breyting á ýmsum lögum vegna fjárlaga 2026.
Virðulegur forseti. Í fyrri ræðu minni hér um þetta frumvarp, bandorminn, mál nr. 2, stóra bandorminn eins og hann er kallaður, þá fór ég aðeins yfir athugasemdir sem ég og Miðflokkurinn gerum við tillögur þar að lútandi sem fela í sér mikla skattahækkun á venjulegt fólk. Ég nefndi sérstaklega samsköttun hjóna og fór aðeins yfir það og nefndi líka hækkun á vörugjöldum á bifreiðar en náði ekki kannski alveg að fara yfir það. Það hafa verið fluttar ágætar ræður um efni bandormsins að öðru leyti og margt í því sem hægt er að gera athugasemdir við. Auðvitað eru óhjákvæmilegar hækkanir sem settar eru þar fram á ýmsum gjöldum og sköttum með tilliti til verðlags og þess háttar og bara skattar sem hækka með tilliti til þess. Við í Miðflokknum höfum reyndar bent á það að hér er verið að hækka að einhverju leyti þessa krónutöluskatta og gjöld umfram verðbólgumarkmið Seðlabankans og við gerðum athugasemdir við það.
Mig langar að einbeita mér hér að þessari miklu hækkun á vörugjöldum á bifreiðar. Eins og ég hef bent á þá er þetta kannski sú hækkun sem er til að æra óstöðugan í ljósi þess að bifreiðaeigendur bera nú þegar mikla skattbyrði og þeim verður ekki kennt um ástand vegakerfisins. Þessi hækkun sem hér er lögð til, og kemur inn sem breytingartillaga frá meiri hluta hv. efnahags- og viðskiptanefndar, hefur verið réttlætt með því að það þurfi að fjármagna endurbætur á vegum landsins. Við séum komin í innviðaskuld og það þurfi að fjármagna þessar bætur. Mér finnst mikilvægt að það liggi skýrt fyrir hér að bifreiðaeigendur bera nú þegar skatta og standa undir tekjum ríkissjóðs upp á 78–79 milljarða kr. Áætlað fjármagn til vegakerfisins er svona 49 milljarðar. Bifreiðaeigendur eru nú þegar skattlagðir langt umfram það sem menn hafa verið að leggja í vegina og jafnvel umfram það sem menn áætla að leggja í vegina á næstu árum, langt umfram það. Við höfum rætt hér kílómetragjaldið sem er mál af sama toga og felur í sér skattahækkun á bifreiðaeigendur en vörugjöldin eru hér sérstaklega tekin fyrir í þessu frumvarpi og kveðið á um mikla hækkun.
Í þessari umræðu heyri ég marga hv. þingmenn vísa til hreinorkubíla sem mótvægis við bíla sem ganga fyrir jarðefnaeldsneyti. Ég hef ekki komist til að gera athugasemdir við þessa orðanotkun hv. þingmanna, ég hef ekki haft tök á að vera hér í andsvörum við þá sem þetta hafa haft uppi. Menn hafa nefnt að kílómetragjaldið er t.d. nú þegar lagt á það sem þessir hv. þingmenn nefna hreinorkubíla. Mér finnst mikilvægt að menn hafi það í huga eða þurfi að svara því hvaða bílar eru hreinorkubílar. Ég hef ekki vitað til þess að nokkrir bílar séu skilgreindir sem hreinorkubílar og með lítið kolefnisspor. Í þessu sambandi er þá sem sagt vísað til hækkunar vörugjalda á eldsneytisbíla; hér er um það að ræða, það er bara verið að hækka vörugjöld á bíla sem ganga fyrir jarðefnaeldsneyti, ekki aðra, ekki rafmagnsbíla eða vetnisbíla. Menn hafa vísað til þess að þetta væru bílar með svo lítið kolefnisfótspor. Það kemur á óvart að menn skuli tala svona vegna þess að framleiðendur rafmagnsbíla og vetnisbíla tiltaka það sérstaklega og hafa sérstakan fyrirvara uppi þegar þeir selja þessa bíla að þessir bílar hafi mjög hátt kolefnisfótspor. Framleiðsla þessara bifreiða hefur hærra kolefnisfótspor heldur en framleiðsla bíla sem ganga fyrir jarðefnaeldsneyti. Framleiðendum, eins og t.d. Volvo, hefur fundist þeir þurfa að taka þetta fram til að forða a.m.k. einhverjum kröfum á hendur þeim ef menn ætla að gera það og eru líka auðvitað að leggja sitt lóð á vogarskálarnar í þessari umræðu svo að upplýsingaóreiðan fari ekki úr böndum.
Mig langar, virðulegur forseti, aðeins að víkja að þessu fyrirbæri sem vörugjöld á bifreiðar eru almennt. Nú hafa vörugjöld almennt verið lögð af á Íslandi. Þeir sem eru ekki mjög ungir muna það að vörugjöld voru lögð hér á eiginlega allar vörur. Áður en við tókum þátt í EES-samstarfinu þá voru lagðir tollar á ýmsar vörur. Þegar við gengum inn í EES-samninginn og EES-svæðið þá lögðum við af tollana en tókum í staðinn upp vörugjöld og þá á allar vörur, bæði þær vörur sem koma frá Evrópusambandinu og utan þess og líka vörur utan EES-svæðisins líka. Þetta vörugjald, eins og aðrir skattar og gjöld, hafði tilhneigingu til að hækka og var í mörgum tilfellum orðið mjög hátt. Menn höfðu kannski höfðu enga tolla á sumum vörum en há vörugjöld. Ég get nefnt bara húsgögn, fatnað, skó og ýmsa hluti. Allt báru þessir hlutir, þessar nauðsynjavörur, vörugjöld og í mörgum tilfellum mjög há vörugjöld.
Á síðasta áratug hefur okkur borið gæfa til að afnema vörugjöld á þessum vörum. Síðustu almennu vörugjöldin fóru af fatnaði og skóm fyrir kannski tæpum tíu árum síðan, eitthvað svoleiðis. Það var fagnaðarefni að þingið og þáverandi ríkisstjórn báru þá gæfu til að afnema þessi vörugjöld. Tekjur af vörugjöldum af nýjum bílum hafa verið u.þ.b. 15–17 milljarðar. Vörugjöldin valda því að bifreiðar á Íslandi kosta út úr búð mjög mikið og bílaverð hér er einna hæst í öllum heiminum, samt í landi þar sem við vitum að allir þurfa að nota bílinn. Þess vegna velti ég fyrir mér, þegar menn ákváðu að taka upp kílómetragjald, af hverju menn báru ekki gæfu til þess þá að einfalda kerfið, einfalda þessa skattlagningu á bifreiðaeigendum og afnema vörugjöldin af bifreiðum?
Ég held að það sé kominn fyrir löngu tími til þess að afnema vörugjöldin af bifreiðum almennt. Telji ríkið sig þurfa einhvern veginn að mæta þessum skatttekjum eftir sem áður þá þurfum við að gera það að mínu mati með öðrum hætti og líka með því að dreifa þessum byrðum á fleiri en bara þá einstaklinga sem kaupa bifreiðar. Öll notum við bifreiðar, líka þeir sem ekki hafa bílpróf, börnin, ungmennin og aldraðir sem hægt er að keyra. Öll erum við háð bílnum um grundvallarþjónustu og grundvallarþarfir hér.
Virðulegur forseti. Í þessu frumvarpi á að bæta við 7,5 milljörðum í þennan skatt. Áætlað er að við þær tekjur sem hafa verið 15–17 milljarðar bætist 7 milljarðar. Hins vegar liggur það fyrir að heildartekjur á næsta ári verða ekki nema um u.þ.b. 10 milljarðar þrátt fyrir þessa miklu hækkun vegna þess að áformin um það og loforðið um að hækka þessa skatta hafa hrundið af stað kaupbylgju bæði fyrirtækja og almennings. Menn hafa verið að tryggja sér bifreiðar á, eins og alltaf var talað um í gamla daga, gamla genginu, gamla vörugjaldsverðinu. Það er alveg fyrirsjáanlegt og má öllum vera ljóst að bílasala verður ekki svipur hjá sjón á næsta ári og þar af leiðandi ekki tekjur af vörugjöldum heldur. (Forseti hringir.)
Hér er að mínu mati, virðulegur forseti, um vonda aðgerð að ræða sem ríkisstjórnin þyrfti að endurskoða og fresta.
