fjárlög 2026.
Virðulegur forseti. Það er nú þannig í þessari umræðu almennt um ríkisfjármálin að þar bregður fyrir hugtökum sem mönnum er kannski ekki tamt að nota alla jafna og kannski ekki fyrir leikmenn að henda reiður á hvað fela í sér. Ég rifja bara upp í grófum dráttum að hér áður fyrr var lögð áhersla á að það væri jöfnuður í ríkisfjármálum. Það þótti nú svona frekar skiljanlegt að það væri ákveðinn jöfnuður milli tekna og útgjalda. En það þótti á einhverjum tímapunkti ekki nógu fínt og það var farið að bregða fyrir sig hugtakinu frumjöfnuði og því flaggað ótt og títt að ríkisfjármálin væru í góðum málum af því að frumjöfnuður væri í svo ágætu horfi. Þar með var ekki verið að taka tillit til mikilla fjármagnsgjalda, vaxtagjalda sem t.d. Ísland hefur þurft að glíma við undanfarin ár. Nú síðast, það nýjasta, þá tók ég eftir að mönnum þótti ekki frumjöfnuðurinn vera nægilega gagnlegur og voru farnir að nota sveifluleiðréttan frumjöfnuð. Það er sem sagt frumjöfnuður sem tekur ekki tillit til vaxtaútgjalda en tekur síðan samt ýkt tillit til hagsveiflunnar. Allt er þetta auðvitað bara leikur að framsetningu og ekki til þess fallið að almenningur og jafnvel þingmenn geti veitt aðhald milli ára og tímabila, raunverulegt aðhald á ríkisfjármálin. Það skiptir miklu máli að framsetning ríkisfjármálanna sé stöðug og óbreytt, a.m.k. svona til skamms tíma en auðvitað líka til lengri tíma.
Ég hjó eftir því í umræðunni fyrr í dag, ég átti orðaskipti við hæstv. forsætisráðherra um gríðarlega skattahækkun á bifreiðar. Það kom mér á óvart að hæstv. forsætisráðherra svaraði því til að þessi hækkun, þessi mikla skattahækkun á heimilin í landinu, á bílaeigendur, væri eðlileg í ljósi þess að skattar á bifreiðar hefðu hingað til verið tiltekið hlutfall af landsframleiðslu og það hefði gerst núna á einhverjum tímapunkti að þessir skattar hefðu lækkað í samanburði við landsframleiðslu. Það væri nú bara alls ekki nógu gott. Nú væri komið að því að hífa upp skattana þannig að þeir væru áfram tiltekið hlutfall af landsframleiðslu. Mér þætti fróðlegt að vita hvort hæstv. fjármálaráðherra væri sammála þessari nálgun af því að hún er svo sannarlega ný og ég held að þingmenn þurfi að setja á sig aðeins önnur gleraugu ef þetta á að vera viðmið, að skattheimtan hér á landi eigi á hverjum tíma að vera eitthvað tiltekið hlutfall af landsframleiðslu. Mannfjandsamlegt, a.m.k. fjandsamlegt hinum vinnandi manni, myndi ég nú telja slíka stefnu vera. En mér þætti fróðlegt að vita hvort hæstv. fjármálaráðherra teldi þetta vera sérstakt markmið. En ég nefndi þetta nú bara svona í upphafi sem dæmi um hugtakanotkun sem menn slá fram og bregða fyrir sig í þessari umræðu, sem er svo sannarlega ekki til að varpa ljósi á ríkisfjármálin. Og umfram allt, ef menn ætla að halda sig við það að landsframleiðsla eigi að hafa áhrif á skattheimtuna þá hafa menn misst algjörlega sjónar á tilgangi og hlutverki skatta. Eini tilgangur skatta er að afla fjár fyrir útgjöld ríkissjóðs. Það er eini tilgangur skattheimtu og hann er lagður á af illri nauðsyn. Það er ekki náttúrulögmál að skattar þurfi að vera háir. Það er ekki náttúrulögmál.
Ég vil nefna hér líka að vaxtakostnaðurinn, og ég tek undir áhyggjur hæstv. fjármálaráðherra, og ég held að við höfum þær öll, af þessum mikla vaxtakostnaði, 125 milljarðar, sem er auðvitað algerlega ósjálfbært, vaxtagjöld eru enn þá í fimmta sæti í topp fimm sætum yfir útgjaldaliði ríkisins. Þetta gengur auðvitað ekki. En ég vil minna á það að ástæðan fyrir því að við erum í þessari stöðu í dag, 2025, er að á síðasta kjörtímabili var gripið til yfirgripsmikilla aðgerða í Covid, yfirgripsmikilla aðgerða í nafni sóttvarna sem engum árangri skilaði í sóttvörnum en hefur skilið þjóðina eftir með vaxtakostnað sem útgjaldalið í fimmta sæti. Ég vil minna á það líka að þeir flokkar sem nú sitja í ríkisstjórn kölluðu eftir meiri aðgerðum. Þeim fannst ekki nóg að gert á síðasta kjörtímabili og kjörtímabilinu þar á undan, í aðgerðum í nafni sóttvarna en svo sannarlega ekki í þágu heilbrigðis- eða ríkisfjármála.
Í þessu fjárlagafrumvarpi kemur fram að lögð sé áhersla á að það eigi að létta undir með barnafólki. Það finnst mér skjóta skökku við. Ég get nefnt tvö dæmi, þau eru auðvitað fleiri en ég ætla að nefna tvö hér. Annars vegar er með þessu fjárlagafrumvarpi verið að fella niður heimild hjóna til samsköttunar. Formaður fjárlaganefndar nefndi í umræðu hér í dag þegar hún var spurð um þetta að þetta væri vegna þess að ríkissjóður gæti auðvitað ekki verið að gefa frá sér framtíðarskatttekjur og þessi samsköttun nýttist bara hátekjufólki. Það er öðru nær. Samsköttun hjóna nýtist bara þeim hjónum þar sem annar aðilinn er ekki með neinar tekjur. Það er fólkið sem hefur verið að nýta sér samsköttunina svona heilt yfir. Ég geri miklar athugasemdir við þetta í ljósi þess fyrirkomulags sem við höfum haft á Íslandi og vestræn ríki þar sem meginstefið í allri löggjöf um fjölskylduna er samábyrgð hjóna. Það endurspeglast meira að segja líka í lögfestingu á ábyrgð hjóna á t.d. skattskuldum hvors annars.
Hitt dæmið sem ég vil nefna eru bílarnir. Þeir hafa verið svolítið til umræðu og ekki að ástæðulausu vegna þess að það er mjög mikil skattahækkun boðuð í þessu fjárlagafrumvarpi gagnvart eigendum bifreiða, 11 milljarða skattahækkun. Þetta eru svona sirka 100.000 kr. á heimili, skattahækkunin. Mér þætti gaman að vita í þessu samhengi, af því að menn hafa reynt að réttlæta þetta með því að þetta sé með tilkomu rafbíla, en rafbílar eru enn þá í miklum minni hluta hér á Íslandi og þeim mun ekki fjölga þannig að því marki sem menn — ég ætla ekki að fullyrða um þróunina, auðvitað getur hún orðið þannig og það er mögulegt að það verði hagkvæmt að þeim fjölgi mjög. En þeim hefur ekki fjölgað svo mjög að það réttlæti einhverja stórkostlega kerfisbreytingu á þessum tímapunkti og hvað þá þessa skattahækkun. Ég vil nefna það líka að þeir rafbílar sem þegar eru komnir í notkun, að það hefur verið gripið til aðgerða vegna þeirra. Það er búið að taka upp nýtt kerfi vegna rafbílanna. Það er búið að stoppa í það gat, ef menn vilja líta á það sem gat, sem rafbílar og notkun þeirra á vegunum kann að hafa skapað. Það er búið að stoppa í það. Þannig að hér er ekkert um annað að ræða en klára skattahækkun á heimilin í landinu, á fjölskyldurnar, einkum og sér í lagi á barnafólk sem fæst, langfæst getur verið án þess að eiga bíl. Þetta finnast mér kaldar kveðjur.
Ég vil í framhaldi líka aðeins drepa á málefnum Ríkisútvarpsins því að það hefur verið hér til umræðu og hæstv. forsætisráðherra boðaði fyrr í dag hagræðingu þegar kemur að RÚV. Höfum í huga að RÚV eru markaðir 6,8 milljarðar kr., 6,8 milljarðar eru eyrnamerktir RÚV í þessu fjárlagafrumvarpi. Það er boðuð hagræðing, einhvers konar frumvarp. Það þarf ekki annað en að fara í þingmálaskrá ríkisstjórnarinnar til að sjá að það frumvarp sem boðað er, sem hæstv. menntamálaráðherra boðar varðandi RÚV, varðar samdrátt á tekjum RÚV úr hendi auglýsenda, ekki úr hendi skattgreiðenda. Og ég á eftir að sjá það að hér verði ekki boðaðar einhverjar mótvægisaðgerðir við því að taka RÚV af auglýsingamarkaði með þeim hætti að fjárframlög, þessir 6,8 milljarðar í þessu frumvarpi, hækki enn frekar. Mér þætti því vænt um að vita hvort hæstv. fjármálaráðherra viti eitthvað meira um þetta en hæstv. forsætisráðherra. Hvort hann sjái fyrir sér og hvort hann sjái ekki tilefni til þess að draga úr fjárframlögum RÚV, draga úr umfangi RÚV, ekki bara á auglýsingamarkaði heldur á fjölmiðlamarkaði þar sem RÚV er frekt til fjörsins, keppir um dagskrárgerð, keppir um starfsfólk og þarf ekki að hafa áhyggjur af rekstrartekjum (Forseti hringir.) af því að þær eru hér 6,8 milljarðar á næsta ári, beint úr vösum skattgreiðenda.
