samgönguáætlun fyrir árin 2026--2040 ásamt fimm ára aðgerðaáætlun fyrir árin 2026--2030.

Frú forseti. Við ræðum hér í fyrri umræðu samgönguáætlun hæstv. samgönguráðherra fyrir hönd ríkisstjórnar hans sem mætti með góðum rökum halda fram að væri fyrst og fremst fögur fyrirheit samgönguráðherra fyrir komandi ríkisstjórnir, þessa sama ráðherra og hefur lýst því yfir að hann hafi verið og sé ekki bundinn af fyrri samgönguáætlunum en leggur svo fram áætlun sem er fyrst og fremst loforð til handa komandi samgönguráðherrum sem eru væntanlega jafn óbundnir af þessari samgönguáætlun og hæstv. ráðherra var af hinum fyrri. Annað þætti mér óeðlilegt, frú forseti. Ég velti fyrir mér: Finnst ráðherra, í þessu ljósi, líklegt að komandi ráðherrar telji sig með einhverjum hætti vera bundna af þessari samgönguáætlun? Er það eðlileg krafa af hálfu hæstv. ráðherra að komandi samgönguráðherrar hafi einhverja trú eða traust á þessu plaggi, sem kemur reyndar að mestu inn einmitt í tíð komandi samgönguráðherra, eða frá árinu 2031? Árið 2031 má segja að það komi einhver hleðsla í þessa nýbirtu samgönguáætlun.

Það hafa átt sér stað nokkur orðaskipti hér í salnum um ákveðin hugtök og eitt þeirra er hugtakið fullfjármagnað. Það hefur auðvitað komið berlega í ljós, frú forseti, í þeirri umræðu að þetta er orðaleikur. Þetta þýðir í raun að innan ríkisstjórnarinnar er búið að ákveða nokkurn veginn hvernig skuli stefnt að og fara í frekari tekjuöflun, frekari gjöld á vegfarendur, ofan á þá skatta reyndar sem við samþykktum hér fyrir jólin sem áttu að bjarga samgöngumannvirkjunum. Ég held að það sé augljóst, frú forseti, að það að nota hugtakið fullfjármagnað um félag sem á að annast stærstan hluta verkefnanna, félag sem ekki enn er til, félag sem er ekki einu sinni í fjárlögum — og það eru einu sinni þau sem gilda, ekki fallegar ræður ráðherra hér, blaðagreinar eða flottar fyrirsagnir, það eru fjárlögin sem ráða. Þar er ekki stafkrókur um hvað á að leggja í áðurnefnt innviðafélag.

Rauði þráðurinn í þessari tekjuöflun er auðvitað bara áframhaldandi hækkun skatta og innheimtur sem hið óstofnaða innviðafélag á að sjá um, sem þýðir meiri gjöld á vegfarendur. Ég hélt í barnaskap mínum, frú forseti, að ríkisstjórnin væri búin að bjarga þessu öllu saman, fyrst með veiðigjöldunum, síðan vörugjöldunum og loks kílómetragjaldinu. Reyndar eiga þessar aðgerðir allar eitt sameiginlegt; veiðigjaldið, vörugjöldin og kílómetragjaldið, frú forseti. Hvað er það? Jú, það er að tekjurnar af öllum þessum nefndu atriðum eru ofáætlaðar. Það sýnir sig strax að veiðigjöldin eru ekki að skila sér í þeim mæli sem gert var ráð fyrir og á það var ítrekað bent hér í umræðunni fyrir jól um vörugjöldin að þau myndu ekki skila sér með þeim hætti sem lagt var upp með í fyrstu fjárlögum þessarar ríkisstjórnar. Nú liggur það nánast orðið fyrir að svo verður ekki. Svo eru þessir 3,3 milljarðar sem ríkisstjórnin ætlaði að fá í tekjur af kílómetragjaldinu mjög ólíklegir til að raungerast. Hvers vegna er það? Jú, það er vegna þess að það er ekkert rætt um hvað það kostar að standa í þeirri aðgerð.

Ráðherra, spurður hér fyrr í dag af hv. þm. Ingibjörgu Davíðsdóttur af hverju málið hefði ekki verið sett í samráðsgáttina, svaraði því þannig að hann hafi talað við fullt af fólki. Hann raunverulega sagði það, hann hefði farið um landið og haldið fundi og hitt fullt af fólki. Það er nýja samráðið. Ég velti því fyrir mér í öllum þessum samtölum hvort hæstv. ráðherra hafi ekki hitt neinn á Austurlandi. Jú, hann hefur augljóslega gert það því að hann sagði í ræðu sinni hér fyrr í dag, frú forseti, að mikill áhugi hefði verið á fundinum fyrir austan, frú forseti. Þetta er svo ótrúlegt. Þar hafa menn eðli málsins samkvæmt miklar áhyggjur. En ég velti fyrir mér: Hvað heyrði hæstv. ráðherra af því sem honum var sagt í samtölum sínum á Austurlandi? Miðað við hvernig samgönguáætlun lítur út held ég að hæstv. ráðherra hafi verið með peltor í þessari vegferð sinni. Eigum við eitthvað að ræða Öxi t.d., frú forseti? Þar er þingsályktunartillaga komin fram sem ég var fyrsti flutningsmaður að. Þar kemur fram að hönnun nýs þjóðvegar yfir Öxi er tilbúin og ekkert vandamál að auglýsa eftir tilboðum í verkið án frekari tafa. Það eru líklega fá ef nokkur verkefni á Íslandi í samgöngumálum í dag þar sem tækifæri til vegstyttinga og þar af leiðandi sparnaðar eru eins mikil ef talið er í kílómetrum miðað við útlagðan kostnað og einmitt á Öxi. Þar er hægt að stytta leiðina milli þéttbýliskjarnanna um tæpa 70 km með því að fara í framkvæmdir á u.þ.b. 18 km. Mér er það verulega til efs, ég ætla ekki að útiloka það því að hugsanlega er einhvers staðar einhver leið sem gæti verið sambærileg, ég hef þó ekki séð hana og ég hef spurt marga og enginn hefur bent mér á neitt sambærilegt. Þó er það nú svo að þeirri framkvæmd er enn frestað.

Það kom fram hér fyrr í dag, m.a. í máli hæstv. ráðherra, að 82% Íslendinga byggju milli Hvítánna tveggja og þess vegna væri eðlilegt að miklu fé væri varið á þessu svæði. Ég held reyndar að þetta séu um 84%, til að leiðrétta ráðherra. En eigum við ekki að skoða aðeins hina hliðina á þeim peningi? Á Austurlandi eru búin til u.þ.b. 24–25% allra útflutningstekna þjóðarinnar og hvernig launar hæstv. samgönguráðherra, fyrir hönd ríkisstjórnarinnar, þessa gríðarlegu tekjuöflun fyrir þjóðarbúið, frú forseti? Hann gerir það með því nánast að hunsa Austurland. Mér þykir ekki mikill bragur yfir þessari samgönguáætlun. Jú, það er að vísu að koma hringtorg upp á 800 milljónir en það er nú þannig, frú forseti, (Forseti hringir.) að það hringtorg var sett inn og teiknað með vegabótum vegna fyrirhugaðra ganga undir Fjarðarheiði (Forseti hringir.) sem sami samgönguráðherra hefur nú slegið af.