skattar, gjöld o.fl. (tollar, leigutekjur o.fl.).
Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir hönd meiri hluta efnahags- og viðskiptanefndar fyrir nefndaráliti með breytingartillögu um frumvarp til laga um skatta, gjöld o.fl., tollar, leigutekjur o.fl. Með frumvarpinu eru lagðar til breytingar á ýmsum lögum um skatta, tolla, gjöld og nokkur fleiri atriði.
Nefndin fjallaði um málið, fékk á sinn fund gesti og bárust umsagnir. Gögn málsins eru aðgengileg undir málinu á vef Alþingis.
Nefndin fjallaði um lækkun á frítekjumarki fjármagnstekjuskatts af leigutekjum einstaklinga. Í frumvarpinu er lagt til að frítekjumark tekjuskatts af leigutekjum einstaklinga af íbúðarhúsnæði verði lækkað úr 50% í 25% og virk skattbyrði leigutekna hækki þar með úr 11% í 16,5%. Að mati meiri hlutans er breytingin sem lögð er til með frumvarpinu hófleg en þó vel til þess fallin að beina sparnaði almennings til annarra fjárfestinga en íbúðarhúsnæðis. Meiri hlutinn leggur áherslu á að skoða verður breytinguna í samhengi við aðgerðir ríkisstjórnarinnar í húsnæðismálum í heild. Líkt og fram kemur í minnisblaði fjármála- og efnahagsráðuneytis um frumvarpið er eðlilegast að áætla að breytingin muni einungis leiða til um 1% hækkunar leiguverðs að meðaltali. Þau áhrif koma líklegast að mestu fram um einu ári eftir að breytingin tekur gildi. Breytingin muni á þeim tíma hafa takmörkuð áhrif til hækkunar á vísitölu neysluverðs enda hefur hún aðeins bein áhrif á hluta þeirra sem leigja út íbúðir. Auk þess er ekki gert ráð fyrir að margir leigusalar muni í kjölfar breytinganna færa leiguíbúðir sínar í atvinnurekstur, en verði reyndin sú að þeir verði fleiri en færri má gera ráð fyrir að áhrifin verði minni.
Í frumvarpinu eru lagðar til breytingar á tollalögum þar sem gerðar eru auknar kröfur á þá sem reka tollfrjálsa verslun og hyggjast selja farþegum og áhöfnum millilandafara við komu til landsins gjaldskyldar vörur, svo sem áfengi, tóbak, nikótín o.fl. Við skoðun á þessum breytingum staldraði nefndin við það skilyrði fyrir leyfisveitingu til rekstrar tollfrjálsrar verslunar að stjórnarmenn rekstraraðilans mega ekki hafa hlotið dóm fyrir brot á tollalögum eða fyrir fíkniefnabrot. Vísað er til þessa hæfisskilyrðis víða í tollalögum þar sem það er gert að skilyrði fyrir starfsleyfi hjá nokkrum ólíkum rekstraraðilum sem eiga það sammerkt að vera vörsluhafar ótollafgreiddra vara. Að mati meiri hlutans þótti varhugavert að gera breytingar á umræddu hæfisskilyrði, einkum ef það er gert hjá tollfrjálsum verslunum einum starfsleyfishafa. Að þessu athuguðu vill meiri hlutinn beina því til fjármála- og efnahagsráðherra að rýna hvort þeir verndarhagsmunir sem búi því að baki séu enn til staðar og hvort þeir kalli í öllum tilvikum á að stjórnarmenn megi ekki hafa hlotið dóm vegna brota á tollalögum eða fíkniefnabrota.
Nefndin tók til skoðunar fyrirhugað verklag vegna breytinga sem lagðar eru til á lögum um Náttúruhamfaratryggingu Íslands en þær fela í sér nýjar heimildir fyrir stofnunina til að bæta álagi við iðgjöld vegna eigna atvinnurekenda ef vátryggingarverðmæti þeirra fer upp fyrir ákveðin viðmiðunarmörk. Í áliti sínu fjallaði meiri hlutinn nokkuð ítarlega um fyrirhugaðar breytingar og telur þær almennt til bóta. Sérstaklega var tekið til skoðunar það verklag sem á að útfæra við þessar breytingar og vill meiri hlutinn undirstrika að tryggð verði vönduð upplýsingagjöf og samráð við viðkomandi fyrirtæki.
Álit meiri hluta nefndarinnar felur í sér ýmsar breytingar og tillögur sem ég mun nú fara hér yfir.
Nefndin fjallaði um tillögu í frumvarpinu um að framlengja gildistíma úrræðis um skattfrádrátt til hlutabréfakaupa. Í umfjöllun nefndarinnar kom í ljós að úrræðið muni ekki nýtast sem skyldi fyrir rekstrarárið 2025 því samkvæmt gildandi lögum þurfa félög að fá staðfestingu frá Skattinum áður en hlutafjáraukning fer fram. Að höfðu samráði við fjármála- og efnahagsráðuneyti telur meiri hlutinn ekki góðan brag á því að leggja til breytingu í bráðabirgðaákvæði í þá átt að félag þurfi ekki að afla samþykkis áður en hlutafjáraukning fer fram vegna tekjuársins 2025. Margir hafa eflaust fengið synjun á árinu 2025 og ekki farið í hlutafjáraukningu. Þá má nefna að gögn um þá sem tóku þátt í hlutafjáraukningu á árinu þurfa að hafa borist Skattinum fyrir 10. janúar næstkomandi svo unnt sé að árita upplýsingarnar á framtöl, annars flækist framtalsgerð fjölda fólks verulega. Meiri hlutinn leggur því á móti til að framlengja úrræðið um þrjú ár í staðinn fyrir tvö þannig að úrræðið taki til fjárfestinga á árunum 2026, 2027 og 2028.
Nefndin tók einnig til skoðunar breytingar sem lagðar eru til á lögum um erfðafjárskatt en þær varða breytt mat á virði eigna til skattstofns erfðafjárskatts. Þar er lagt til að við ákvörðun erfðafjárskatts skuli land almennt talið fram miðað við markaðsverð og að við ákvörðun skattstofns fyrir eignarhlut í félögum sem ekki eru skráð á skipulögðum markaði skuli skattverð miðast við bókfært virði eigin fjár en fasteignir aftur á móti færðar á fasteignamatsverði eins og það er skráð hjá Húsnæðis- og mannvirkjastofnun á dánardegi arfleifanda. Bókfært verð annarra eigna skuli enn fremur færa til markaðsverðs. Að virtum þeim athugasemdum og röksemdum sem fram hafa komið í umsögnum og fyrir nefndinni er það álit meiri hlutans að ekki sé tímabært að ráðast í þessar breytingar á lögum um erfðafjárskatt sem lagðar eru til í frumvarpinu. Að mati meiri hlutans er brýnt að ráðherra taki málið til ítarlegri skoðunar og meti þau áhrif sem breytingarnar kunna að hafa á fjárhagslega stöðu erfingja, kostnað félaga og afkomu ríkissjóðs.
Nefndin fjallaði einnig um tillögur í frumvarpinu um verndarráðstafanir. Með þeim er ráðherra gert mögulegt að bregðast skjótt við með tímabundinni tollvernd þegar innflutningur eykst svo skyndilega og í svo miklum mæli að það geti ógnað innlendri framleiðslu vegna ófyrirséðrar þróunar. Samkvæmt frumvarpinu er undanfari ákvörðunar ráðherra um verndarráðstafanir niðurstaða umfangsmikillar rannsóknar samráðsnefndar. Í umsögn Félags atvinnurekenda um frumvarpið er gerð athugasemd þess efnis að ráðherra sé ekki skylt að skipa samráðsnefndina. Fjármála- og efnahagsráðuneyti tók undir þá athugasemd í minnisblaði um málið. Meiri hlutinn telur rétt að skerpa megi á þessari skyldu ráðherra og leggur til breytingu á tollalögum sem kveður á um skyldu ráðherra til að skipa nefndina. Að öðru leyti vísa ég á ítarlega umfjöllun um þetta atriði í nefndaráliti meiri hlutans.
Meiri hlutinn leggur einnig til viðbætur við frumvarpið og er þar fyrst að nefna gjald á nikótínvörur, rafrettur og áfyllingar fyrir rafrettur. Tillögurnar eru byggðar á tillögum í minnisblaði fjármála- og efnahagsráðuneytis en þar kemur fram að í lögum um gjald af áfengi, tóbaki, nikótíni o.fl. eru takmarkanir á því hve mikið magn áfengis og tóbaks ferðamenn mega hafa með sér til landsins án þess að greiða af þeim lögbundin gjöld. Sams konar ákvæði sé ekki að finna í þeim kafla laganna sem fjallar um gjald á nikótínvörur, rafrettur og áfyllingar fyrir rafrettur. Meiri hlutinn telur því nauðsynlegt að lagfæra það og leggur til sambærilegt gjald á slíkar vörur. Magntölur í breytingartillögunni voru unnar í samráði við Húsnæðis- og mannvirkjastofnun sem fer með markaðseftirlit með nikótínvörum, rafrettum og áfyllingum fyrir rafrettur. Um nánari sundurliðun tillögunnar vísar meiri hlutinn til umfjöllunar í nefndaráliti og upplýsinga um magntölur í minnisblaði fjármála- og efnahagsráðuneytis.
Loks leggur meiri hlutinn til breytingar sem varða jöfnun kostnaðar við dreifingu raforku. Þar er lagt til að fjárhæð jöfnunargjalds á hverja kílóvattstund vegna dreifingar raforku verði hækkuð í samræmi við hækkun vísitölu neysluverðs frá síðustu hækkun jöfnunargjaldsins 1. janúar 2022. Fjárhæð jöfnunargjaldsins verði því 0,52 kr./kWst og 0,17 kr./kWst fyrir skerðanlegan flutning. Samkvæmt minnisblaði umhverfis-, orku- og loftslagsráðuneytis mun breytingin skila 446 millj. kr. í viðbótartekjur af jöfnunargjaldinu. Jafnframt er áætlað að hækkun á jöfnunargjaldi forgangsorku muni hækka raforkukostnað meðalheimilis í þéttbýli um 41 kr. á mánuði án virðisaukaskatts. Á móti muni sú hækkun þýða að raforkukostnaður meðalheimilis í dreifbýli lækki um allt að 500 kr. á mánuði. Einnig er lagt til að raforkunotkun vegna raforku til kyntra hitaveitna verði undanþegin greiðslu jöfnunargjalds, að gjalddagar jöfnunargjalds verði tvisvar á ári og að fjárhæð jöfnunargjalds verði uppfærð árlega. Efnahags- og viðskiptanefnd lagði til sams konar breytingu á síðasta löggjafarþingi við frumvarp til laga um breytingu á ýmsum lögum um skatta, tolla og gjöld, á þskj. 846, 260. mál, en frumvarpið hlaut ekki lokaafgreiðslu við þinglok. Með hliðsjón af framangreindu leggur meiri hlutinn til viðeigandi breytingu á 3. gr. a laga um jöfnun kostnaðar við dreifingu raforku.
Nefndin leggur auk þess til minni háttar eða lagatæknilegar breytingar á frumvarpið sem þarfnast ekki sérstakrar umfjöllunar.
Að framansögðu virtu leggur nefndin til að frumvarpið verði samþykkt með þeim breytingum sem gerð hefur verið grein fyrir.
Undir nefndarálitið rita, auk þeirra sem hér stendur, hv. þingmenn Ásthildur Lóa Þórsdóttir, Pawel Bartoszek, Sigmundur Ernir Rúnarsson og Sigurþóra Steinunn Bergsdóttir.
