Verndarráðstafanir ESB vegna innflutnings á járnblendi, munnleg skýrsla utanríkisráðherra.
Herra forseti. Það eru kunnugleg viðbrögð stjórnvalda núna í því þegar eitthvað kemur upp á sem varðar EES-samninginn. Þá birtist óttinn. Stjórnvöld, núverandi ríkisstjórn hið minnsta og raunar fleiri, virðast lifa í ótta við þennan samning fremur en að telja hann tækifæri, eitthvað sem er byggt á og myndað á jafnréttisgrundvelli. Þegar eitthvað kemur upp á þá er endurflutt mantran eins og hæstv. forsætisráðherra gerði hér í gær: Við ætlum ekki að segja okkur úr EES-samningnum, við ætlum ekki að segja okkur úr EES-samningnum. Ég held að hæstv. forsætisráðherra hafi endurtekið þetta fimm sinnum og svo eru aðrir sakaðir um að grafa undan samningnum, þeir sem eru ekki tilbúnir að nálgast hann af ótta, þeir sem vilja nýta ákvæði hans sem gera ráð fyrir að þetta sé samningur milli jafngildra aðila.
Hæstv. utanríkisráðherra sagði hér áðan að eftir viðbrögð íslenskra stjórnvalda við refsitollum í andstöðu við EES-samninginn myndu menn hugsa sig tvisvar um áður en þeir færu aftur í slíkt. Nú já, hvers vegna? Af því að þeir fengu harðorðan tölvupóst, nokkur símtöl, þá myndu menn nú aldeilis hugsa sig tvisvar um í framhaldinu. En hvað segir þetta okkur um hvað fulltrúar ESB hafi talið að yrðu viðbrögð Íslands? Væntanlega engin. Þeir hljóta að hafa reiknað með því að þessi ríkisstjórn, sérstaklega Viðreisn sem þráir ekkert heitar en að ganga í Evrópusambandið, hlyti að sætta sig við þetta eftir faðmlögin á Þingvöllum með Ursulu. Þá hafi það komið þeim á óvart, eins og hæstv. ráðherra lýsir því, að þessi ríkisstjórn hafi yfir höfuð sent tölvupóst og kvartað. Svo mun þetta ekki eiga að vera fordæmisgefandi. Það mun fyrrnefnd Ursula von der Leyen hafa sagt í símtali við hæstv. forsætisráðherra, reyndar ekki opinberlega, en um leið kemur fram af hálfu hæstvirtra ráðherra að það hafi ekki verið þessi Ursula sem hafi ákveðið þetta, þetta hafi komið frá ríkjunum. Þá hlýtur maður að spyrja: Hvaða máli skiptir það að Ursula von der Leyen segi að hún telji að þetta eigi ekki að vera fordæmisgefandi ef þetta kemur bara frá ríkjunum? Hvað stoppar ríkin í því að krefjast annarra refsiaðgerða gegn Íslandi vegna áls eða nokkurs annars? Hæstv. ráðherra sagði: Pólitískar yfirlýsingar skipta máli. Þær ættu að gera það en skiptu pólitískar yfirlýsingar Viðreisnar og Samfylkingarinnar um að skattar yrðu ekki hækkaðir ef þessir flokkar kæmust í ríkisstjórn máli? Afleiðinguna sjáum við núna eftir ár af þessari ríkisstjórn. Við hljótum að óttast að pólitískar yfirlýsingar í símtali frá aðila, sem réði víst ekki úrslitum um hvernig fór, gætu reynst léttvægar líka ef vikið er frá grundvallarprinsippum EES-samningsins sem þessari ríkisstjórn og fleirum þykir svo vænt um.
Herra forseti. Hæstv. ráðherra bætti því svo við, án þess að segja það beint, en kom örlítið inn á það sem hæstv. ráðherra langar náttúrlega fyrst og fremst að segja, að heimurinn væri að skiptast í viðskiptablokkir og ef sú þróun héldi áfram þá yrðum við Íslendingar að velta því fyrir okkur — en þorði ekki að klára hugsunina. Hver er hugsunin? Það er ein hugsun ríkjandi hjá Viðreisn, Evrópusambandið, og allt sem gerist á að vera liður í því að koma Íslandi inn í ESB. Þess vegna er það þessi ríkisstjórn, ekki stjórnarandstaðan, sem er að grafa undan EES-samningnum.
Hér kom hv. þm. Samfylkingarinnar, Dagbjört Hákonardóttir, og sagði að við mættum ekki kasta inn handklæðinu gagnvart EES-samningnum sem þýðir að gefast upp á hnefaleikamáli. Kasta inn handklæðinu, hverjir eru að kasta inn handklæðinu? Það eru þeir sem treysta sér ekki einu sinni til að nýta EES-samninginn og þau ákvæði sem eru til þess ætluð að vernda hann og samstarf á grundvelli hans. Hæstv. ráðherra talar eins og samningurinn sé svo brothættur, og það gera fleiri, að það megi ekki anda á hann, þá bara brotni hann. Er þetta fólk að verja EES-samninginn og veru okkar í honum?
Svo eru viðbrögð Bandaríkjanna nefnd í tollamálum, nýir tollar Bandaríkjanna. Sá er munurinn á að Ísland er ekki í sérstöku sambandi við Bandaríkin um að vera aðili að sameiginlegum markaði og Ísland hefur ekki lagt gríðarlega mikið á sig við að uppfylla alls konar kvaðir, kröfur um regluverk og gjöld, og sumt af því algjört dellumakarí, til að vernda stöðuna innan þessa sameiginlega markaðar. Þetta er því ekki samanburðarhæft en maður hlýtur þó að spyrja, fyrst þetta er nefnt í sama andrými, að þá hljóti það að vera allsérkennilegt að ekki einu sinni hafi verið haft fyrir því að senda tölvupóst eða hringja eitt símtal til að reyna að leysa úr málum þeim megin við hafið. Það er vegna þess að við vitum hvar áherslan liggur og við vitum að ekkert má raska vegferð Viðreisnar á leiðinni inn í ESB.
Það má hafa ólíkar skoðanir á því hvort það eigi að nýta þau ákvæði samningsins sem heimila okkur refsiaðgerðir á móti. Ég er þeirrar skoðunar að það þurfi að sýna að okkur sé alvara með að það hafi afleiðingar fyrir Evrópusambandið ef það virðir ekki EES-samninginn. Það hljóta þó allir að geta sammælst um það að nú skulum við hætta að elta Evrópusambandið í þeim efnum sem varða ekki einu sinni EES-samninginn. Við skulum tilkynna ESB að við séum hætt í loftslagsruglinu með þeim, fyrst og fremst nýjum gjöldum á flugsamgöngur sem munu hækka núna ár frá ári og eru til þess ætluð að draga úr flugferðum fólks að því marki að þær verði ekki nema fjórðungur af því sem ella hefði orðið eftir 25 ár, fjórðungur. Það mun færa okkur áratugi aftur í tímann, þar sem aðeins þeir efnamestu gátu leyft sér að ferðast með flugi. Svo eru áform um að hækka gjöld á vöruflutninga til og frá landinu, þessari eyju. Ekkert af þessu á við hér á landi, í landi sem hefur staðið sig best af öllum í umhverfismálum og er eyja sem þarf að reiða sig á flugsamgöngur og siglingar með vörur.
Nú ætti ríkisstjórnin, og þannig myndi hæstv. utanríkisráðherra t.d. sýna að einhver alvara lægi að baki því að láta ekki bjóða sér hvað sem er frá Evrópusambandinu, einfaldlega að segja: Við tökum ekki þátt í þessu. Við ætlum ekki að fara með ykkur í þetta svokallaða Fit for 55, þennan nýja græna pakka sem miðar að því m.a. að setja alla í járnbrautarlestar. En á meðan við heyrum bara þennan afsökunartón fyrir hönd Evrópusambandsins frá hæstv. forsætisráðherra og hæstv. utanríkisráðherra og áminningar um það hvað EES-samningurinn sé nú brothættur, þá teljum hvorki við í stjórnarandstöðu né Evrópusambandið að ríkisstjórninni sé nokkur alvara með athugasemdum sínum við framgang ESB. Skilaboðin eru bara þessi: Við þurfum aðeins að malda í móinn, haldið bara áfram eins og þið viljið. Við beygjum okkur því að markmið okkar er það sama og ykkar, kæra Evrópusamband, að koma Íslandi undir ykkar stjórn.
