þjóðaratkvæðagreiðsla um framhald viðræðna um aðild Íslands að Evrópusambandinu.
Virðulegur forseti. Ég var í ræðu á undan að nefna fyrirkomulagið á framlagningu þessarar þingsályktunartillögu sem er allrar athygli vert. Fátið, skammur tími sem þingmönnum gefst til að ræða þetta og samráðsleysið áður en málið kom hingað til þingsins er til umhugsunar. Það er síðan annar þáttur í þessu, vegna þess að í upphafi skyldi endinn skoða, að það er með nokkrum ólíkindum að ekki hafi verið umræða hér í þinginu — ég sé þess ekki stað í nefndaráliti meiri hlutans a.m.k., það kann að hafa verið rætt í utanríkismálanefnd einhvern veginn eða stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd en ég sé þess þó ekki stað í nefndarálitum eða umsögnum stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar heldur — um lyktir málsins, lyktir þessa ferils. Það kemur fram í nefndaráliti meiri hlutans að meiri hlutinn vænti þess að aðildarviðræður geti hafist einhvern tímann á þessu ári. Það þarf að taka það upp á svokallaðri ríkjaráðstefnu Evrópusambandsins sem áformuð er einhvern tíma núna í haust, september, október, það eru einhverjar fastar dagsetningar í þeim efnum. Kannski er þessi dagsetning í ágúst hugsuð til þess að geta náð inn á slíka fundi en ef svo er hefðu menn átt að upplýsa um það, ef það er ástæðan fyrir þessari dagsetningu. En ríkjaráðstefna Evrópusambandsríkjanna er alla jafna einhvern tímann á haustin og meiri hluti utanríkismálanefndar hefur væntingar til þess að þar verði þá tekin fyrir umsókn Íslands um aðild að Evrópusambandinu og gefinn ádráttur eða það heimilað að Evrópusambandið fari í þessar viðræður við Ísland. Það gerist einhvern tímann í haust. Það er auðvitað mikið bankað á dyrnar hjá Evrópusambandinu af fátækum austantjaldsríkjum sem er farið að lengja eftir að komast þangað inn. Það eru, held ég, níu eða tíu ríki sem bíða í biðröð og eru farin að setja mikla pressu á að þau verði sett í forgang. Það hefur verið erfitt að selja Vestur-Evrópuríkjunum það að þessi ríki fái að komast í aðildarviðræður, hvað þá að þau komist inn sem fullgildir meðlimir í Evrópusambandið. Mig hefur nú grunað að það ætti einhvern veginn að flagga Íslandi sem öðruvísi ríki til að breiða dálítið yfir ásýndina á þessum ríkjum sem eru að banka upp á hjá Evrópusambandinu þessi misserin, með fullri virðingu fyrir þeim ríkjum og ég skil vel þeirra hagsmuni. Þeirra hagsmunir eru allt aðrir heldur en auðugs eyríkis í Atlantshafi eins og við erum. Þeirra hagsmunir lúta að efnahagsmálum. Þeir lúta líka að ógninni að austan frá Rússlandi og ýmislegt annað spilar inn í þeirra hagsmuni. Ég ætla ekki að hafa skoðun á því hvort þeir eigi erindi í Evrópusambandið eða ekki, en ég skil áhuga þeirra á því að komast inn í Evrópusambandið. Þeir myndu örugglega fara inn í hvaða ríkjasamband sem er vestrænt ef þeim byðist. En það er sem sagt þessi ríkjaráðstefna sem verður í haust og það eru væntingar um það að Ísland geti komist og hafið þessar aðildarviðræður þá.
Síðan kemur fram í nefndaráliti meiri hlutans að menn sjái fyrir sér eða hafi væntingar um það að tími aðildarviðræðna verði 18–24 mánuðir. Það er nú svolítið bil og þetta er auðvitað mjög skammur tími. Ef við lítum á aðildarviðræður annarra ríkja og þeirra ríkja sem hafa nýverið gengið í Evrópusambandið er þetta mjög skammur tími. En gott og vel, það eru væntingar um þetta. Það vantar hins vegar svar við þeirri spurningu hvað gerist ef aðildarviðræðunum hefur ekki lokið á þessum tíma. Ef þær standa enn þá opnar og menn eru bara að „frístæla“ sig, íslenskir embættismenn, í Brussel daginn fyrir næstu alþingiskosningar, hvað gerist þá? Hver er staðan þá? Verður þessum viðræðum bara haldið áfram opnum þannig að það sé einhvern veginn bindandi fyrir næstu ríkisstjórn á næsta kjörtímabili? Það vantar svör við þessu og það er alveg með ólíkindum að þetta skuli ekki vera reifað í nefndaráliti meiri hlutans.
