kílómetragjald á ökutæki.

Frú forseti. Ég hef komið hér upp nokkrum sinnum og rætt kílómetragjaldið af því að ég hef af því miklar áhyggjur, þetta er stórt mál. Vissulega lifnaði aðeins yfir mér fyrr í dag og ég verð bara að fá að hrósa, svo að það sé á hreinu, hv. þingmanni meiri hlutans fyrir að hafa afdráttarlaust í tölvupóstssamskiptum lýst yfir áhyggjum gagnvart hagaðilum sem voru að benda á það sem væri ekki alveg að ganga upp. Ég vil líka, til að vera jákvæð, hrósa hv. þm. Pawel Bartoszek, framsögumanni málsins, sem hefur alltaf verið tilbúinn að skoða flesta vinkla, velta þeim upp og setja sig vel inn í málin. Vissulega kann að vera komið að þeim tíma að við séum einfaldlega ósammála. Ég mun engu að síður, sennilega í síðustu tilrauninni sem ég hef, reyna að vekja athygli á því af hverju ég tel að við eigum ekki að samþykkja þetta mál hér á næstu dögum.

Það liggur fyrir að málið er gríðarlega stórt, það er viðamikið og það er mikið flækjustig í því. Þetta er ekki einföldun og þetta er ekki einfalt kerfi. Það er ástæðan fyrir því að ekkert land í heiminum hefur með viðlíka hætti tekið upp kílómetragjöld á allar bifreiðar. Nú liggur fyrir að þessi mikla breyting á að taka gildi eftir fimm og hálfan virkan dag. Það er alveg útséð, og það hefur komið í ljós, að Skatturinn er ekki tilbúinn. Hann hefur verið að innheimta kílómetragjöld af rafmagnsbifreiðum í næstum því tvö ár og kerfið er ekki að ganga nógu vel. Nú fengum við hins vegar þær upplýsingar fyrr í kvöld að kerfið verði tilbúið. Reikningar sem koma í byrjun febrúar — þá verði kerfið tilbúið. Þetta er auðvitað ekki mjög sannfærandi eftir tvö ár. Hvernig getum við hér á Alþingi á sama tíma ætlast til þess að fyrirtæki geti yfir jólahátíðina haft kerfin sín tilbúin eftir fimm og hálfan virkan dag, og þá er ég að taka Þorláksmessu og gamlársdag með. Það er algerlega óraunhæft og ég biðla því til þingmanna meiri hlutans, ef þeir eru ekki tilbúnir til að falla frá þessu, að það verði alla vega samþykkt, þó að við lögfestum þetta, að gildistakan verði ekki fyrr en eftir einhverja mánuði. Við lögðum það til í Miðflokknum, lögðum fram varatillögu, að ef þetta yrði samþykkt yrði gildistakan alla vega ekki fyrr en 1. janúar 2027. Ég tel ekki til of mikils ætlast að gefa fólki og fyrirtækjum þann tíma í svona stóra breytingu. Ég minni á að Skatturinn hefur haft hafa tvö ár og þetta er ekki komið á hreint þar.

Mig langaði svo að vekja athygli á því að umsagnir í málinu eru fjölmargar. Ég átta mig á að einstaklingar héldu fyrst, af því að það var sagt, að ný lög um kílómetragjöld væru bara til að sameina, þetta væri eitt ferli. Þetta var látið hljóma rosalega einfalt og þetta ætti ekki að vera skattahækkun, þetta væri bara tekjuhlutlaust fyrir ríkissjóð. Hvað gerist? Það líða einhverjar vikur og nú er þetta orðið tekjuöflun strax á næsta ári, skattahækkun á allan almenning, alla þá sem eiga bifreiðar. Reyndar er þetta líka skattahækkun á sjávarútveginn. Það er svo undarlegt að það eru kolefnisgjöld inni í þessu frumvarpi, sem heitir kílómetragjald á ökutæki, sem er skattur á sjávarútveginn. Skipin eru ekki að keyra á veginum þannig að þetta er undarlegt. En ég velti fyrir mér: Getur verið að það sé harkan sem keyrir þetta áfram? Ef það er tilgangurinn að hamast enn þá meira á sjávarútveginum, berja enn þá meira sjávarútveginum, bið ég um að þessu frumvarpi verði splittað upp. Verið bara heiðarleg með það hvern þið viljið skattleggja. Þið hafið sagt að þið ætlið ekki að skattleggja almenning. Almenningur lendir auðvitað verulega illa í skattahækkunum ef þetta frumvarp verður samþykkt. Í umsögnum frá fyrirtækjum sem lenda í hvað mestu veseni út af þessu — við einstaklingar þurfum kannski að eiga samskipti þrisvar í mánuði og það er auðvitað mikið. Það er island.is o.s.frv., við þekkjum þetta sem eigum rafmagnsbíl í dag; þetta er ekki stórkostlegt mál en þetta er samt svona kerfisflækja.

Ég ætla, með leyfi forseta, að fá að vitna aðeins í tölvupóst frá Höldi ehf. – Bílaleigu Akureyrar þar sem vakin er athygli á einum parti. Við í nefndinni og þeir þingmenn sem hafa kynnt sér málið höfum fengið fjölmörg dæmi um það hvernig flækjustigið mun eiga sér stað. Bílaleigurnar hafa verið að eiga við þetta í tvö ár. Ef ég stikla aðeins á þessu, frú forseti, þá kemur fram, til staðfestingar á því að kerfið sé ekki tilbúið, að Bílaleigan Höldur hafi látið lesa af öllum sínum bílum í lok nóvember og muni gera það aftur í desember til að reyna allt sem hægt er til að undirbúa sig ef þetta verður að veruleika, til að þeir verði alla vega ekki ofrukkaðir. Við erum að tala um 2.000 bíla, segja þeir, sem við erum að eiga við Skattinn út af og það mynduðust 9.000 kröfur eða færslur hjá Skattinum þar sem kerfið er að leiðrétta sig frá síðasta álestri afturvirkt. Í netbanka er hægt að greiða 50 kröfur í einu. Þar af leiðandi er alveg ljóst á tímum sjálfvirknivæðingar að það gengur seint. Því fengum við heimild hjá Skattinum til að leggja heildarfjárhæðina inn á Skattinn og Skatturinn jafnar út greiðslurnar á umræddar kröfur. En kerfið virkaði ekki betur en svo að það réð ekki við þennan færslufjölda og myndaði skuld á 1.175 bíla upp á alls um 5.500 kr., sem sagt fullt af færslum upp á eina krónu. Það að það standi skuld á bíl gerir það að verkum að ekki er hægt að selja bílinn, sem er auðvitað mjög bagalegt fyrir bílaleigur.

Ég vil árétta að það kemur fram og er skýrt tekið fram að samstarfið við Skattinn er mjög gott og starfsfólkið þar. Það er enginn að kvarta yfir þeim. Þetta bara sýnir flækjustigið. Og hvað gerum við? Við byrjum að stækka báknið. Í þessu er líka vísað til þess að verið er að breyta lögunum þannig að ef skuldin er 100 kr. eða minna máttu samt selja bílinn. Af því að við erum að innleiða svona flókið kerfi kemur næsta kerfi sem er flókið sem þarf að taka á því að leysa þetta með nokkurra króna skuldina. Svo vindur þetta upp á sig, báknið stækkar og það þarf fleiri starfsmenn. Það liggur fyrir að þetta kerfi mun kosta ríkissjóð mörg hundruð milljónir. En ríkissjóður er ekki eini aðilinn sem lendir í þessu því að kerfið mun kosta alls staðar. Hvað haldið þið að kortafærslugjöldin muni t.d. kosta bílaleigurnar? Það liggur fyrir í umsögnum. Ég held að það hafi verið tugir milljóna, hundruð milljóna; yfir 100 milljónir ef allir aðilar eru teknir saman. Þessir aðilar þurfa að taka við kortafærslum, þeir leigja fólki bíl alls staðar að úr heiminum. Kostnaður við innheimtu fyrir ríkið hleypur á tugum milljóna fyrir þessi fyrirtæki. Þetta er auðvitað óboðlegt.

Ég er hér með ábendingu sem ég fékk frá öðrum aðila af því að nú er verið að tala um að búið sé að laga nákvæmlega þessa kerfisvillu sem vitnað var til í þessum tölvupósti. Umsagnirnar eru margar, kerfisvillurnar eru margar. Hér er önnur bílaleiga sem fékk reikning upp á tæpar 20 millj. kr. fyrir kílómetragjald af einni bifreið. Það tók um mánuð að fá þann reikning leiðréttan. Í þessu vaxtastigi er það bara ágætispeningur, tekjur sem fyrirtækið verður af, í stað þess að liggja með þetta á vöxtum. Eftirfylgni og umfang við svona kerfi er gríðarlegt. Auðvitað er það atvinnuskapandi fyrir kerfi sem eru að stækka en þetta er mikil sóun og ekki þjóðhagslega hagkvæmt.

Ég verð því miður að segja að það hljómar mjög ótrúverðugt að kerfi sem hefur verið í gangi í tvö ár eigi allt í einu að virka núna mánuði eftir að þessi lög verða innleidd. Við þurfum auðvitað að fá þetta aðeins betur á hreint. Það er búið að benda okkur á svo margt í þessu sem mun ekki ganga upp. Ég segi því: Það er óboðlegt gagnvart fyrirtækjum og landsmönnum að við setjum lög á Alþingi Íslendinga sem við vitum að er ekki hægt að framfylgja. Fyrir utan það að málið er afleitt og það er ástæða fyrir því að ekkert land í heiminum er að taka þetta upp með svona víðtækum hætti.

Þess vegna segi ég aftur: Frestið alla vega gildistökunni. Það kann að vera að einhver segi: Við þurfum þessa 3,3 milljarða í tekjur fyrir ríkissjóð af því að við erum búin að eyða svo miklu. Útgjaldaaukningin er svo mikil að við þurfum að hækka skattana. Þegar ríkisstjórn eykur útgjöld milli ára um 143 milljarða — sem er 10% útgjaldaaukning þegar stöðugleikaregla á að vera í gildi, sem segir að ekki megi fara yfir 2%. Samt eru meirihlutaþingmenn enn að tala um að ekki sé hægt að breyta neinu af því að þá sé verið að brjóta stöðugleikaregluna. Hún er löngu fokin. Við vitum að hún er fokin bara út af vörugjöldunum vegna þess að ekki var tekið tillit til eða gert ráð fyrir neinum hegðunarbreytingum hvað varðar innflutning bíla vegna þessara ofurháu vörugjalda sem er líka verið að setja á. Það leggst ofan á þessa skattlagningu.

Bifreiðaeigendur eru ekki bara að fá kílómetragjaldið á sig, þeir eru líka að fá vörugjöldin á sig, almenningur, og þeir eru að fá krónutöluhækkanir á öll gjöld, bifreiðagjöldin. Svo er okkur sagt að þeir eigi að borga sem nota en það er líka sagt að þetta eigi að vera umhverfisvænt. Það var farið út í þá aðgerð að draga úr útgjöldum af 100% rafmagnsbílum. Samt kemur hæstv. forsætisráðherra og segir að þetta sé aðgerð fyrir tekjulægstu hópana. Það bara stenst enga skoðun. Það liggur fyrir að þeir sem lenda verst í þessu frumvarpi eru þeir sem eru á eyðslugrennstu bílunum. Markmiðið um minna kolefnisspor rímar ekki við aðgerðirnar, að hækka mest á eyðslugrennstu bílana, á sama tíma og við erum að eyða tugmilljörðum í loftslagsmál. Er þá ekki einhvern veginn hægt að réttlæta það að við þurfum ekki að fara í þessa skattahækkun á almenning af því að þarna erum við að hjálpa loftslaginu með því kannski að ýta undir að það þurfi ekki að skattleggja í drep þá sem eru á eyðslugrennstu bílunum, minnstu bílunum? Þarna fer ekki saman hljóð og mynd.

Ég verð líka að benda á það að þegar þú ert kominn með þetta saman, kílómetragjöldin og vörugjöldin, þar sem nýir bílar hækka kannski um 1 eða 2 milljónir, ekki einhver lúxusbifreið heldur venjulegur bíll, þá er þetta orðið of mikið. Við erum í dag með kerfi þar sem þeir borga sem nota. En jú, vissulega af því að eyðslugrennstu bílarnir — ríkisstjórninni finnst þeir ekki borga nóg, þess vegna er farið í þetta. En heilt yfir eru þeir sem eyða mest götunum að taka bensín og dísil. Í þessu kerfi erum við komin með flækjustig út fyrir allt velsæmi; það skiptir máli hvernig tengivagn þú ert með, hvernig tvinnbíllinn er o.s.frv. Ef við ætlum að keyra bílinn okkar til útlanda, keyra um Evrópu, og við keyrum þar 3.000 km — ég veit ekki hvort búið er að sjá fyrir því almennilega. Ég hef fengið eitthvað misjöfn svör um það hvort hægt sé að sækja um endurgreiðslu.

Þú kemur kannski með bílinn þinn til baka með Norrænu. Ferðamenn sem koma með bíl með Norrænu — það er alls konar skráning. Bílaleigubílar sem verða leigðir hér til útlendinga verða miklu dýrari. Eigum við að reyna að útskýra það fyrir ferðamönnunum að reyndar hafi verðið á dælunni lækkað aðeins? Nei, ætlum við bara að drepa ferðaþjónustuna? Er það tilgangurinn? Stundum er ég farin að halda það, því miður. Flækjustigið er fyrir alla, ekki bara fyrir bílaleigurnar heldur fyrir alla. Þeir sem í dag fara með 2.000 kr. á dæluna til að kaupa bensín fá þá aðra rukkun í heimabankanum. Við munum öll eftir því að hafa farið að kaupa bensín fyrir þann pening sem við áttum en þetta verður allt annað dæmi. Þetta er ekki til hægðarauka. Þetta er flókið. Þetta er vesen.

Þessar síðustu átta sekúndur sem ég hef hérna langar mig að nota til að biðla enn einu sinni til meiri hluta þingmanna: Lagið þetta alla vega eitthvað, ekki samþykkja málið óbreytt.