157. löggjafarþing — 38. fundur,  25. nóv. 2025.

Verndarráðstafanir ESB vegna innflutnings á járnblendi, munnleg skýrsla utanríkisráðherra.

[15:46]
Horfa

Guðlaugur Þór Þórðarson (S):

Virðulegi forseti. Ég vil þakka hæstv. ráðherra og hv. þingmönnum fyrir umræðuna. Ég vil hrósa einum þingmanni, hv. þm. Pawel Bartoszek, formanni utanríkismálanefndar, fyrir ágætisræðu þar sem hann kom inn á margt og gerði það bara prýðilega. Eitt hins vegar yfirsást hv. þingmanni fullkomlega. Það var þegar hv. þingmaður sagði að hann hefði ekki orðið var við neinn ótta og afsökunartón hjá stjórnarliðum þegar kom að þessum aðgerðum Evrópusambandsins. Ef hv. þingmaður hefði t.d. hlustað á ræðu hæstv. utanríkisráðherra, þá byrjaði hæstv. utanríkisráðherra á að fara yfir það og lýsa því sérstaklega yfir að Gro Harlem Brundtland hafi nú talið að það væri betra að menn væru í tollabandalagi heldur en með EES-samninginn. Það er afsökunartónn. Það eru ekki rétt skilaboð.

Nú er það þannig, virðulegi forseti, að við þurfum að standa saman í þessu og sem betur fer höfum við borið gæfu til þess þegar við verðum fyrir ógn. Ég get nefnt landhelgismálin, Icesave, þá hafa menn staðið saman. Hér koma hv. stjórnarliðar og sögðu sérstaklega að þeir hefðu ekkert að gera með stjórnarandstöðuna í þessari hagsmunagæslu. Nú er bara mjög mikið af öflugum hv. þingmönnum í stjórnarandstöðunni. Reyndar er einn fyrrverandi forsætisráðherra, tveir fyrrverandi utanríkisráðherrar, einn sendiherra, einn aðstoðarmaður utanríkisráðherra, einn fyrrverandi dómsmálaráðherra, fyrir utan öfluga þingmenn. (Gripið fram í.) Tveir segir hv. þingmaður, kannski er upptalningin ekki alveg tæmandi, en ég myndi ætla það að ef menn í alvöru meina það að menn eigi að standa saman í hagsmunagæslunni þá ættu þeir ekki að segja: Við sem fengum 50,6% í síðustu alþingiskosningum afgreiðum algerlega stjórnarandstöðuna út af borðinu í þessari hagsmunabaráttu af því að hún talar ekki því máli sem við viljum. Ef menn í alvöru tala um samstöðu þá tala menn ekki með þessum hætti.

Staðan er bara einfaldlega þessi, að það sem við eigum að vera að ræða hér er til hvaða aðgerða við ætlum að grípa. Hvaða aðgerða, virðulegi forseti, ætlum við að grípa til? Auðvitað er margt hægt að gera, auðvitað ekki hluti sem skaða okkur sjálf, eðlilega. En við hljótum að gefa þau skilaboð, virðulegi forseti, til Evrópusambandsins að við tökum því ekki sem léttvægum hlut að það brjóti á okkur. Ef menn ætla að halda áfram ESB-vegferðinni þá gefa þeir þau skilaboð. Ef menn ætla að segja: Við ætlum bara að starfa með ykkur á öllum sviðum, hvort sem það er á sviði norðurslóða, öryggis- og varnarmála, sjávarútvegsmála og öðru slíku eins og ekkert hafi í skorist, þá eru menn að gefa þau skilaboð að þetta sé léttvægt og að Evrópusambandið megi bara gera þetta aftur. Þá eru menn að gefa þau skilaboð. Það eru áhyggjur mínar, virðulegi forseti, þegar ég sé framgöngu hæstv. ríkisstjórnar, ráðherra og margra stjórnarþingmanna. Þrátt fyrir að menn segi: Við lítum á þetta alvarlegum augum, eðlilega, þá er það því miður þannig að það getur enginn embættismaður í Brussel sagt að þetta sé ekki fordæmisgefandi og þar af leiðandi þurfum við ekki að hafa áhyggjur. Bara því miður og það vita það allir sem vilja vita. En það er ýmislegt sem þeir sækja í sem við höfum um að segja. Og þó svo að við eigum að eiga góð samskipti við ríki Evrópusambandsins og sömuleiðis bandalagið þá hljótum við að gefa þau skilaboð að þegar þið brjótið samninginn um Evrópska efnahagssvæðið þá er það eitthvað sem okkur finnst ekki vera ásættanlegt. Við getum ekki látið eins og ekkert sé og við stöndum saman, Íslendingar, í því að bregðast við þessari aðgerð af ykkar hálfu. Þið verðið að skilja það að ef þið ætlið að halda þessu áfram, ja, í það minnsta þá hefur það áhrif hvað okkur varðar. Því miður, virðulegi forseti, og ég vona að þessi afstaða hæstv. ríkisstjórnar muni breytast, en enn sem komið er er hæstv. ríkisstjórn að gefa þau skilaboð að þetta sé léttvægt.

Ef ríkisstjórnin hefði viljað gefa skýr skilaboð þá hefði hún að sjálfsögðu, eins og hv. þm. Sigríður Á. Andersen benti á, tekið málið upp á þessum 11 mánuðum, gert þinginu viðvart, sett alla í viðbragðsstöðu og sömuleiðis sagt við forystumenn Evrópusambandsins: Ef þið ætlið að stíga þetta skref þá skuluð þið ekki láta ykkur dreyma um það að við ætlum að halda áfram með einhverri ESB-för sem þessi ríkisstjórn er á. Ef menn hefðu viljað senda skýr skilaboð þá hefðu það verið viðbrögðin. (Forseti hringir.) Ég vonast til þess að menn muni senda skýr pólitísk skilaboð. Við munum standa með Íslandi og ríkisstjórninni í hagsmunagæslunni en (Forseti hringir.) skilaboðin, virðulegur forseti, hafa verið nokkuð skýr, að þeir sem voru með 50,6% í síðustu alþingiskosningum þurfa nú ekki á neinum öðrum að halda.