Við munum öll hvernig það fór. Í raun snerist kjörtímabilið um að steypa þjóðinni í átök um Evrópusambandið, sem var þó í tómu tjóni einu sinni sem oftar, ráðast gegn þeim sem stjórnin taldi óæskilega, hækka skatta og láta undan öllum kröfum að utan. Þetta er ekkert hálfrím. Nú er líka allt afsakað með því hvað síðasta ríkisstjórn hafi verið slæm. Það þarf ekkert að minna mig eða aðra á það. Við vitum allt um hversu hræðileg síðasta ríkisstjórn var. Ég varaði við því í sjö ár. Hún eyddi stórkostlega um efni fram, missti tökin á útlendingamálunum að því marki að úr varð heimsmet. Hún elti fullkominn galskap í rétttrúnaðinum, m.a. í loftslagsrefsingum, og áformaði að setja alla landsmenn á námskeið um hvernig þeir ættu að tjá sig og hugsa.
Þetta vitum við. En ef nýja ríkisstjórnin ætlar að afsaka sig með því hversu slæm síðasta ríkisstjórn hafi verið, af hverju gerum við ekki betur? Hvers vegna heldur hún þvert á móti áfram að bæta í vitleysuna, að toppa stjórnina sem hún segist vera að taka til eftir? Hvers vegna slær hún enn eitt metið í að eyða peningum almennings? Hvers vegna hækkar hún skatta á fólk enn þá meira? Hvers vegna ræðst hún ekki í alvörusparnað? Hvers vegna eykur hún enn á loftslagsþvinganirnar? Hvers vegna vill hún skerða tjáningarfrelsi? Og hvers vegna telur forsætisráðherra að lausnin á útlendingamálum sé nýjasti hælispakki Evrópusambandsins?
Helsti munurinn á nýju vinstri stjórninni og þeim fyrri er þó líklega þessi: Á meðan fyrri stjórnir þráðu fyrst og fremst að ná völdum óháð kosningaloforðum og nýta þau völd svo að vild, þá ber nýja stjórnin það með sér að þar telji fólk sig einfaldlega fætt til að ráða. Þess vegna er ekki bara litið fram hjá kosningaloforðunum heldur líka lýðræðishefðum, siðum, reglum og lögum við stjórn landsins. Forsætisráðherra talaði hér áðan eins og verkstjóri sem lítur á þingmenn sem starfsmenn við færibandið í verksmiðjunni sem þurfa að standa sig betur við að afgreiða það sem kemur úr vélunum. Svona talar forsætisráðherra þrátt fyrir að einstrengingsháttur ráðherrans hafi orðið til þess að ríkisstjórnin fórnaði á síðasta þingi 44 stjórnarmálum sem sæmileg sátt var um, fremur en að láta sig hafa það að semja um þinglok eins og allir forsætisráðherrar fram að þessu.
Stór mál eru óleyst á Íslandi og víða birtast fyrirsjáanleg mistök. Um leið eru miklar blikur á lofti í alþjóðamálum. Forsætisráðherra ætti að vita að í ráðuneytinu hanga yfir manni tveir listar; það sem mann langar að gera og það sem þarf að gera. Nú er margt sem þarf að gera. Við þær aðstæður hef ég samúð með forsætisráðherra. Það hlýtur að vera erfitt að vera í ríkisstjórn þar sem annar flokkurinn telur að kjörtímabilið snúist ekki um annað en að koma Íslandi í Evrópusambandið með góðu eða illu og hinn flokkurinn þarf að vera undir stöðugu innanhússeftirliti. Svo er það flokkur forsætisráðherrans. Kristrún Frostadóttir segist hafa breytt Samfylkingunni, en hún sagði það bara. Það er rauður þráður hjá þessari ríkisstjórn að segja eitt en svo er raunin önnur.
Svona er þetta líka varðandi ríkisfjármálin og báknið. Það er ekki nóg að segja hlutina. Ég hef upplifað þetta sjálfur, á öðru sviði reyndar. Í gegnum tíðina hef ég oft sagt að ég væri að fara að grennast. Svo áttaði ég mig á því að það skilaði engu fyrr en ég fór að borða minna og nýta hitaeiningarnar betur og í hollari mat. Það er ekki sama orð og efndir.
Nú ætlast stjórnarmeirihlutinn og félagar til að stjórnarandstaðan hagi sér vel, hlýði hinum rétt bornu. Miðflokkurinn mun ekki hlýða. Við munum styðja öll framfaramál en um leið veigrum við okkur ekki við að veita harða andspyrnu þegar stjórnin fer út af sporinu. Og þegar fullveldi og framtíð landsins er undir munum við hvergi hopa. Í nærri tíu ár hefur landinu að miklu leyti verið stjórnað af ríkisstjórnum sem urðu viðskila við heilbrigða skynsemi. Afleiðingarnar blasa við. En við vitum að það er hægt að gera þetta betur og allt öðruvísi. Við þekkjum tækifæri þjóðarinnar og hversu hratt er hægt að laga hlutina ef skynsemi og hugrekki ráða för. Við erum klár í slaginn og bjóðum alla sem hafa fengið nóg af innihaldslausum orðum, rétttrúnaði og hjarðhegðun og vilja leggja okkur lið velkomna í hópinn. Það er verk að vinna.
