157. löggjafarþing — 112. fundur,  28. maí 2026.

þjóðaratkvæðagreiðsla um framhald viðræðna um aðild Íslands að Evrópusambandinu.

516. mál
[11:09]
Horfa

Ingibjörg Davíðsdóttir (M):

Frú forseti. Hér höfum við síðustu daga verið að ræða tillögu til þingsályktunar um þjóðaratkvæðagreiðslu um aðlögunarviðræður um aðild Íslands að Evrópusambandinu enda af nægu af taka. Við í stjórnarandstöðunni, alla vega við í Miðflokknum, höfum ekki skilið asann á þessu máli og hvað lögð er svakalega mikil áhersla á að keyra þetta í gegnum þingið. En það er greinilega mikilvægt að staðið sé við þessa dagsetningu, 29. ágúst, fyrir þessa atkvæðagreiðslu. Við höfum gengið hart fram í því að fá leynd aflétt af leynigögnum og ég vil þakka forseta fyrir að hafa beitt sér í því máli þannig að nú geta þingmenn í það minnsta kynnt sér þessi gögn. Ég gerði það í morgun og ég hvet aðra þingmenn til að gera slíkt hið sama vegna þess að þó að maður geti ekki upplýst um hvað er í þessum gögnum þá er upplýsandi að fara í gegnum þennan pakka þannig að ég mæli með því og ítreka þakkir til forseta fyrir að hafa loksins beitt sér. Það hefði mátt gera það fyrr en það var þó gert.

Þingsályktunartillagan sjálf er, eins og ég hef margoft farið yfir, þunnildi. Hún er í rauninni óboðleg, finnst mér. Nefndarálit meiri hlutans bætir litlu við þó að það sé ívið lengra plagg. Það er ekki að finna nein samningsmarkmið í þingsályktunartillögunni og það eru engin samningsmarkmið í nefndaráliti meiri hlutans. Það eru engar rauðar línur. Það er talað um að kanna, skoða, athuga og miða við og eitthvað svoleiðis, en það segir manni í sjálfu sér ekki neitt. Þetta er í raun og veru bara opin bók. Ef þjóðin samþykkir að fara í þessar aðlögunarviðræður þá virðist, miðað við þetta, það bara opin bók fyrir utanríkisráðherra og hennar samninganefnd að semja um í raun hvað sem er og jafnvel af okkur. Það er ekki gott þannig að ég sakna þess og hef ítrekað komið inn á það í mínum ræðum hérna að það eru engar rauðar línur, það eru engin samningsmarkmið. Ég ætla reyndar að koma inn á það líka að það var athyglisvert svar í andsvörum áðan af hálfu atvinnuvegaráðherra þar sem hún sagði, ef ég hef tekið rétt eftir, að það væri markmið að halda meginforræði yfir sjávarauðlindinni — meginforræði yfir sjávarauðlindinni — verði farið í aðlögunarviðræður. Fyrir mér er það fullkomlega óásættanlegt markmið, fullkomlega óásættanlegt, vegna þess að við eigum ekki að sættast á neitt annað en full og óskoruð yfirráð yfir okkar eigin auðlindum og þar með talið sjávarauðlindinni. Þannig að þetta er fullkomlega óásættanlegt.

Það er svo stuttur tími sem ég hef, ég ætlaði mér að fara aðeins inn í landbúnaðinn vegna þess að mér skilst að nú muni ræðunum eitthvað fækka hérna. En mér finnst stangast á það sem kemur fram í nefndaráliti meiri hlutans. Þar segir að ef til aðildar Íslands komi þá verði áfram tryggt að hægt verði að stunda öflugan landbúnað í þágu fæðuöryggis, matvælaöryggis og byggðasjónarmiða. Þetta finnst mér ekki koma heim og saman við það sem kemur fram í nefndaráliti meiri hlutans þar sem segir, með leyfi forseta, að það verði að gera ráð fyrir að tollvernd á landbúnaðarvörur frá öðrum aðildarríkjum myndi falla niður með aðild að tollabandalagi ESB. Þarna fer ekki saman hljóð og mynd. Ég geri verulegar athugasemdir við þetta og velti fyrir mér hvort menn átti sig ekki á mikilvægi tollverndar fyrir íslenskan landbúnað, fyrir innlenda matvælaframleiðslu og fæðuframleiðslu og fyrir byggð í þessu landi. Það er ekkert sem kemur í stað tollverndar, menn skulu hafa það algjörlega á tæru.

Ég hef heyrt að utanríkisráðherra muni verða hér við umræðuna eftir einhvern tíma, alla vega á eftir, þannig að það væri afskaplega mikilvægt fyrir umræðu dagsins ef ráðherra gæti staðfest í sinni ræðu, (Forseti hringir.) ef hún er að hlusta, hún er ekki komin inn í salinn, hvort utanríkisráðherra og ríkisstjórn muni leggja fram samningsmarkmið, rauðar línur og upplýsa þjóðina fyrir þjóðaratkvæðagreiðsluna sem áætlað er að fari fram 29. ágúst vegna þess að þjóðin þarf að vita hvað hún er að greiða atkvæði um. (Forseti hringir.) Þjóðin þarf að vita fyrir atkvæðagreiðsluna hverjar rauðu línurnar verða og hver samningsmarkmið utanríkisráðherra Viðreisnar verða.