þjóðaratkvæðagreiðsla um framhald viðræðna um aðild Íslands að Evrópusambandinu.

Virðulegur forseti. Hér erum við að ræða tillögu ríkisstjórnar og hæstv. utanríkisráðherra til þingsályktunar um að haldin verði þjóðaratkvæðagreiðsla í lok ágúst. Í þingsályktunartillögunni er kveðið á um með tiltölulega skýrum hætti að fyrirhugað sé að halda tvískipta þjóðaratkvæðagreiðslu, annars vegar fyrri þjóðaratkvæðagreiðslu um að hefja aðildarviðræður að nýju — það er hið nýja orðalag eftir að því var breytt frá því að tala um að halda áfram þeim aðildarviðræðum sem lauk hér fyrir meira en áratug síðan — og samkvæmt þingsályktunartillögunni er í kjölfarið fyrirhugað að halda aðra þjóðaratkvæðagreiðslu þegar samningurinn liggur fyrir. Það er einkum athugasemd mín við þessa ráðagerð og þessa þingsályktunartillögu að hún er ekki í samræmi við málflutning fulltrúa ríkisstjórnarinnar hér í þingsal sem tala alls ekki eins afdráttarlaust og þingsályktunartillagan gerir um að farið verði yfir höfuð í aðra þjóðaratkvæðagreiðslu. Þar með liggur fyrir að með því að samþykkja þessa þingsályktunartillögu og síðan ef svarið verður já í þjóðaratkvæðagreiðslu er farið í mikla óvissuferð þar sem ríkisstjórninni er veitt mjög opið umboð til að fara og semja við Evrópusambandið. Svo verður það háð þeirra mati, og auðvitað er það persónulegt mat þeirra samkvæmt ákveðnum mælikvarða sem er kannski ekki persónulegur en það er persónulegt mat forsvarsmanna í ríkisstjórn, hvort sá samningur verði lagður fyrir þjóðina, þ.e. hvort þjóðinni verði, eins og það er alltaf orðað í þessari umræðu, treyst fyrir því að taka afstöðu til þess samnings. Gefið hefur verið í skyn að vonlaus samningur, eins og það er orðað, sem nýtur ekki stuðnings ríkisstjórnarflokkanna, verði ekki lagður fyrir þjóðina. Þó vitum við fyrir fram að aðild að Evrópusambandinu nýtur ekki stuðnings allrar ríkisstjórnarinnar, ekki allra ríkisstjórnarflokkanna og ef hugsað er um beina afstöðu fólks, þingmanna, til þess hvort þeir vilji ganga í Evrópusambandið nær það væntanlega rétt tæpum meiri hluta innan ríkisstjórnar, ef maður fer að telja það saman, svo margir gefa ekki upp afstöðu sína.

Það er við þennan kjarna máls sem ég geri mína helstu athugasemd við þessa þingsályktunartillögu og við þá hugmynd að fela ríkisstjórn sem ekki vill ganga í Evrópusambandið það verkefni að semja um aðlögun og aðild að Evrópusambandinu fyrir hönd þjóðarinnar. Þegar farið var í þetta ferli á sínum tíma var þingsályktunartillaga samþykkt hér með meiri hluta atkvæða um að sækja um aðild, ekki um þjóðaratkvæðagreiðslu heldur einfaldlega um að sækja um aðild. Þá var forsendan fyrir því, m.a. í huga mjög margra þingmanna sem studdu þá þingsályktunartillögu, að ákveðnar rauðar línur yrðu dregnar um allt það ferli. Nú er farin allt önnur leið. Því er sleppt að draga slíkar rauðar línur og þessi spurning um að hefja aðildarviðræður lögð í dóm þjóðarinnar án þess þó að ríkisstjórnin geti komið sér saman um það hvort hún vilji ganga í Evrópusambandið eða ekki. Þannig er ágreiningur innan ríkisstjórnarinnar færður út úr ríkisstjórn og til þjóðarinnar og svo kemur hann beint aftur til ríkisstjórnarinnar um leið og þjóðin hefur sagt sitt. Og hvers konar margra ára ferli tekur þá við þar sem við erum með klofna ríkisstjórn að leitast við að semja fyrir hönd okkar Íslendinga sem ósamstiga heild um aðild að Evrópusambandinu með gjörólík sjónarmið gagnvart öllu ferlinu þar innan borðs? Það er auðvitað afskaplega erfitt að sjá fyrir sér hvernig þetta ferli verður farsælt. Þess vegna er óábyrgt að styðja við slíkt ferli, að styðja við þingsályktunartillögu sem ríkisstjórnin með sínum málflutningi talar gegn. Hún talar gegn efni þingsályktunartillögunnar í sömu svipan og hún talar fyrir því að hún verði samþykkt vegna þess að hún dregur lappirnar með það hvort hér verði tvær atkvæðagreiðslur. (Gripið fram í.) Það hefur ekki komið fram með afgerandi skýrum hætti hvernig menn ætla að meta þetta og hvernig menn ætla að komast að samkomulagi um það hvenær þessi samningur telst nægilega góður til þess að hann verði lagður fyrir þjóðina (Forseti hringir.) vegna þess að menn vilja ekki gefa upp markmið sín fyrir fram.

Að því sögðu þá náði ég ekki að fara yfir nokkur efnisatriði hér og óska því eftir að verða settur á mælendaskrá.