157. löggjafarþing — 112. fundur,  28. maí 2026.

þjóðaratkvæðagreiðsla um framhald viðræðna um aðild Íslands að Evrópusambandinu.

516. mál
[11:21]
Horfa

Nanna Margrét Gunnlaugsdóttir (M):

Frú forseti. Mér finnst mikilvægt að fólk átti sig á hvað Evrópusambandið er vegna þess að Evrópusambandið er ekki að fara að breyta sér fyrir Ísland. Við erum að fara að ganga inn í Evrópusambandið ef við segjum já í þjóðaratkvæðagreiðslunum sem verða hér haldnar. Þess vegna er líka mikilvægt að ef þú segir já í ágúst þá ertu að segja já við því að þú viljir ganga inn í Evrópusambandið. Það er enginn að segja já sem vill ekki ganga inn í Evrópusambandið vegna þess að við vitum hvað Evrópusambandið er og þessar samningaviðræður snúa eingöngu að því að ákveða á hve löngum tíma og hvernig við aðlögumst sambandinu.

Það sem mér þykir mjög mikilvægt að liggi fyrir er sú gagnrýni sem kemur innan úr Evrópusambandinu. Við erum búin að gagnrýna Evrópusambandið á margan hátt en staðreyndir máls eru samt uppi á borðinu og þess vegna ætla ég að fara yfir helstu punkta úr hinni svokölluðu Draghi-skýrslu. Mario Draghi er fyrrverandi forseti Seðlabanka Evrópu og fyrrverandi forsætisráðherra Ítalíu. Hann bjó til skýrslu þar sem hann fer vel yfir þær áskoranir sem Evrópusambandið stendur frammi fyrir og raunverulega hættu á efnahagslegri hnignun ef Evrópusambandið breytir ekki um stefnu. Þetta kemur allt fram í skýrslu Marios Draghis. Hann notar m.a. orðalagið að ESB geti annars lent í, með leyfi forseta, „slow agony“, eða eins og ég myndi kannski þýða það, hægfara hnignun.

Í fyrsta lagi kemur fram að Evrópa sé að dragast aftur úr Bandaríkjunum og Kína. Framleiðnivöxtur í Evrópu hafi verið mun lakari en í Bandaríkjunum. Evrópa hafi ekki náð að byggja upp stór tæknifyrirtæki sambærileg við bandarísku risana. Kína sé að ná Evrópu hratt á mjög mörgum sviðum þar sem Kína var eftir á, til að mynda í raforku og rafbílum, og núna sennilega, af því að það er svolítið síðan skýrslan kom út, er Kína komið langt fram úr Evrópusambandinu. Draghi bendir sérstaklega á veikleika í stafrænum innviðum, skort á fjárfestingu, að nýsköpun sé að dragast saman og hvernig innri markaðurinn sé að verða sundurleitari en áður. Eina viðbragð Evrópusambandsins er auðvitað að hafa hann ekki eins sundurleitan og er því algerlega hætt að veita varanlegar undanþágur.

Í öðru lagi er mikið komið inn á hvernig of mikil reglugerðarvæðing og hægar ákvarðanir sambandsins séu að hafa áhrif á samkeppnishæfnina. Ein helsta gagnrýnin í skýrslunni er að Evrópa sé orðin allt of flókin, reglur séu ekki að virka eins og skyldi milli ríkjanna og ákvarðanataka innan Evrópusambandsins sé allt of hæg.

Það er mikilvægt að fólk átti sig á að það er svolítið síðan þessi skýrsla kom út. Engu að síður er Evrópusambandið orðið flóknara en þegar skýrslan kom út af því að Evrópusambandið er risastórt bákn og því verður ekki snúið við á einni nóttu. Bákn eins og Evrópusambandið, og öll bákn, minnka sig ekki sjálf. Þau eru í raun og veru farin að snúast að stóru leyti utan um sjálf sig. Ég tel mikilvægt að fara yfir þetta vegna þess að þetta er Evrópusambandið sem ríkisstjórnin, reyndar ekki öll, hluti hennar, vill að Ísland gangi inn í. Þetta er sambandið sem ríkisstjórnin telur að hagsmunum Íslendinga sé betur borgið innan en utan.

Það liggur fyrir að Viðreisn var stofnuð utan um Evrópusambandið. Það liggur alveg fyrir. Þeir vilja ganga inn í Evrópusambandið. Við verðum að átta okkur á því að ef þjóðin segir já í ágúst þá erum við að veita Viðreisn umboð til að semja fyrir þjóðina, sömu Viðreisn og gekk ekki betur en svo að þegar hún fór að semja um makrílveiðar var Ísland eina landið sem skerti stöðu sína. Þetta var bara liður í því að stíga eitt skref inn í Evrópusambandið af því að makríllinn var okkur erfiður síðast.

Þetta var aðeins útúrdúr, frú forseti. Ég óska eftir að vera sett aftur á mælendaskrá til að klára að fjalla um Draghi-skýrsluna.