fjárlög 2026.
Virðulegi forseti. Í frumvarpi til fjárlaga 2026 er gert ráð fyrir tæpum 116 milljörðum kr. í fjárheimildir á ábyrgðarsviði innviðaráðuneytisins. Það er hækkun um tæpa 13 milljarða á milli ára eða um 12,5%. Verkefnið innviðaráðuneytis eru á málefnasviðum 8 og 11 og mun ég nú gera grein fyrir helstu áherslum fram undan og breytingum á milli ára.
Til málefnasviðs 8, sveitarfélög og byggðamál, teljast Jöfnunarsjóður sveitarfélaga, Byggðastofnun, byggðaáætlun, sóknaráætlun landshluta, flutningssjóður olíuvara og jöfnun flutningskostnaðar. Framlög til Jöfnunarsjóðs sveitarfélaga verða ríflega 37 milljarðar kr. og aukast um 8,5% á milli ára.
Þann 14. júlí sl. samþykkti Alþingi ný heildarlög um Jöfnunarsjóð sveitarfélaga. Með þeim voru stigin stór skref í þá átt að einfalda skipulag sjóðsins og stuðla að því að hann fylgi þróun sveitarfélagagerðarinnar. Sjóðurinn er nú einfaldari og gagnsærri í skipulagi og jöfnunarframlögin verða réttlátari og markvissari. Hafin er vinna við endurskoðun reglna um grunnskólaframlög jöfnunarsjóðs, en þau eru á meðal stærstu verkefna hans.
Fjárveiting til byggðamála er 1,8 milljarðar kr. og er það lækkun um 8,8%. Tveir þriðju hlutar fjárveitingarinnar fara til byggðaáætlunar og sóknaráætlana landshluta eða tæpir 1,3 milljarðar. Byggðamál eru málefni allra íbúa landsins og samþætt öðrum málefnasviðum Stjórnarráðsins, ekki síst málefnasviðum innviðaráðuneytisins. Nú á haustmánuðum mun innviðaráðuneytið hefja formlega vinnu við endurskoðun byggðaáætlunar. Áætlað er að leggja fram þingsályktunartillögu haustið 2026. Áhersla verður lögð á gott samráð við endurskoðun byggðaáætlunar.
Málefnasvið 11, samgöngur og fjarskipti, er umfangsmesta málefnasvið ráðuneytisins. Fjárheimild málefnasviðsins nemur ríflega 76 milljörðum kr. og hækkar um rúm 15% á milli ára. Langstærstur hluti fer til samgöngumála eða tæplega 73 milljarðar. Málefni fjarskipta færðust til innviðaráðuneytisins í byrjun árs. Undir málaflokkinn fjarskipti falla m.a. fjarskipti, netöryggi, rafræn auðkenning og traustþjónusta. Meðal helstu verkefna er að áfram verður unnið að uppbyggingu ljósleiðara kerfisins utan markaðssvæða í þéttbýli í samstarfi við sveitarfélögin í landinu. Í netöryggismálum ber hæst undirbúningur innleiðingar á Evróputilskipun um netöryggi mikilvægra innviða, svokallaða NIS2, sem stendur fyrir Network Information System. Innleiðingin mun fela í sér breytingar á lagaumhverfi netöryggismála og verulega fjölgun þeirra atvinnugreina sem heyra undir regluverkið, þar með talin sveitarfélög og fyrirtæki þeirra.
Það er sérstaklega ánægjulegt að greina frá auknum fjárheimildum til viðhalds á vegakerfinu. Heildarframlag til samgöngumála nemur tæplega 73 milljörðum kr. og eykst um 16,9% á milli ára. Langstærstur hluti rennur til framkvæmda og viðhalds á vegakerfinu eða ríflega 34 milljarðar sem er aukning um 16,8% á milli ára. Við ætlum að fjárfesta í viðhaldi innviða og stoppa uppsöfnun innviðaskuldar. Á næsta ári munu framlög til viðhalds vega aukast um ríflega þriðjung miðað við það sem verið hefur undanfarin ár. Forgangsröðun fjárfestinga til viðhalds á vegakerfinu sýnir ábyrgð og slær nýjan tón í málefnum innviða á Íslandi. Bætt viðhald vega ver þau mikilvægu samfélagslegu verðmæti sem í þeim eru fólgin ásamt því að auka öryggi. Framlag til annarra verkefna samgöngumála en framkvæmda á vegakerfinu hækkar nánast á öllum sviðum. Þannig hækkar framlag til þjónustu í vegakerfinu um 34% milli ára og verður ríflega 10,3 milljarðar. Hér er um að ræða þjónustu sem þarf að aukast í takt við aukna umferð.
Ráðist verður í mikilvægar úrbætur í samræmi við samgöngusáttmála höfuðborgarsvæðisins til að greiða fyrir umferð á stofnvegum, efla almenningssamgöngur og styðja við fjölbreytta ferðamáta. Áfram verður unnið af krafti að undirbúningi Sundabrautar en verkefnið verður fjármagnað (Forseti hringir.) með innheimtu veggjalda.
Nú á haustþingi mun ég leggja fram nýja samgönguáætlun fyrir árin 2026–2040. Í þeirri áætlun verður lögð fram ný sýn í uppbyggingu samgönguinnviða um land allt.
