samgönguáætlun fyrir árin 2026--2040 ásamt fimm ára aðgerðaáætlun fyrir árin 2026--2030.
Virðulegur forseti. Hér hafa verið mjög góðar, skemmtilegar og gagnlegar ræður um þessa samgönguáætlun sem skiptist í framkvæmdaáætlun, sem eru fyrstu fimm ár áætlunarinnar, og síðan aðgerðaáætlun sem skiptist í tvö tímabil, 2031–2036 og 2036–2040. Við þingmenn höfum hins vegar verið að tvinna þetta saman við stofnun innviðafélags, að sjálfsögðu, af því að þetta helst í hendur. Hér hefur verið mikil umræða meðal þingmanna um í rauninni innviðafélagið af því að hér, með leyfi virðulegs forseta, segir á bls. 16 í meirihlutaálitinu:
„Verði slík tilfærsla að veruleika“ — það sem verið er að segja hér er að mögulega er verið að færa ákveðin verkefni, stjörnumerkt verkefni, eins og var verið að ræða hér áðan, úr samgönguáætlun inn í innviðafélagið — „og verkefni færð úr samgönguáætlun yfir í innviðafélag, getur það skapað svigrúm innan áætlunarinnar sem nýta má til að fjármagna önnur verkefni sem ekki eru fjármögnuð að fullu, þar á meðal jarðgangaverkefni og önnur forgangsverkefni.“
Síðan eru tekin hér á suðursvæði Markarfljót – Þjórsá, Þjórsá – Selfoss, Varmá – Kambar. Á höfuðborgarsvæðinu eru það Hólmsá – Bæjarháls og um Kjalarnes. Á vestursvæði er það Akrafjallsvegur til Borgarness og svo er það um Borgarnes, og á norðursvæði tvöföldun vegarins frá Akureyri að Þelamörk. Þetta eru allt vegaframkvæmdir. Síðan eru nefnd hér nokkur göng. Það er tvöföldun Hvalfjarðarganga, göng undir Reynisfjall, göng undir Öxnadalsheiði og Setbergsgöng í Hafnarfirði. Allt eru þetta þörf og góð verkefni. Á því leikur enginn vafi. En síðan segir hér, með leyfi forseta, á bls. 17:
„Meiri hlutinn ræddi hver væru fyrstu forgangsverkefni til breytinga á samgönguáætlun ef slíkt svigrúm skapaðist, og stillti upp tillögu fyrir 6,3 milljarða kr. sem tekur mið af vegabótum á Kjalarnesi, eina af lægstu upphæðunum sem tengjast verkefnum sem meiri hlutinn leggur til að verði stjörnumerkt.“
Hvað þýðir þetta, virðulegur forseti? Þetta þýðir að hér er tafla á bls. 18 þar sem segir að ef — af því að nú á að skipa faglega stjórn sem lýtur ekki pólitísku valdi, faglega stjórn sem tekur sínar sjálfstæðu ákvarðanir í innviðafélaginu, eins og fram hefur komið. Ef þessi faglega stjórn, þegar verður búið að stofna innviðafélagið, virðulegur forseti, ákveður að taka inn Kjalarnesveg upp á 6,3 milljarða þá koma auka 6,3 milljarðar inn í samgönguáætlun. Hér eru ýmis brýn verkefni. Það er m.a. 400 millj. kr. viðbótarframlag í Öxi árið 2029. Það eru aðflugsljós á Akureyri, færð frá öðru tímabili, bara einhvers staðar lengst inni í framtíðinni, yfir á fyrsta tímabil, til 2027, mjög þarft verkefni upp á 432 milljónir. Það eru hrunvarnir á Suðurfjarðavegi upp á 200 milljónir á næsta ári og það er Skarfaskersbryggja í Þorlákshöfn þar sem framkvæmdum er flýtt, tvisvar sinnum 129 milljónir sem færast yfir til 2027 og 2028. Þarna held ég reyndar, virðulegur forseti, að gæti smá misskilnings þar sem hv. meiri hluti í samgöngunefnd áttaði sig ekki á að frá 2028 og 2029 breytast hlutföllin í Hafnabótasjóði sem þýðir í rauninni að hér þarf að hækka upphæðirnar sem fara í Skarfaskersbryggju af því að þær falla innan þess tímabils þegar hlutföllin eru enn þá að ríkið borgi 60% í staðinn fyrir 40%, þannig að þessi upphæð ætti að vera nær, ef mér reiknast rétt til, 180–190 milljónum. Þessir hlutir, ásamt fullt af öðrum hlutum, ég tek nú bara nokkur dæmi, eru háðir því að hin faglega, ópólitíska, stjórn samgöngufélagsins muni taka inn Kjalarnesveg. Þetta er allt eitt stórt „ef“ og það er rosalega erfitt að vera að ræða samgönguáætlun sem veltur á einhverju sem Alþingi hefur í rauninni ekkert yfir að ráða.
Það er eitt sem mig langar sérstaklega að nefna og það eru hrunvarnir á Suðurfjarðavegi. Ég verð að segja, virðulegur forseti, að það var ánægjulegt að heyra að formaður umhverfis- og samgöngunefndar tók undir með þeim sem hér stendur að það er algerlega óásættanlegt að þessar 200 milljónir sem eru í hrunvörnunum á Suðurfjarðavegi séu háðar þessum 6,3 milljörðum, þannig að ég vonast til að við því verði brugðist.
Það verður að hafa í huga að þær framkvæmdir sem eiga að fara í innviðafélagið, ég tala nú ekki um ef allir þessir vegarslóðar hér koma líka inn í innviðafélagið, þá verða þær rukkaðar með veggjöldum. Þelamörk – Akureyri, veggjöld. Allir þessir vegspottar, öll þessi uppbygging verður rukkuð með veggjöldum, þannig að það verður neytandinn sjálfur sem borgar. Það er í lagi að borga veggjöld. En það er ekki í lagi að auka hér endalaust álögur á eigendur ökutækja í landinu, hvort sem það eru einstaklingar eða fyrirtæki í landinu. Það að byrja að rukka veggjöld í göng og á ótal stofnbrautir sérstaklega, virðulegur forseti, er algerlega óásættanlegt í ljósi þess að það á ekki að fella niður kílómetragjaldið, það á ekki að fella niður kolefnisgjaldið, það á ekki að lækka eða fella niður vörugjöld á ökutæki. Nei, þetta bætist ofan á, virðulegur forseti. Þetta bætist ofan á skatta og gjöld sem nú þegar er búið að stórhækka á eigendur ökutækja. Þetta þýðir að ekki bara kostnaður einstaklinga við að reka ökutæki hækkar, þetta þýðir að kostnaður fyrirtækja, flutningsfyrirtækja, mun hækka. Hvað þýðir það? Jú, það er ekki eins og flutningsfyrirtækin taki þetta bara á kassann. Nei, þau munu færa þetta út í verðlagið alveg eins og kílómetragjaldið, alveg eins og alla aðra skatta sem vinstri menn hafa lagt á okkur hér. Þessir 30 milljarðar sem voru lagðir á í desember eru borgaðir af neytendum á endanum. Fyrirtæki er bara milliliður. Þetta þýðir bara að þjónusta, vörur og annað mun bara hækka. Það verður bara dýrara að kaupa sér rúm í IKEA og fá það sent heim á Eskifjörð. Það verður allt dýrara, matur mun hækka, verðbólga mun hækka og ekki er það nú gott þegar við erum að reyna að berjast við að ná niður vöxtunum í þessu landi.
Þetta er hluti af stóru myndinni, virðulegur forseti. Nú hef ég bara haft tíu mínútur og er varla byrjaður, en það er þessi endalausa skattheimta. Í fyrri ræðu minni fór ég yfir það jákvæða sem er í samgönguáætlun og sérstaklega það sem snýr að kjördæmi þess sem hér stendur, Norðausturkjördæmi, en vonbrigðalistinn var því miður miklu lengri. Nú er sveitarstjórn Múlaþings búin að senda frá sér mótmæli þar sem er verið að tala um að hér sé verið að bæta í Öxi. En það er ekki verið að bæta í Öxi. Það er bara verið að færa þennan pening úr annarri framkvæmd á Austurlandi í Öxi, meira að segja innan sveitarfélagsins.
Maður veltir fyrir sér þegar verið er að tala um forgangsröðun fjármuna — Samfylkingin gat komið og boðað 15 milljarða kr. á ári með því að breyta lögum og reglum um leikskóla. ESB-leiðangur Samfylkingarinnar mun kosta 2,6 milljarða. Það eru 5–10 milljarðar á ári í vísitölutengingu bóta, 700 millj. kr. á ári í þjóðaróperuna og 3 milljarðar í stækkun Þjóðleikhússins, einskiptisaðgerðir upp á tæpa 6 milljarða en á ári eru þetta 21–26 milljarðar sem eru bara hér í nokkrum dæmum sem mér datt í hug þegar ég sat og var að fara í þessa ræðu um forgangsröðun ríkisstjórnarinnar í staðinn fyrir að setja það þá í uppbyggingu á samgöngumannvirkjum, (Forseti hringir.) þannig að það er ekki hægt að segja að það sé ekki til peningur og það þurfi að skattleggja fólk og fyrirtæki meira. (Forseti hringir.) Þetta er bara röng forgangsröðun.
