157. löggjafarþing — 38. fundur,  25. nóv. 2025.

Verndarráðstafanir ESB vegna innflutnings á járnblendi, munnleg skýrsla utanríkisráðherra.

[16:01]
Horfa

Njáll Trausti Friðbertsson (S):

Herra forseti. Um stund fannst mér ég vera kominn á Evrópuþingið í Brussel, satt að segja. Hér var ekki verið að verja hagsmuni Íslands í síðustu ræðu. (Gripið fram í: Nei. )Hér var eitthvað allt annað í gangi. Hér hófst einhver umræða um Evrópusambandsaðild. Þetta var skrýtið, bara mjög skrýtið. Ég get verið sáttur við, herra forseti, ræðu hv. þm. Pawels Bartoszeks hér áðan þar sem hann var að tala um að verja íslenska hagsmuni eins og þeir hafa verið varðir í gegnum áratugina, hvort sem var á fimmta eða sjötta áratug síðustu aldar í þeim málum sem voru hérna í upphafi kalda stríðsins og höfðu mikil áhrif á Íslandi. Þorskastríðin, Icesave og slíkt. Ræðum um hagsmuni Íslands. En síðasta ræða hér snerist fyrst og fremst um aðild að Evrópusambandinu og af hverju og að réttlæta það að Evrópusambandið sé að bregðast við með þeim hætti sem við erum að verða vitni að hér í dag. Um það snerist ræðan. Þetta var merkilegt. Það var eins og við værum komin í einhverja umræðu um aðild að Evrópusambandinu. Þetta var bara satt að segja stórfurðulegt. (Gripið fram í.) Þetta er eiginlega það furðulegasta sem hefur gerst hérna á seinni tímum í þinginu, hvernig þessi ræða hljómaði miðað við þá ágætu umræðu sem hefur verið hér í dag og miðað við ágæta ræðu hæstv. ráðherra um málið, sem eru þessar verndaraðgerðir Evrópusambandsins vegna kísiljárns. Þess vegna var þetta mjög skrýtin ræða.

Sá sem hér stendur hefur alltaf varið EES-samninginn. Hann skiptir okkur gríðarlegu máli, það kom fram í fyrri ræðu minni, og hefur gert gríðarlega mikið fyrir þetta land til að byggja upp efnahag þjóðar, náð ótrúlega góðum lífskjarabótum sem við búum við. En þessi ræða var með endemum skrýtin vegna þess að hún snerist ekki um að verja hagsmuni Íslands, hún var bara ekki þar. Ég held að það væri fróðlegt að hlusta á hana á nýjan leik. Ísland er ekki hluti af tollabandalaginu en við erum með EES-samninginn, frjálst flæði vöru og þjónustu. Þannig höfum við skilið þennan samning. Þannig höfum við Íslendingar skilið samninginn og tekist á við hann. En það er greinilegt og er alltaf nauðsynlegt, við sem ræðum málin hér í þessari pontu, að gæta hagsmuna Íslands, byggja þá upp og huga að þeim til lengri tíma. Það er frumskylda okkar sem erum hér á þingi, þessir hagsmunir.

Mig langaði síðan að fara út úr þessum alþjóðamálum og geópólitíkinni og ræða aðeins um ályktun bæjarráðs Akraneskaupstaðar sem kom núna í byrjun viku. Þar segir:

„Bæjarráð Akraneskaupstaðar lýsir yfir vonbrigðum með niðurstöðu Evrópusambandsins um að leggja verndartolla á framleiðslu Elkem á Grundartanga. Bæjarráð skorar á stjórnvöld að vinna áfram af krafti til að fá þessari ákvörðun hnekkt.

Óvissa um rekstrarumhverfi starfsemi Elkem á Grundartanga hefur neikvæð áhrif og skapar óvissu. Því skiptir núna mestu máli að fram fari hreinskiptið og lausnamiðað samtal um hagsmuni Elkem á Grundartanga, og annarra fyrirtækja þar, til skemmri og lengri tíma.“

Þessi ályktun bæjarráðsins er lengri og ég hvet hv. þingmenn og aðra sem eru að hlusta á að kynna sér hana. Í þessari ályktun bæjarráðsins er verið að beina því að stjórnvöldum að leita allra leiða til að treysta rekstur Elkem. Hvaða kerfisbreytingaaðgerðum geta innlend stjórnvöld beitt sér fyrir til að styrkja og efla forsendur fyrir rekstri Elkem? Í nýframlagðri atvinnustefnu stjórnvalda er einmitt fjallað um raforku og samkeppnishæfni Íslands til sölu á orku og margs konar þröskulda sem eru þar til staðar en ekki síst um óheilbrigt samband orkuverðs og flutningskostnaðar. Það er nefnilega það sem við ræðum um hér, það er samkeppnishæfni Íslands. Við lifum á að selja vöru og framleiðsluvörur og þjónustu til útlanda og það er eðli smáríkja eins og Íslands að utanríkisviðskipti eru mjög stór hluti af því að skapa góð lífskjör. Það þekkjum við. Fyrir okkur sem hér stöndum, eins og í þessari umræðu um þennan samning, er þetta alltaf meginatriðið, að tryggja samkeppnishæfni. (Forseti hringir.) Því furðar mig þetta tal sem kom fram í fyrri ræðu hjá Degi B. Eggertssyni sem einkenndist af einhverjum allt öðrum hagsmunum heldur en íslensk þjóð er að eiga við í þessu máli.