Stefnuræða forsætisráðherra og umræður um hana.
Frú forseti. Ég held að við upplifum það öll hér inni að það er mikill heiður að vera kjörinn á Alþingi, alveg sama í hvaða flokki við erum. Við hljótum öll að finna fyrir því núna þegar þingveturinn er að hefjast að þetta er mikil ábyrgðarstaða og að við skuldum fólkinu í landinu að standa okkur vel í okkar störfum, alveg nákvæmlega sama hvort við erum stjórnarmegin eða í stjórnarandstöðu. Mér fannst við fara svolítið hressilega út af sporinu á síðasta þingvetri. Það voru margar ástæður fyrir því, mjög margar ástæður fyrir því, og það hvarflar ekki að mér eina mínútu að segja að þetta sé allt bara stjórnarandstöðunni að kenna. Hér þarf stjórnarmeirihlutinn líka auðvitað að kannast við sína ábyrgð í þessu.
Það er mjög eðlilegt að við tökumst á um hugmyndir, stefnu og strauma og hvert við viljum leiða landið okkar. Til þess erum við kjörin. En þegar við verjum 160 klukkustundum í eitt þingmál, með djúpri virðingu fyrir okkur öllum, þá erum við einhvers staðar að villast. Þá erum við komin út í skurð. Afleiðingin af þessu varð sú að fjölmörg mál sem var algjör samstaða um hér á Alþingi Íslendinga, meðal allra flokka, allra þingmanna, náðu ekki fram að ganga. Hvernig birtumst við sem Alþingi, alþingismenn, flokkar, stjórn eða stjórnarandstaða þegar við náum ekki einu sinni að klára mál sem við erum öll sammála um? Þetta finnst mér að við þurfum að laga á kjörtímabilinu. Það er enginn skaði fyrir stjórnina eða stjórnarandstöðuna að ganga svolítið samhentari í þingstörfin en við gerðum á síðasta vetri.
Það hefur svolítið verið tekist á um alls konar hluti í þessari umræðu í kvöld, sem er auðvitað framhald af þeirri umræðu sem var síðasta vetur og í sumar. Hér hefur verið tekist á um orðið tiltekt. Það er vissulega gott og gilt orð. Þessi ríkisstjórn er stofnuð til þess að taka til með ákveðnum hætti. Það er hún svo sannarlega. En það má líka orða hlutina með þeim hætti að við erum hér ekki bara til að taka til heldur til að fara betur með peninga annarra. Það eru aðrir en við sem eiga fjármunina sem við erum að verja og deila út í alls konar verkefni og við þurfum að vanda okkur þegar við erum að sýsla með annarra manna fé. Þess vegna er það algjört lykilatriði að ná niður verðbólgu og vöxtum. Þess vegna sjáum við svona sterk skilaboð í fjárlagafrumvarpinu um að það sé verið að greiða niður skuldir, að það sé verið að ná niður fjárlagahallanum, vegna þess að það býr til grunn fyrir okkur, býr til pall fyrir okkur til að standa á þegar við ætlum síðan að taka utan um okkar bræður og systur sem standa höllum fæti í samfélaginu.
Þessi ríkisstjórn hefur einsett sér að ná hallalausum fjárlögum ári fyrr en síðasta ríkisstjórn. Samt er það þannig að stjórnmálaleiðtogar úr síðustu ríkisstjórn eru hér að gagnrýna að ekki sé nóg að gert. Samt ætluðu þessir einstaklingar að gera þetta ári síðar en þessi ríkisstjórn ætlar að gera. Mér finnst svolítið holur hljómur í þessu, með djúpri virðingu fyrir öllum persónum og leikendum. Það er ekki þannig að menn geti þvegið af sér allar syndir fortíðarinnar og við erum að takast á við alls konar hagstjórnarmistök sem gerð hafa verið á síðustu árum. Það er tiltekt. Það er líka að fara betur með peninga
Auðvitað fór hér fram smá tilvísun í Evrópusambandið. Alltaf skal það gerast. Þegar Sjálfstæðisflokknum, Framsóknarflokknum eða Miðflokknum líður illa þá er Evrópusambandið dregið fram: Það er verið að reyna að koma okkur í Evrópusambandið, sama hvað. Það er verið að reyna að koma okkur í Evrópusambandið í skjóli nætur. Það er verið að reyna að fara með okkur bakdyramegin inn í Evrópusambandið.
En hvað erum við að fara að gera? Munið þið eftir hugtakinu pólitískur ómöguleiki þegar stjórnmálamenn sem treystu sér ekki til að standa við kosningaloforðin eða ályktun þingsins fóru að tala um að það væri pólitískur ómöguleiki að gera það? Ég vil dusta rykið af þessu hugtaki, sem hefur á sér svolítið neikvæðan blæ, vegna þess að við stöndum einmitt núna frammi fyrir ákveðnum pólitískum ómöguleika. Hann er sá að við erum að fara að halda þjóðaratkvæðagreiðslu, við erum að fara að leita til þjóðarinnar um það hvort við eigum að halda áfram viðræðum við Evrópusambandið. Það er ekki gert í skjóli nætur. Það er ekki gert bakdyramegin. Það er pólitískur ómöguleiki að halda því fram. Það er pólitískur ómöguleiki að halda þjóðaratkvæðagreiðslu án þjóðarinnar. Við gerum það ekki á næturnar og við förum ekki bakdyramegin inn, einfaldlega vegna þess að við vitum ekkert hvar bakdyrnar á Brussel eru.
Það er líka þannig og ég bara lofa okkur öllum því: Við munum ekki einhvern tímann á kjörtímabilinu sofna á Íslandi og vakna allt í einu í Brussel daginn eftir. Við sofnum ekki í Evrópska efnahagssvæðinu og vöknum daginn eftir í Evrópusambandinu. Við erum einfaldlega að leita til þjóðarinnar vegna þess að stjórnmálin í gegnum tíðina hafa reynst algjörlega vanmáttug gagnvart þeirri spurningu hvort við eigum að fara þarna inn eða ekki. Það er ekki rétti tíminn — eins og það sé einhvern tímann þannig í íslensku samfélagi að það séu engin önnur verkefni og okkur gefist þá bara næði til að ræða um Evrópusambandið. Það er líka talað alltaf um að við séum ekki að tala nógu mikið um Evrópusambandið. Ég fæ ekki frið fyrir stjórnarandstöðuþingmönnum í mötuneytinu, það er svo mikið verið að tala við mig um Evrópusambandið. Við vorum að ræða um þetta í kosningabaráttunni (Forseti hringir.) og stefna ríkisstjórnarinnar er algerlega klár. Þetta er ofur einfaldlega það að við ætlum að treysta þjóðinni fyrir því að gefa okkur einhverja vísun í það hvert hún vilji fara. (Forseti hringir.) Við skulum ekki óttast dóm þjóðarinnar, alveg sama hver niðurstaðan er.
Ég vona heitt og innilega, algerlega óháð Evrópusambandinu, að okkur takist öllum að vinna vel saman í vetur.
