almannavarnir.
Frú forseti, hæstv. ráðherra. Við erum öll almannavarnir. Ég vil byrja á að þakka hæstv. dómsmálaráðherra fyrir framsöguna. Mér finnst stundum eins og við búum á eyju þar sem er endalaust verið að reyna að hafna okkur líkt og einhver líkami sem er að hafna líffærum. Veður, náttúruöfl og náttúruvá hafa hamast á okkur um árhundruð en hér erum við enn og byggjum þessa eyju og eigum frábært og fallegt samfélag.
Áður en við förum í nokkrar einstakar greinar frumvarpsins langar mig aðeins að staldra við í stærra samhenginu, við eitt sem ég tel vera eitt það mikilvægasta í þessu frumvarpi. Það er einmitt þetta áfallaþol sem er nefnt í frumvarpinu, enda er heimurinn breyttur; breyttur á þann hátt að ógnir eru ekki lengur bundnar við landamæri eða fjarlægðir eða hefðbundna hernaðarlega hugsun. Þetta birtist í netkerfum, í truflunum á aðfangakeðjum, upplýsingaóreiðu og veikleikum í borgaralegum innviðum. Þetta er eitt af því sem við verðum að leggja áherslu á sem ákveðna grunnforsendu í þjóðaröryggi hjá okkur og í þessu frumvarpi er verið að bregðast við því. Við verðum sem samfélag að geta haldið áfram að virka þrátt fyrir áföll og truflanir; að rafmagn, fjarskipti, heilbrigðisþjónusta, vatnsveitur og stjórnsýsla falli ekki saman þótt kerfi verði fyrir árásum eða hamförum. Þetta er lífsnauðsynleg grunnstarfsemi samfélagsins og fyrir Ísland er þetta sérlega mikilvægt. Við verðum að vera viss um það hvernig brugðist verði við ef rafmagn fer t.d. af, netkerfi liggja niðri eða innflutningur truflast. Áfallaþol er því bara alger forsenda öryggis okkar í breyttum heimi. Mér finnst þetta setja ágætisramma utan um frumvarpið sem við ræðum hér í dag. Þetta er ekki bara eitthvert lagaákvæði heldur það að styrkja grunnstoðir samfélagsins í takt við nýjar og fjölbreyttar ógnir. Á undanförnum árum höfum við séð og fundið hversu nálægt náttúruváin er; jarðskjálftar, ofanflóð, eldgos og jarðhræringar. Þetta hefur allt saman haft gríðarleg áhrif. Við stöndum líka frammi fyrir áskorunum sem eru ekki alltaf sýnilegar, netógnum, truflunum á stafrænum kerfum, truflunum í birgðakeðjum og svoleiðis hlutum sem geta lamað grunnstarfsemi samfélagsins á örfáum klukkustundum.
Ég fagna því einnig að almannavarnastigin séu skýrð betur og verið sé að leggja aukna áherslu á fyrirbyggjandi aðgerðir. Þetta er tímabær og mikilvæg uppfærsla á þessum lögum sem eiga að tryggja þessi kerfi sem við treystum svo á þegar váin ber að dyrum. Við vitum öll að forvarnir og undirbúningur eru áhrifaríkari og ódýrari en viðbrögð við atburðum sem mögulega hefði verið hægt að koma í veg fyrir. Þess vegna er mikilvægt að hættumatið sé skýrt, viðbragðsáætlanir vandaðar og ábyrgð ótvíræð. Sérstaklega finnst mér á sveitarstjórnarstiginu það vera mjög gott, sem er verið svolítið að leggja áherslu á, þar sem fyrstu og oft sneggstu viðbrögðin eru óhjákvæmilega í mörgum tilfellum. Óvissa um ábyrgð og verkaskipting hefur kannski verið veikur hlekkur hjá okkur. Við höfum séð þegar það er óskýrt getur það tafið mikilvægar ákvarðanir á stundum þar sem það gengur hreinlega ekki. Það er gríðarlega mikilvægt að við náum að ramma inn þennan skýrleika á milli stjórnsýslustiga, að viðbragðsaðilar og sveitarfélög hafi skipt hlutverk og vinni eftir sama ramma. Það er einmitt þar sem mér finnst styrkleikinn liggja í þessu frumvarpi, að draga mörk milli ríkisins, sveitarfélaga, lögreglu og annarra lykilaðila. Einnig erum við orðin mjög háð þessum stafrænu kerfum, þessum kerfum sem eru t.d. orkuframleiðsla, heilbrigðisþjónusta, fjarskipti, flugsamgöngur. Allt eru þetta innviðir sem treysta á að rafmagn og annað sé hreinlega gangandi. Ef þetta truflast þá verðum við að vita hvað gerist, hvernig við bregðumst við.
Virðulegi forseti. Mér finnst þetta frumvarp vera ítarlegt og vel unnið. Kerfið sem við erum að byggja upp og erum að treysta á byggist á gagnsæi og virku samstarfi við almenning. Þess vegna finnst mér mjög mikilvægt líka að við séum að velta vel fyrir okkur þessum valdheimildum og hvernig við tryggjum að fjölmiðlar spili mjög stórt og veigamikið hlutverk í þessu. Eins og við höfum nefnt hérna áður með Grindavík var mjög athyglisvert að horfa til baka á hversu hindrað aðgengi fjölmiðla var að því svæði. Ég tel að það hafi verið hreinlega allt of mikil hindrun þar. Þetta er líka í rauninni til að tryggja að almenningur hafi traust á kerfinu, að fjölmiðlar hafi aðgang að kannski svæðum eða aðgang að viðbragðsaðilum til þess einmitt að kerfið geti tryggt það að almenningur hafi traust á því.
Svona rétt að lokum vil ég bara segja að frumvarpið er skref í rétta átt. Þetta svarar mörgum af þeim áskorunum sem við stöndum frammi fyrir sem nútímasamfélag og þetta styrkir viðbragðskerfi okkar á víðum og breiðum grunni. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir vinnuna og þakka einmitt líka fyrir umræðuna hér í sal og hlakka til að taka þátt í henni eitthvað fram á kvöld.
