157. löggjafarþing — 14. fundur,  8. okt. 2025.

Opinber fjárframlög til stjórnmálaflokka.

[16:01]
Horfa

Ragnar Þór Ingólfsson (Flf):

Frú forseti. Um margra áratuga skeið voru lítil sem engin takmörk á fjárhagslegum stuðningi fyrirtækja og einstaklinga við starfsemi stjórnmálaflokka eða við einstaka stjórnmálamenn í prófkjörum. Stuðningur ríkisins við stjórnmálaflokka var lengst af takmarkaður og var skipt niður á þingflokka annars vegar og flokkana hins vegar. Þetta fyrirkomulag gagnaðist helst tveimur elstu stjórnmálaflokkurinn landsins, Sjálfstæðisflokknum og Framsóknarflokknum, sem nutu mikils velvilja fjársterkra fyrirtækja. Má þar nefna Samband íslenskra samvinnufélaga og kaupfélögin. Flokkar eins og Sósíalistaflokkurinn og síðar Alþýðubandalagið og Alþýðuflokkurinn og ýmis önnur framboð fengu lítinn sem engan stuðning frá fyrirtækjum landsins. Grundvallarbreyting var gerð með lögum um starfsemi stjórnmálasamtaka árið 2006. Meginmarkmið laganna voru m.a. þessi, með leyfi forseta:

„Markmið laga þessara er að auka traust á stjórnmálastarfsemi, tryggja starfsskilyrði og sjálfstæði stjórnmálasamtaka og efla lýðræði og gagnsæi stjórnmála.“

Eitt meginmarkmið núgildandi laga er því að efla lýðræðið. Það er augljóslega ekki lýðræðislegt að einn eða tveir stjórnmálaflokkar hafi verulegt forskot á önnur stjórnmálasamtök vegna þess að þeir njóta mikillar velvildar fjársterkra aðila. Það er líka óeðlilegt að fjársterkir aðilar geti keypt sér velvild stjórnmálamanna með fjárhagslegum stuðningi við þá eða stjórnmálasamtök þeirra. Lagasetning er hins vegar mannanna verk og það má vel vera að lög um starfsemi stjórnmálasamtaka þarfnist einhverra breytinga í ljósi tæplega tuttugu ára reynslu. Í grundvallaratriðum tel ég hins vegar að gildandi lög og markmið þeirra séu góð. Lögin gæta jafnræðis milli stjórnmálasamtaka að loknum kosningum í hlutfalli við þingstyrk þeirra. Þau tryggja einnig að stjórnmálasamtök sem ekki fá kjörna fulltrúa í kosningum, fá tiltekið lágmarksfylgi, hljóti fjárhagslegan stuðning sem er eðlilegt í ljósi þess að kosningabarátta kostar alltaf töluverða fjármuni.

Virðulegi forseti. Í ljósi þess sem ég hef sagt tel ég enga þörf á því að kollvarpa núgildandi lögum (Forseti hringir.) en það er sjálfsagt að skoða þau og eðlilegt eftir tuttugu ára reynslu.