helmingamokstur.

Forseti. Ég þakka fyrirspyrjanda, hv. þm. Ingvari Þóroddssyni, fyrir fyrirspurnina. Hún er mikilvæg. Reglan um helmingamokstur kveður á um að veita megi vetrarþjónustu á ákveðnum vegum með þátttöku ríkisins þar sem Vegagerðin greiðir helming kostnaðarins og sveitarfélagið greiðir hinn. Í þessu samkomulagi felst jöfn skipting kostnaðar milli ríkis og sveitarfélaga. Í framkvæmd geta atriði eins og íbúafjöldi sveitarfélaga hins vegar haft áhrif á getu sveitarfélaganna til að kaupa helmingamokstur. Kostnaður vegna helmingamoksturs er óháður fjölda íbúa og því geta fjölmennari sveitarfélög með öflugri fjárhag haft meira bolmagn en mjög fámenn sveitarfélög til að greiða fyrir þjónustuna. Því er ljóst að íbúafjöldi og rekstrargrundvöllur sveitarfélaga getur haft áhrif á hvernig reglan nýtist sveitarfélögunum í raun.

Önnur spurningin er: Hver er að mati ráðherra ábyrgð Vegagerðarinnar á hálkuvörnum á vegum þar sem helmingamokstur fer fram? Því er til að svara að Vegagerðin ber ábyrgð á öryggi þjóðvega sem veghaldari og sinnir í því skyni vetrarþjónustu, þar með talið snjómokstri og hálkuvörnum, samkvæmt vetrarþjónustureglum. Samkvæmt reglum um vetrarþjónustu eru vegir sem falla undir helmingamokstur ekki með fasta skilgreinda þjónustudaga, þjónustuflokk eða þjónustutíma og þar af leiðandi ekki með skilgreindar hálkuvarnir. Hins vegar hefur verið litið til þess að í flughálkuástandi geti skapast grundvöllur fyrir því að beita hálkuvörnum, sér í lagi í varasömum aðstæðum, sem hluta af framkvæmd helmingamoksturs. Það fer að sjálfsögðu eftir aðstæðum, í flughálkuástandi eins og hér kemur fram. Reglur um vetrarþjónustu á þjóðvegum með fasta þjónustudaga miðast við umferð og mikilvægi vegar. Hálkuvarnir eru miklar á umferðarmestu vegunum þar sem hálka er ekki ásættanleg án viðbragðs. Á þjóðvegum með næstmesta umferðarálagið er hálka talin ásættanlegt ástand á beinum vegarköflum en ekki flughálka. Varasama staði, beygjur og brekkur, skal hálkuverja á vegum í þessum flokki, bæði í hálku og flughálku. Í þriðja og fjórða flokknum eru vegir með minni umferð og þar eru varasamir staðir hálkuvarðir í flughálku. Umferðarlitlir vegir utan fastra þjónustudaga eru t.d. helmingamokstursvegir og falla utan skilgreindra hálkuvarna, eins og áður sagði.

Varðandi þriðju spurningu hv. þingmanns þá er því til að svara að markmið stjórnvalda er að íbúar og atvinnulíf búi við eins öruggar og áreiðanlegar samgöngur og kostur er. Vetrarþjónusta er mikilvægur þáttur í því að tryggja það allt árið um kring. Eðli málsins samkvæmt takmarkast umfang vetrarþjónustu við fjárveitingar Alþingis hverju sinni. Það er mikilvægt atriði. Því er nauðsynlegt að forgangsraða þeim fjármunum þannig að þeir nýtist sem flestum og tryggi eins öruggar og áreiðanlegar samgöngur og kostur er. Það að færa helmingamokstursvegi í átt að reglubundinni þjónustu með skilgreindan þjónustutíma væri því miður mjög umfangsmikið mál sem kallar á verulega aukinn viðbúnað sem og kostnaðarauka samhliða því. Ef til vill mætti frekar skoða það að útfæra helmingamokstursregluna þannig að ríkið komi til móts við fámenn og víðfeðm sveitarfélög með mikið umfang helmingamokstursvega, t.d. með því að skipting kostnaðar taki mið af fjölda íbúa. Þetta þyrfti hins vegar að meta vandlega og hefur ekki verið tekin ákvörðun um hvort útfærsla á slíkri breytingu verði skoðuð. Þá erum við að horfa til þess að ríkið myndi þá t.d. skoða kostnað á hvern íbúa og taka mið af því.

Fjórða spurningin er: Telur ráðherra tilefni til að endurskoða 2. mgr. 44. gr. vegalaga, þar sem heimilt er að binda vetrarþjónustu skilyrði um kostnaðarþátttöku sveitarfélaga eða hagsmunaaðila? Svarið við því er: Nei. Heimildin veitir tiltekið svigrúm til að bregðast við óvæntum aðstæðum og meta sérhvert tilvik út frá því hvort og hvernig hægt sé að bregðast við, m.a. með tilliti til þarfa samfélagsins. Þetta eru sveigjanlegar reglur sem hafa þjónað tilgangi sínum. Þetta snýst á endanum um fjárveitingar Alþingis þegar við þurfum að fara að horfa á það hvort gera eigi helmingamokstursreglur þátt í reglubundinni þjónustu með skilgreindan þjónustutíma.