jöfn staða og jafn réttur kynjanna.
Virðulegi forseti. Ég segi það aftur að það er sérstaklega gleðilegt að koma hér upp í umræðu um þetta góða mál hæstv. dómsmálaráðherra sem leggur til að afnema jafnlaunavottunarkerfið í núverandi mynd. Hér hafa verið fluttar góðar ræður, góð innlegg, bæði af hæstv. ráðherra og fleiri hv. þingmönnum. Þetta er auðvitað ekki í fyrsta eða annað skiptið sem ég kem hér upp í þingsal til að ræða fyrirbæri sem ég hef algjöra óbeit á, eins og hæstv. ráðherra kom inn á í svari við mig hér í gær. Ég hef örugglega verið hérna eins og biluð plata, ég gengst alveg við því. (Gripið fram í.)
Upphaflega markmiðið var sannarlega göfugt en byggði að mínu mati á veikum grunni. Auk þess var kostnaðurinn hvorki metinn né áætlaður þegar jafnlaunavottunin var lögfest upphaflega, sem er auðvitað alvarlegur annmarki, ekki síst þegar um er að ræða kerfi sem leggur þungar byrðar á fyrirtæki, stofnanir og starfsfólk. Hæstv. ráðherra hefur reifað þetta hér, að kerfið hafi verið þunglamalegt og kostnaðarsamt og hér leggur hún sitt af mörkum til að létta á því.
Hér í andsvörum áðan ræddum við hæstv. ráðherra markmið og mælingar á settu markmiði. Hún fór yfir það skilmerkilega að hér væru sömuleiðis lagðar til árangursmælingar, og það er þá enn ein bætingin miðað við núverandi kerfi. Þar legg ég áherslu á að mældur verði munurinn á þeim sem verða áfram innan þessa kerfis og þeim sem verða þar undanskildir vegna nýrra stærðartakmarka, því að við verðum auðvitað að líta til þess að markmiðið með þessum nýju lögum er það sama og upphaflega, þ.e. að vinna gegn kynbundnum launamun.
Í svörum sem ég kallaði eftir hér á síðasta kjörtímabili kom fram svart á hvítu að enginn marktækur árangur hefði náðst af jafnlaunavottunarkerfinu. Enginn mælanlegur munur var á milli þeirra fyrirtækja og stofnana sem höfðu hlotið jafnlaunavottun annars vegar og hins vegar þeirra sem höfðu ekki slíka vottun. Það er nefnilega ekki sjálfgefið að göfugu markmiði fylgi árangur, eins og hæstv. ráðherra virðist hafa áttað sig á og því tryggt mælingar á árangri.
Ég er sammála hæstv. ráðherra og tel það í raun óumdeilt að aðgerðir hafi skilað þessum góða árangri okkar í jafnréttismálum. Og svo það fari ekki á milli mála, m.a. vegna þess sem hæstv. ráðherra og hv. þingmaður áttu orðastað um hér áðan, þá tel ég það vera mikilvægt að við fylgjum ákvæðum laga og kjarasamninga um jafnrétti kynjanna og um bann við launamismunun. Jafnlaunavottun tel ég ekki vera eina af þeim aðgerðum sem hafa skilað góðum árangri. Það liggur bara ekkert fyrir um það, engin vísindi, engin rannsókn sem styður það og í raun þvert á móti, þ.e. að enginn árangur hafi náðst. Og það sem er verra er að ítrekuð dæmi komu upp þar sem vinnustaðir höfðu hlotið jafnlaunavottun en komust samt upp með að mismuna starfsfólki í launakjörum þrátt fyrir að þeir hefðu þennan stimpil frá ríkinu um allt væri í lagi, eða kannski frekar af því að þeir höfðu þennan stimpil frá ríkinu um allt væri í toppstandi.
Eitt dæmi um það eru kvenlæknar á Landspítalanum. Formaður Læknafélags Íslands gekk jafnvel svo langt að segja að kerfið hafi veitt falskt öryggi um launajafnrétti. Verkefnastjóri á mannauðssviði, sem rannsakaði jafnlaunavottun í meistaranámi sínu, benti á að jafnlaunavottun væri ákveðin skrautfjöður. Í henni fælist gæðastimpill um að launaákvarðanir væru teknar á hlutlægan og málefnalegan hátt án mismununar. Þetta er bara ólíðandi. Jafnlaunavottun hefur nefnilega ekki bara verið kostnaðarsamur baggi á atvinnulífinu og opinberum stofnunum sem hefur ekki skilað neinum marktækum árangri, hún hefur verið skaðvaldur.
Um leið og ég fagna áformum um að kerfið sé einfaldað og að létt sé á því þá hef ég áhyggjur af því að þetta verði bara plástur á gallað kerfi. Þess vegna þurfum við að fylgjast svo vel með því hvernig nýju kerfi vegnar og sömuleiðis að farið verði ofan í saumana á breytingunum hér í þinginu. Þarna mun ég ekki láta mitt eftir liggja og undirstrika að ég fagna áformum hæstv. ráðherra um raunverulegar árangursmælingar en ítreka að við þurfum að gæta að því hvernig þær mælingar verða framkvæmdar.
Ég hef ítrekað lagt fram með mínum kollegum í Sjálfstæðisflokknum frumvarp um afnám, algjört afnám lagaskyldu til jafnlaunavottunar þannig að slík vottun verði bara valkvæð, sem sagt ekki lagaskylda. Markmið og árangur sem næst af umræðu hlýtur sömuleiðis að nást með valkvæðri dyggðaskreytingu og við vitum það að sumir kimar samfélagsins eru áfjáðir í slíka skrautfjöður.
Mig langar líka að beina talinu að óvissunni og biðstöðunni sem atvinnulífið er í á meðan við vinnum þetta mál hér í þinginu og kalla því eftir því að við setjum þetta mál í algjöran forgang. Ég efast ekki um að hæstv. ráðherra leggi sitt af mörkum í því tilliti.
Virðulegi forseti. Ég dreg það ekki í efa að hugur þeirra sem börðust fyrir jafnlaunavottun á sínum tíma hafi verið góður. Reynslan hefur hins vegar sýnt að það er bara ekki alltaf hugurinn sem gildir. Kerfisbreytingar þurfa að standast raunveruleikaprófið um árangur, um skilvirkni og meðalhóf og hvað þá þegar um er að ræða svona kostnaðarsamar og róttækar breytingar. Mín skoðun og okkar í Sjálfstæðisflokknum er sú að við leggjum lagaskyldu til jafnlaunavottunar niður með öllu og ég mun áfram tala fyrir því sjónarmiði hér í þinginu. Atvinnulífið og fólkið sem hefur þurft að berjast við þetta bákn getur treyst á það.
