Skýrsla starfshóps um þróun í útgáfu dvalarleyfa og misræmi við önnur Norðurlönd.

Virðulegur forseti. Ég hef hér mál mitt á að þakka hæstv. dómsmálaráðherra fyrir að taka þátt í þessari umræðu og sömuleiðis dómsmálaráðuneytinu fyrir afar upplýsandi og ágæta skýrslu. Ég tel að hinir miklu fólksflutningar okkar tíma séu allra mikilvægasta pólitíska viðfangsefni minnar kynslóðar. Ísland hefur á undanförnum árum orðið eins konar sýnidæmi á veraldarsviðinu um öfgakennda opingáttastefnu í innflytjendamálum. Fólksfjölgun hér var samkvæmt hinni nýju skýrslu 13 sinnum meiri en í Evrópu að meðaltali frá 2017–2025. 69% af þeirri fólksfjölgun kom til vegna erlendra ríkisborgara. Nú er svo komið að hér dvelja um 10.000 manns sem hingað komu í gegnum hælisleitendakerfið eða fjölskyldusameiningu, í heildina um 20.000 manns utan EES.

Þótt lítið hafi gerst í útlendingamálum á þessu þingi þá tökum við enn viljann fyrir verkið hjá dómsmálaráðherra. Ég lýsi því yfir að langflestar þær tillögur sem koma fram í þessari skýrslu séu nokkuð sem Miðflokkurinn muni styðja heils hugar. Við stöndum á sögulegum krossgötum á Íslandi og ég tel rétt að við höldum í jákvæðnina í þessari umræðu. Við getum í vissum skilningi enn komið í veg fyrir að við fremjum hér sömu mistök og voru gerð í nágrannalöndum. Við getum enn valið að varðveita samfélag okkar og sögulega samfellu íslenskrar þjóðar í meira en þúsund ár. Fyrst við getum það þá ber okkur skylda til að gera það en þá þarf að stíga fast til jarðar og breyta um innflytjendastefnu.

Hér er af mörgu að taka. Við erum að ræða um fólk utan EES, þannig að við beinum sjónum okkar að því. Ég vil segja að fyrsta skrefið þar þurfi að vera að loka því sem næst alfarið fyrir fólksflutninga hingað utan EES-svæðisins vegna þess að á þessum fólksflutningum höfum við stjórn. Við höfum ekki þessa sömu stjórn á EES-fólksflutningum. Við þurfum að hætta kerfisbundinni móttöku hælisleitenda alveg. Það er ekki hægt, er viðkvæðið. Frá 1999–2003 var tekið við einum í því kerfi af 264 umsækjendum. Árið 2004 var tekið við 0, Íraksstríðið var hafið. Hvað breyttist? Íslensk löggjöf. Og við getum breytt henni til baka. Það er hæliskerfið. En við þurfum líka að einskorða, að mínu mati, útgáfu atvinnuleyfa utan EES við raunverulega, óumdeilanlega og brýna þjóðhagslega þörf á tilteknum sérfræðingum. Ef það ætti að vera eitthvað yfirleitt, þá ætti það að einskorðast við það. Næsta skref væri auðvitað, í hæliskerfinu í víðari skilningi utan EES, að takmarka alla endurnýjun dvalarleyfa þeirra sem hafa fengið hæli, takmarka og þrepaskipta aðgangi fólks að velferðarkerfinu, skera niður fjárhagsstuðning ríkis og sveitarfélaga til erlendra ríkisborgara, hvort sem það heita atvinnuleysisbætur eða lífeyrir hvers konar, við þurfum að vísa þeim úr landi tafarlaust sem fremja glæpi, ef verða vill með samningum við þriðja ríki ef það gengur ekki að framfylgja þessu með nýjum lögum. Við þurfum almennt að leggjast í greiningar á því hverjir sem hingað hafa komið eru ekki að leggja sitt af mörkum til samfélagsins og grípa til viðeigandi aðgerða og við þurfum að hætta endurnýjun dvalarleyfa þegar aðstæður eru orðnar öruggar í heimaríki, eins og hlýtur að koma til greina núna með Sýrland. Ég nefni líka að við eigum ekki að bjóða upp á notalega fangelsisvist fyrir erlenda ríkisborgara, enda hefur slíkt takmarkaðan fælingarmátt eins og hefur sýnt sig.

Ótímabundið dvalarleyfi finnst mér að eigi ekki að veita á Íslandi nema viðkomandi hafi náð fullum tökum á íslenskri tungu. Það getur verið tímabundið dvalarleyfi ef ekki, en annars á ekki að veita ótímabundið dvalarleyfi. Í sambandi við ríkisborgararéttinn þá tel ég að við ættum að hætta eða draga alla vega stórlega úr kerfisbundinni veitingu ríkisborgararéttar til útlendinga. Við getum byrjað á að hætta því á vegum Alþingis en einnig í kerfinu. Við getum líka tekið Svíþjóð til fyrirmyndar í þeim efnum sem er núna með breytingu til skoðunar um að hafa heimildir hjá ríkisvaldinu til að svipta þá ríkisborgararétti sem hafa framið alvarlega glæpi. Ríkisborgararéttur er í grunninn heilagur réttur Íslendinga með eðlilegum en fáum undantekningum og það varðar miklu að við gengisfellum það ekki.

Svo er EES-samstarfið sem ráðherrann neitar því miður að taka til umræðu í sambandi við innflytjendamálin. Það er auðvitað stóra breytan í innflytjendamálum hér að hér eru opin landamæri fyrir 450 milljónir manna. Ég segi í því sambandi að ef útlendingum heldur áfram að fjölga á Íslandi tvöfalt hraðar en Íslendingum þá tel ég í fyrsta lagi að við þurfum að beita okkar neyðarheimildunum innan EES-samningsins til að taka stjórn á fólksflutningum hingað til lands. Við höfum þær heimildir, við gætum það. Ef það virkar ekki, ef við hreinlega missum stjórn á eigin lýðfræðilegu örlögum, þá tel ég að hagsmunum okkar sé augljóslega betur borgið utan samstarfsins ef þetta heldur svona áfram mikið lengur. Í því sambandi þá held ég líka að Alþingi ætti hreinlega að skoða tillögu sem er t.d. til umræðu í Sviss um að takmarka íbúafjöldann í landinu. Það er verið að ræða það í Sviss og nýtur vel að merkja mikils stuðnings meðal almennings.

Í þessari sérstöku umræðu hef ég nefnt margt. Ég hefði kannski fyrst og fremst áhuga á því að fá það frá hæstv. ráðherra, og auðvitað öðrum þingmönnum, hver þeirra sýn er á dvalarleyfi utan EES; hvort þeir séu samþykkir og sammála þeirri sýn að það beri að takmarka þetta eða nær alfarið hætta þessu (Forseti hringir.) og sömuleiðis frá hæstv. ráðherra hvort að hann sé sammála því að hér verði að stíga mjög fast til jarðar og fara í alvörustefnubreytingu (Forseti hringir.) eða hvort hann telji það sem hann er að gera duga, heildarsýnin.