fríverslunarsamningur milli EFTA-ríkjanna og Úkraínu o.fl.
Frú forseti. Ég vil þakka hæstv. efnahagsráðherra fyrir sína framsögu. Það er virkileg ástæða til að fagna þessari tillögu sem liggur hér fyrir um fullgildingu uppfærðs fríverslunarsamnings milli EFTA-ríkjanna og Úkraínu. Þessi samningur hefur bæði efnahagslegt og táknrænt gildi. Hann snýst ekki aðeins um tolla og tollskrár heldur trú á frjáls viðskipti, lýðræði og opið hagkerfi á tímum þegar slíkar hugmyndir eru undir þrýstingi víða um heim. Ísland hefur átt fríverslunarsamning við Úkraínu frá árinu 2012 en þessi uppfærði samningur sem undirritaður var í Kyív 8. apríl 2025 bætir við nýjum og nútímalegum þáttum. Hann styrkir vernd hugverka, auðveldar rafræn samskipti, tekur tillit til lítilla og meðalstórra fyrirtækja og leggur aukna áherslu á sjálfbær viðskipti og umhverfisvernd. Þetta eru grundvallaratriði sem móta framtíð viðskiptasambands Íslands og Úkraínu.
Það má ekki gleyma því að Ísland leiddi viðræðurnar um samninginn fyrir hönd EFTA. Það er ekki oft sem smáríki eins og við höfum slíkt forystuhlutverk í alþjóðlegum samningum. Það sýnir bæði trú EFTA á íslenskri utanríkisþjónustu og það traust sem Úkraína ber til okkar. Með þessu er verið að senda pólitísk skilaboð. Ísland stendur með Úkraínu. Við trúum á framtíð frjálsra viðskipta og styðjum við uppbyggilegt, lýðræðislegt og sjálfbært hagkerfi í landi sem hefur gengið í gegnum mikla erfiðleika. Úkraína stendur nú frammi fyrir gríðarlegri áskorun, að endurreisa land sitt eftir innrás og eyðileggingu en einnig að byggja upp framtíð sem byggist á réttarríki, gagnsæi og alþjóðlegum tengslum.
Fríverslunarsamningurinn hjálpar ekki aðeins við útflutning íslenskra sjávarafurða, eldisfisks og nýsköpunarvara. Hann veitir Úkraínu aðgang að samstarfi og viðskiptum sem verði byggð á trausti, reglum og gagnkvæmum ávinningi. Þetta er líka samningur sem endurspeglar þau gildi sem við viljum að Ísland standi fyrir; samstöðu, réttlæti, jafnrétti og friðsælt samstarf á milli þjóða. Þar er fjallað um jafnrétti kynjanna, vinnurétt, sjálfbæra þróun og baráttu gegn spillingu, allt atriði sem eru ekki aðeins efnahagsmál heldur líka siðferðisleg skuldbinding okkar gagnvart því sem við trúum á.
Virðulegi forseti. Það er oft sagt að viðskipti séu besta form samskipta. Þau byggja brýr, reisa ekki múra. Með þessum samningi er verið að byggja brú á milli Íslands og Úkraínu, brú sem tengir ekki aðeins markaði heldur fólk, framtíð og frið. Ég fagna því að Ísland standi hér á tímum átaka og óvissu og segi í verki: Við stöndum með Úkraínu, við trúum á frjáls viðskipti, mannréttindi og réttarríki. Þetta er því ekki aðeins viðskiptasamningur heldur líka yfirlýsing um gildi.
