Störf þingsins.

Frú forseti. Árið 2023 tóku gildi ný lög um meðhöndlun úrgangs á Íslandi. Markmið þeirra eru skýr og mikilvæg; að auka endurvinnslu, draga úr urðun og stuðla að ábyrgri nýtingu auðlinda. Þessi markmið njóta víðtæks stuðnings og meðvitund okkar um að nýta auðlindir betur sem og vilji að draga úr neikvæðum áhrifum á umhverfið hefur aukist. Með aukinni flokkun og betri nýtingu efna má bæði minnka úrgang en einnig skapa verðmæti úr því sem áður var ekki talið nýtilegt. Engu að síður hafa nýju reglurnar einnig leitt til ákveðinna áskorana í framkvæmd. Ísland er strjálbýlt land og vegalengdir geta verið miklar innan sama sveitarfélags. Þegar úrgang þarf að flytja lengri leiðir til flokkunar eða til endurvinnslu verður flutningskostnaður verulegur, kostnaður sem er síðan varpað yfir á íbúa. Íbúar í víðfeðmum sveitarfélögum greiða hærra sorphirðugjald en þeir íbúar sem búa í landfræðilega litlum sveitarfélögum. Ég velti því fyrir mér hvort slíkt fyrirkomulag sé sanngjarnt. Er það sanngjarnt gagnvart landsbyggðinni? Það er mikilvægt að kostnaðarskiptingin sé sanngjörn og gagnsæ. Íbúar bera þegar ábyrgð með því að greiða gjöld fyrir sorphirðu og taka þátt í flokkun heima hjá sér til að minnka umfang sorps. Sveitarfélög bera síðan ábyrgð á skipulagi þjónustu og rekstri kerfisins á sínu svæði en ríkið setur rammann með lögum og reglugerðum og ákveður hvernig kerfið á að þróast til framtíðar. Sjálfbært úrgangskerfi byggir ekki aðeins á góðum ásetningi heldur líka á réttlátri ábyrgðarskiptingu. Ef við viljum að kerfið virki til lengri tíma þurfum við samstarf allra; íbúa, sveitarfélaga og ríkis. Aðeins þannig getum við tryggt, frú forseti, að umhverfisleg markmið náist án þess að byrðarnar lendi með ósanngjörnum hætti á einum aðila.