störf Norrænu ráðherranefndarinnar 2025.
Virðulegi forseti. Ég vil þakka hæstv. samstarfsráðherra Norðurlandanna, Loga Má Einarssyni, fyrir sína framsögu hér og skýrsluna sem var flutt. Ég vil taka undir það sem kemur fram í henni um mikilvægi norræns samstarfs fyrir okkur Íslendinga. Þetta eru okkar helstu bandamenn og í samstarfi við önnur Norðurlönd erum við líka að byggja upp kröftugt samstarf við önnur lönd, eins og Eystrasaltsríkin og Evrópuríkin o.fl. Það eru því engar andstæður þegar talað er um Evrópusambandið og samstarf Norðurlanda heldur er samstarf Norðurlanda fyrsti vettvangurinn okkar, þar eru okkar nánustu bandamenn sem við vinnum svo með í samstarfi við önnur lönd.Við erum að fara að ræða skýrslu Norðurlandaráðs hér á eftir og ég er hluti af Íslandsdeild Norðurlandaráðs þannig að ég mun kannski ræða aðeins meira um samstarf Norðurlandanna undir þeim lið.
Ég vildi nýta þennan lið til að vekja máls á tveimur atriðum sem ég tel mikilvæg varðandi norrænu ráðherranefndina. Staðreyndin er sú að á síðastliðnum árum og áratugum hafa fjárframlög til Norðurlandaráðs og samstarf Norðurlandanna verið að dragast saman. Á sama tíma og mikið er rætt um mikilvægi samstarfsins, á sama tíma og við tölum um gildin okkar og að þetta samstarf Norðurlandanna sé undir ákveðinni ógn, erum við að draga saman að raunvirði fjárframlög til Norðurlandasamstarfs. Þetta bitnar á innanlandsstarfinu, þetta bitnar á starfi norrænu félaganna, þetta bitnar á þingmannastarfinu í Norðurlandaráði. Þetta bitnar líka á styrkjaáætlunum Norðurlandanna, Nordplus-áætlununum og fleiri þáttum. Ég tel mikilvægt að við Íslendingar, þar sem við höfum þetta starf í hávegum, beitum okkur fyrir því að Norðurlöndin komi sér saman um að verja styrkjunum í norrænt samstarf, komi alla vega í veg fyrir að þeir skerðist ár frá ári að raunvirði. Ég tel að það sé gríðarlega mikilvægt.
Það er eðlilegt að á síðastliðnum árum hafi mikil umræða verið í tengslum við varnarmálin, mikil umræða í tengslum við Helsingfors-sáttmálann; þetta eru stórir málaflokkar sem skipta raunverulegu máli. En við megum ekki gleyma því að halda lífi í norræna samstarfinu heima í héraði. Við megum ekki gleyma að halda lífi í norrænu félögunum, styrkja norrænu húsin, norræna viðburði og norræna menningu, því að það er það sem sameinar okkur. Þó að við séum vissulega að glíma við mörg stór verkefni verðum við áfram að leggja rækt við grasrót hins norræna samstarfs út um öll Norðurlöndin. Það kostar peninga. Það kostar peninga að leggja rækt við samstarf, leggja rækt við gildi, lýðræði og fleiri þætti, og það þarf að birtast í fjárhagsáætlunum norrænu ráðherranefndarinnar.
Ég vil einnig vekja máls á málefni sem er hjartans mál fyrir mig og það eru málefni barna og ungmenna. Stefna norrænu ráðherranefndarinnar og Norðurlandaráðs í málefnum barna og ungmenna rann út á síðasta ári og var síðasta skýrslan kynnt á þingi Norðurlandaráðs síðastliðið haust. Í þeirri stefnu og í þeirri skýrslu kom í rauninni fram að málefni barna og ungmenna ættu núna að vera samþætt í alla málaflokka norrænu ráðherranefndarinnar og Norðurlandaráðs og því er ekki gert ráð fyrir nýrri hreinni stefnu í málefnum barna og ungmenna. En ég óttast það alltaf að þegar eitthvert málefni á að vera alls staðar verði það á sama tíma hvergi. Ég mun beita mér fyrir því á vettvangi Norðurlandaráðs að við mótum okkur öfluga stefnu í málefnum barna og ungmenna á Norðurlöndunum. Það skiptir einmitt máli á tímum þegar aukinn þungi fer í öryggis- og varnarmálin, þegar aukinn þungi fer í utanaðkomandi ógnir, að við séum með markvissa stefnu sem tryggir að við leggjum áfram rækt við börnin okkar og ungmennin okkar. Umgjörð barna og ungmenna á Norðurlöndunum hefur í raun verið eins konar gullgæs Norðurlandanna. Það hefur skapað þetta norræna traust að við höfum verið með sterka samfélagslega innviði, mikinn jöfnuð, tekið þétt utan um börn og ungmenni og skilað öflugum einstaklingum til samfélagsins sem þykir vænt um samfélagið sitt, sem vilja greiða aftur til samfélagsins og standa vörð um það til framtíðar.
Ég vildi sérstaklega vekja máls á þessum tveimur þáttum undir þessari skýrslu og ræði norrænt samstarf betur undir öðrum lið.
